1 mei in Cuba Copyright 2019 The Associated Press. All rights reserved.

Alweer nieuw handelsconflict tussen Europa en de VS, deze keer over Cuba

Europese bedrijven die winsten halen uit activiteiten in Cuba, kunnen vanaf vandaag Amerikaanse schadeclaims krijgen. Europa reageert scherp op de nieuwe maatregel van de Amerikaanse president Donald Trump.

Wat de vorige presidenten Clinton, Bush en Obama niet deden, doet Trump nu wél. Hij activeert een artikel uit de wet "Helms-Burton", waardoor juridische actie tegen winsten uit Cuba mogelijk wordt. Bij Amerikaanse rechtbanken liggen nu al enkele honderden klachten klaar, maar volgens het persagentschap Reuters kunnen er nog tienduizenden klachten worden verwacht. Niet alleen Amerikaanse, maar ook buitenlandse bedrijven kunnen worden getroffen.  

Cubaanse families die het regime van Castro ontvluchtten en in Amerika wonen, mogen nu schadeclaims indienen bij het gerecht. Alleen die families natuurlijk die eigendommen hadden, die in 1959 door Castro genationaliseerd zijn. Denk aan landbouwgronden, gebouwen en hotels, haveninstallaties... Veel van die eigendommen hebben ook na de nationalisering nog geld opgebracht. Bedrijven die niet alleen in Cuba, maar ook in de VS actief zijn, mogen voortaan dus vrezen voor schadeclaims en een juridisch kluwen.

AFP or licensors

Europese tegenmaatregelen

Trump had half april al aangekondigd dat rechtsvervolging vanaf 2 mei mogelijk wordt. De reactie van Europees buitenlandvertegenwoordiger Federica Mogherini vandaag was fel. Mogherini zei dat Europa tegenmaatregelen zal nemen. Ze sprak over een klacht bij de Wereldhandelsorganisatie en zei dat de nieuwe maatregel strijdig is met de afspraken die Europa en de VS daarover maakten eind de jaren 90. Europese bedrijven moeten zich dus niet te veel aantrekken van Helms-Burton, zo lijkt het wel.

De Cubanen liggen er niet wakker van

Cuba-kenner Frederik Lebeer

Hoe ernstig moeten we de bedreiging nemen? "In Cuba zelf liggen ze er alvast niet wakker van", zegt Frederik Lebeer, een Belg die de Cubaanse economie goed kent en net terug is van een maand Cuba. "In Cuba hebben ze wel andere problemen. Alle samenwerking met Brazilië is beëindigd sinds de radicaal-rechtse president Bolsonaro aan de macht kwam bijvoorbeeld. De Cubanen volgen ook de situatie in Venezuela op de voet, en de mogelijke gevolgen voor de Cubaanse economie. En er is de vrees - en dat heeft weer wel met Helms-Burton te maken - dat de stortingen van steungeld uit de VS drastisch worden teruggeschroefd."

Ook de directe gevolgen voor Europa schat Lebeer niet zo hoog in. "Die schadeclaims zullen een hele juridische weg moeten afleggen, eerst via lokale Amerikaanse rechtbanken. Bovendien zijn alleen Europese bedrijven in gevaar die zowel in Cuba als in de VS actief zijn. Maar vooral: er zijn niet zoveel belangrijke eigendommen die dateren van voor 1959", zegt Lebeer. "Neem nu de hotels, Spanje heeft daar honderden miljoenen in geïnvesteerd. Maar dat gaat vooral over gebouwen die opgetrokken zijn ná 1959. Die komen dus niet in aanmerking voor schadeclaims. Landbouwgronden, dat stelt economisch dan weer minder voor in Cuba. Ik denk dan weer wel aan haveninstallaties, bijvoorbeeld in Santiago de Cuba, waar veel internationale cruiseschepen aanmeren." 

AFP or licensors

Ideologie of economie?

Zullen de concrete gevolgen voor Europa dus allicht niet zo zwaar uitvallen, de scherpe Europese reactie wijst erop dat Europa geërgerd is over de nieuwe stap van Trump.

De Amerikaanse president rechtvaardigt zijn ingrepen met ideologie. Hij wil wat hij noemt "de Trojka van Tirannie" treffen: de radicaal-socialistische regimes in Cuba, Venezuela en Nicaragua. Maar intussen ondermijnt hij natuurlijk ook weer de Europese economie. En dat is niet de eerste keer. 

Zoals recentelijk nog bleek uit de winstcijfers van Renault en Peugeot: nogal wat Europese bedrijven hebben al te lijden onder de Amerikaanse boycot van Iran. Wie zijn Amerikaanse activiteiten niet in gevaar wil zien komen, is maar beter voorzichtig. Met zijn economische boycot en de volledige activatie van Helms-Burton treft Trump dus niet alleen wat hij de "Tirannie-regimes" noemt, maar ook Europa en Canada. "Trump gebruikt zijn handelswetgeving als economisch oorlogswapen", zo besloot onlangs een waarnemer in de Franse krant Le Monde. 

Copyright 2017 The Associated Press. All rights reserved.