Wie is generaal Khalifa Haftar, de man die Libië wil herenigen?

De troepen van veldmaarschalk Khalifa Belqassem Haftar staan voor de poorten van de Libische hoofdstad Tripoli. Wat echter even belangrijk is, is het feit dat Haftar nu al meer dan drie vierde van Libië onder zijn controle heeft gebracht. Brengt hij orde in de chaos of vestigt hij zijn nieuwe dictatuur?

Generaal Haftar is een enigma, maar is nu wel op weg om de nieuwe sterke man van Libië te worden. Op sommige plaatsen werd zijn Libische Nationaal Leger als bevrijders onthaald. Ze zien in hem de sterke man die een einde kan maken aan de chaos die in Libië heerst sinds de val van dictator Moe'ammar al-Khaddafi in 2011. Haftar werpt zich ook op als de leider die de moslimextremisten bestrijdt en dat krijgt ook in Europa gehoor.

Hij doet dat allemaal wel, maar veel anderen vrezen dat een nieuwe dictator in Libië aan de macht poogt te komen. De militair lijkt tegenspraak niet echt gewoon en zijn hele carrière staat ook niet meteen vol van zijn voorliefde voor de democratie.

Uit de schaduw van Khaddafi

Haftar werd in 1943 geboren in Ajdabiyah, een stad in het oosten van Libië en nog altijd zijn bolwerk. Hij was een van de jonge officieren die in 1969 met een staatsgreep kolonel Moe'ammar al-Khaddafi aan de macht brachten. Haftar is ook een man van de actie: in 1973 leidde hij een Libisch contingent in het Egyptische leger tijdens de Yom Kippoer-oorlog tegen Israël. (Lees verder onder de foto).

Na 20 jaar wonen in de VS keerde Haftar in 2011 terug naar Libië toen de burgeroorlog daar uitbrak.

Enkele jaren later leidde hij een Libische troepenmacht die het noorden van Tsjaad trachtte in te palmen. In 1987 liep hij daar in een hinderlaag en werd hij door Tsjadische troepen gevangen genomen. Dat was het begin van de breuk met Khaddafi. Haftar stapte in gevangenschap over naar de oppositie en werd in 1990 door Tsjaad vrijgelaten onder Amerikaanse druk.

Haftar ging dan in ballingschap wonen in Langley in de staat Virginia, op een steenworp van het hoofdkwartier van de geheime dienst CIA en werd ook Amerikaans staatsburger.

Hij bleef daar tot de val van Khaddafi in 2011 toen er vechtjassen nodig waren in Libië. Sinds 2014 is hij veldmaarschalk van het Libische Nationale Leger dat verbonden is met de alternatieve regering in het oosten van Libië en voert hij strijd tegen zowel de westelijke regering in Tripoli als tegen extremistische moslimgroepen zoals IS en Ansar al-Sharia.

Haftar smeedt diplomatieke banden

Naast het slagveld lijkt generaal Haftar ook erg bedreven in de diplomatie. Zo was hij zowel te gast bij de Italiaanse premier Guiseppe Conte als bij de Franse president Emmanuel Macron. Daarnaast zijn er ook nog de nauwe banden met de CIA en tegelijk ook met Rusland. Zo werd Haftar een tijd geleden uitgenodigd op een Russisch vliegdekschip in de Middellandse Zee.

Politiek-militair kan Haftar dus rekenen op de Egyptische president Abdel Fatah al-Sisi en op de Verenigde Arabische Emiraten. Met Sisi heeft hij een sterke afkeer voor de Moslimbroederschap gemeen. Haftar hakt dan fors in op terroristen zoals IS, maar is ook niet mals voor de Moslimbroeders.

Haftar weet ook dat de Europese Unie nood heeft aan orde aan de zuidgrens. Dat slaat dan zowel op de strijd tegen moslimterroristen als het beheersen van de vluchtelingenstromen en Libië speelt daarin een cruciale rol. De EU en zeker Parijs zullen het niet betreuren dat er een sterke man in Libië opstaat  om orde in die chaos te brengen, zo lang hij ten minste niet te bruut te keer gaat.