Video player inladen...

Krijgt de "Indonesische Obama", Joko Widodo, een tweede ambtstermijn?

Morgen wordt in Indonesië een nieuwe president gekozen. Huidig president Joko Widodo die met zijn dynamisch charisma vaak met VS-president Barack Obama wordt vergeleken, hoopt op een tweede ambtstermijn. Daarnaast is er nog een parallel met Obama: het JKN of erg ambitieuze project om elke Indonesiër een ziekteverzekering te geven. In de peilingen heeft Widodo een voorsprong op zijn rivaal van vijf jaar geleden: ex-generaal Prabowo Subianto.

Indonesië is een mooi land, maar de ongelijkheid is er gigantisch: 10 procent van de bevolking bezit 75 procent van de rijkdommen en welvaart. Een erg groot deel van de bevolking leeft in armoede en een nog groter deel net boven de armoedegrens, waardoor deze mensen bij de minste tegenslag of ziekte in ellende dreigen te verzeilen. (Lees verder onder de foto).

Nieuwbouw verrijst achter krottenwijken in Jakarta.

Die ongelijkheid aanpakken, was het programma waarmee vijf jaar geleden huidig president Joko "Jokowi" Widodo verrassend verkozen werd. Jokowi was de eerste president die niet uit de rijke elite kwam, een meubelverkoper, die als burgemeester van Solo en gouverneur van de hoofdstad Jakarta een erg sociaal gezicht had laten zien. Hij versloeg in 2014 Prabowo Subianto, ex-generaal en gewezen schoonzoon van voormalig dictator Suharto, en verdacht van schendingen van mensenrechten onder diens regime.

Beide mannen staan nu opnieuw tegenover elkaar, maar dit keer is het uitdager Prabowo die munt hoopt te slaan uit de compromissen en de blunders die president Widodo de voorbije jaren heeft gemaakt. Twee opmerkingen daarbij: Indonesië is al 20 jaar een vrij stabiele democratie, een uitzondering in Zuidoost-Azië.  En twee: Indonesiërs noemen hun politici vaak familiair bij hun bijnaam "Jokowi" of "Prabowo" (voornaam van zijn tegenstander) of soms gewoon SBY (afkorting naam vorige president).  

Het mocht wat kosten

Jokowi heeft zijn reputatie als "Indonesische Obama" en "kampioen van de armen" duidelijk willen waarmaken. Ambitie was er genoeg, problemen ook. De voorbije jaren investeerde hij massaal in infrastructuur, onderwijs, gezondheidszorg en armoedebestrijding. Dat is merkbaar: wegen, spoorlijnen, havens en luchthavens, scholen, ziekenhuizen en dergelijke. Dat is nodig, want de krakkemikkige infrastructuur zet een rem op de ontwikkeling. Twee derde van de Indonesiërs zegt nu optimistisch te zijn over de toekomst. In 2014 was dat slechts een derde. (Lees verder onder de foto).

President Widodo bij de recente opening van de metro in de hoofdstad Jakarta.

Uiteraard was die snelle inhaalbeweging niet altijd erg efficiënt en succesvol, maar vaak wel. Tegenstander Prabowo wijst graag op de mislukkingen, maar vooral ook op de forse verhoging van de schuldenlast van Indonesië onder Widodo. Prabowo speelt ook graag de nationalistische kaart ("uitverkoop van het land aan bedrijven uit het buitenland") en dan komt China in beeld. Dat de economische groei ondanks al dat investeren blijft hangen op zowat 5 procent -minder dan de beloofde 7 procent- blijft ook een pijnpunt. Indonesië kreeg de voorbije jaren ook af te rekenen met verwoestende aardbevingen op Lombok en Sulawesi die het toerisme een knauw gaven.

Prabowo grijpt ook de islam aan, de religie van 87 procent van alle 268 miljoen Indonesiërs en speelt in de kaart van conservatieve geestelijken. Net als elders in de moslimwereld is er een verstrakking van de religiebeleving en om zich als "voldoende moslim" voor te doen, heeft president Widodo deze keer Maruf Amin als kandidaat-vicepresident moeten benoemen. Laat nu net die Amin eerder omstreden uitspraken over holebi's, vrouwen en minderheden gemaakt hebben, al herhaalt hij die nu niet meer openlijk. Widodo riep onlangs nog 100.000 aanhangers toe dat "pluralisme niet onderhandelbaar is in Indonesië", toch een waarschuwing aan de extremisten dus.

NOS-correspondent Michel Maas in "Terzake": "Orthodoxe islam rukt op in Indonesië"

Video player inladen...

Widodocare: 's werelds grootste ziekenfonds

Sinds 2014 is in Indonesië een van de meest ambitieuze pogingen voor een universele ziekteverzekering uitgebouwd. Nu is iets meer dan 90 procent van de bevolking via die Jaminan Kesehatan Nasional ("nationale gezondheidsgarantie" of JKN) verzekerd en dat in een land met de op drie na grootste bevolking ter wereld. Dat percentage ligt hoger dan in een ontwikkeld land als de Verenigde Staten en is bovendien opgezet door de overheid en niet door privéverzekeraars. (Lees verder onder de foto).

AP2009

Nu was die JKN al gestart voor de verkiezing van Widodo, maar die heeft er zich met al zijn kracht achter geschaard. In principe heeft elke verzekerde -ook de stammen in Borneo of West-Papoea- zonder maximumbedrag recht op verzorging. Probleem is dat de toch al beperkte gezondheidszorg -met veel te weinig medisch personeel en niet altijd goede kwaliteit van de zorg- nu bedolven wordt door een toestroom van mensen die voordien geen dokter konden betalen en daar wordt Widodo nu op afgerekend.

Meer dan 90 procent van de 268 miljoen Indonesiërs heeft nu een algemene ziekteverzekering van de overheid

Een ander probleem is de financiering van de zorg. De bijdragen aan de JKN moeten worden gespreid over werkgevers en werknemers, maar voor 96 miljoen mensen die te arm zijn, betaalt de overheid de premie. Dat begint te wegen op de begroting, te meer omdat er erg veel wanbetalers zijn. Veel Indonesiërs wantrouwen dat systeem en betalen alleen de bijdragen als ze ziek worden. Ook daardoor stapelt de schuldenlast zich op, iets wat ook Prabowo niet ontgaan is.

Er is dus teleurstelling omdat de hervorming van Widodo te traag, te inefficiënt en soms erg chaotisch verloopt terwijl de president ook toegevingen heeft moeten doen aan de rijke elite, de generaals en de imams. Toch blijft het vertrouwen van veel Indonesiërs groot en blijven de foto's van de president en het -nogal hilarische stierenlogo van zijn partij PDI-P, (zie onderaan de infografiek)-  in de talrijke arme buurten en sloppenwijken hangen als symbool van hoop.

Bekijk hieronder de reportage van "Terzake":

Video player inladen...
Het logo van de partij PDP-P (Democratische Partij van Indonesië - Strijd) van president Widodo.