Voorstelling van een grote asteroïde die in de dampkring van de aarde terechtkomt. NASA/Don Davis

Wat als een asteroïde op de aarde afstevent?

Even een hypothetische vraag: een telescoop ontdekt op 57 miljoen kilometer van de aarde een asteroïde met een diameter tussen 100 en 300 meter, die tegen 14 kilometer per seconde door ons zonnestelsel zoeft. Astronomen schatten dat er een risico is van één procent dat de ruimterots op 27 april 2027 op de aarde zal botsen. Wat moeten we doen? Het is over dit potentieel rampzalige scenario dat 300 astronomen, wetenschappers, ingenieurs en experten in noodgevallen zich deze week het hoofd breken in een voorstad van Washington.     

"We moeten er voor zorgen dat de mensen begrijpen dat dit niet over Hollywood gaat", zei NASA-bestuurder Jim Bridenstine bij de opening van de zesde 'International Planetary Defense Conference' op de campus van de University of Maryland in College Park.

Deze editie is de vierde internationale conferentie met vertegenwoordigers uit China, Duitsland, Frankrijk, Israël, Italië, Rusland en uiteraard de Verenigde Staten.  

Het idee dat de aarde zich op een dag zou moeten verdedigen tegen een asteroïde, zette in het verleden een 'giechelfactor', zoals experten dat noemen, in werking. Maar een meteoor die ontplofte in de lucht boven Rusland op 15 februari 2013 maakte een einde aan het gegiechel. 

Die ochtend van de 15e verscheen er een asteroïde van zo'n 20 meter doormeter uit het niets boven het zuidelijk deel van het Oeral-gebergte, en ontplofte op 23 kilometer boven de stad Tsjeljabinsk met zo'n kracht dat de ruiten van duizenden gebouwen aan diggelen gingen, en meer dan duizend mensen gewond raakten door de scherven. 

Maar "het positieve aspect aan Tsjejabinsk is dat het het publiek bewust gemaakt heeft, dat het de politici die de beslissingen nemen, bewust gemaakt heeft, zei Detlef Koschny aan het Franse persbureau AFP. Koschny is de medemanager van het 'Planetary Defence Office' van het European Space Agency (ESA). 

(lees verder onder de foto's)

Het spoor van de Tsjeljabinsk-asteroïde in de atmosfeer.  Alex Alishevkikh/Wikimedia Commons/CC BY-SA 2.0
De ramen van het theater van Tsjeljabinsk zijn stuk gesprongen door de supersonische knal van de asteroïde. Nikita Plekhanov/Wikimedia Commons/CC BY-SA 3.0
Mensen kijken naar wat volgens wetenschappers het grootste overblijvende stuk is van de asteroïde. Het werd uit het Tsjebarkul-meer gevist, bestaat voor het grootste deel uit steen, met zo'n 10 procent ijzer, en weegt 654 kilogram.

Hoeveel asteroïden?

Enkel de asteroïden waarvan de baan rond onze zon hen tot op 50 miljoen kilometer van de aarde brengt - wat 'near Earth' (dicht bij de aarde) genoemd wordt, zijn van belang. 

Er zijn er al veel van, en astronomen vinden er elke dag nog nieuwe. Dit jaar hebben ze al meer dan 700 NEA's (near Earth asteroid) gevonden, wat het totaal op 20.000 brengt, volgens Lindley Johnson van het 'Planetary Defense Coordination Office', dat in 2016 door de NASA in het leven werd geroepen.

Een deel van die NEA's zijn bovendien ook PHA: potentially hazardous asteroid, potentieel gevaarlijke asteroïde. Hun banen brengen hen het dichtst bij de baan van de aarde om de zon, tot op zo'n 8 miljoen kilometer, en ze zijn groot genoeg om hun tocht door de atmosfeer te doorstaan en schade aan te richten op een regionale of zelfs grotere schaal. 

Een van de asteroïden die het grootste - zij het nog steeds erg lage - risico inhoudt, is een rots met de weinig fantasierijke naam 2000 SG344. Geschat wordt dat die een diameter heeft van zo'n 50 meter - meer dan het dubbele van de Tsjeljabinsk-asteroïde - en een kans van een op 2.096 om de aarde de komende 100 jaar te treffen volgens de ESA.

De meerderheid van de NEA's zijn erg klein, maar 942 ervan hebben een diameter van meer dan een kilometer, zo schat astronoom Alan Harris, een specialist in 'kleine planeten' of planetoïden en asteroïden, naar wie overigens een kleine planeet genoemd is, 2929 Harris. 

Harris zei volgens AFP dat er zonder twijfel nog een aantal grote NEA's die we niet kennen, ergens in de ruimte rondhangen: "Een behoorlijk deel van de grootste asteroïden verstoppen zich, ze zijn hoofdzakelijk geparkeerd achter de zon."

De meeste van dergelijke objecten worden ontdekt door twee telescopen in de VS, een in Arizona, en een in Hawaï. De ESA heeft een telescoop gebouwd in Spanje om NEA's te ontdekken, en plant er nog twee, een in Chili, de andere op Sicilië.

Veel astronomen vragen naar een ruimtetelescoop om asteroïden op te sporen, aangezien telescopen op aarde niet in staat zijn om objecten te ontdekken aan de andere kant van de zon. 

De banen van een gemiddelde NEA (blauw) en een gemiddelde PHA (rood). De baan van de aarde rond de zon is in het groen weergegeven, de banen van Mercurius, Venus en Mars in het grijs. NASA/JPL-Caltech

Een asteroïde uit koers brengen

De bedoeling van de oefening in Washington deze week is de wereldwijde reactie op een catastrofale meteoriet te simuleren. 

De eerste stap is telescopen richten op de bedreiging om heel precies haar snelheid en baan te berekenen, na de eerste ruwe schattingen. Vervolgens komt het neer op twee mogelijkheden: proberen het object uit zijn baan te brengen, of evacueren. 

Als het object kleiner is dan 50 meter, is de internationale consensus om het bedreigde gebied te evacueren. Volgens Detlef Koschny is het mogelijk om twee weken op voorhand te voorspellen welk land getroffen zal worden. Op enkele dagen voor de inslag kan dat teruggebracht worden tot binnen enkele honderden kilometers. 

Maar wat dan met grotere objecten? Proberen ze met een atoombom in gruizelementen te laten springen zoals in de film 'Armageddon', zou een slecht idee zijn, want dat zou wel eens enkel kleinere, maar nog steeds gevaarlijke stukken kunnen opleveren. 

In de plaats daarvan is het plan hier een ruimtetuig te lanceren naar de asteroïde, om ze uit haar baan te duwen, zoals een soort kosmische botsauto. 

De NASA wil dat plan in 2022 testen met een echte asteroïde van 150 meter, met de Double Asteroid Redirection Test (DART). 

Een opvallend groot rotsblok op het oppervlak van de asteroïde Bennu. NASA/Goddard/University of Arizona

Wie neemt de beslissingen?

Een kwestie die nog overblijft, is de politiek, zo zei Romana Kofler van het 'Office for Outer Space Affairs' van de Verenigde Naties.

"Welke autoriteit zou de beslissingen nemen?", zo zei ze. "De consensus tot nu toe was niet te antwoorden op die vraag."

Het is waarschijnlijk dat de Veiligheidsraad van de VN bijeengeroepen zou worden, maar het is een open vraag of de rijke landen een operatie zouden willen financieren als ze zelf niet bedreigd worden door 2000 GS344 of een andere kosmische rots... 

De asteroïde Bennu met links onderaan de opvallende rots. NASA/Goddard/University of Arizona

Meest gelezen