Als u als recreant-sporter ketonen wil proberen, hoe pakt u dit dan aan? En is het de moeite waard? 

Stel: u wil volgende maand de 20 kilometer van Brussel lopen of deze zomer eens de Col du Tourmalet beklimmen in de Pyreneeën en u wil wel eens ketonen uitproberen. “Maak er best een langere kuur van, en probeer het zeker niet voor het eerst op de dag van de wedstrijd zelf." En hoeveel kost dat dan? “Ik denk dat het sop uiteindelijk de kool niet waard is voor een recreant.” 

Ketonen mogen dan al langer circuleren in de topsport, ook bij recreant-sporters kunnen ze een duidelijk effect hebben. Het is een perfect legaal middel dat je zonder problemen mag gebruiken, een supplement zonder negatieve bijwerkingen*. Welaan dan, hoe pak je het bijvoorbeeld aan als je de 20 kilometer van Brussel zou willen lopen, of volgende zomer de Mont Ventoux wil proberen te temmen? Bewegingsfysioloog Peter Hespel (KU Leuven), die het onderzoek naar het effect van ketonen leidde, geeft raad. 

"Doe het met een kuur voor goed effect"

Hoewel het in theorie uiteraard perfect kan dat je enkel de dag zelf een of meerdere flesjes drinkt, raadt Hespel aan om een kuur te starten voor een optimaal effect. Daarvan is het effect immers net klinisch getest en onderzocht. Volgens dat onderzoek bereik je na enkele weken een bonus van 15 procent aan extra trainingsvolumes die je aankan dankzij een betere recuperatie. Dat zou leiden tot gemiddeld 5 à 20 procent extra potentieel bij piekinspanningen, zoals een tijdrit van een halfuur op het einde van een lastige dag.

In een ideaal scenario begin je 4 à 8 weken op voorhand

“In een ideaal scenario begin je 4 à 8 weken op voorhand, wanneer je de trainingsvolumes opbouwt”, zegt Hespel. Hij raadt aan om de ketonen te nemen op de zwaarste trainingsdagen. Dat kan meteen na de inspanning en voor het slapengaan (en eventueel ergens tussenin). Zo kom je aan twee tot drie flesjes ketonen per zware trainingsdag; drie per dag is overigens het maximum dat onderzoekers aanraden. "Drink de ketonen zo snel mogelijk na de inspanning en ongeveer 20 tot 30 minuten voor je een hersteldrank inneemt of iets gaat eten. Ketonen op een lege maag worden immers sneller in het bloed opgenomen." 

De ketonen zullen een betere recuperatie toelaten, waardoor je harder kan trainen en weer beter wordt. In de proef aan KU Leuven dronken de proefpersonen drie flesjes per dag, want er werd altijd twee keer getraind. 

Drink de ketonen zo snel mogelijk na de inspanning, en 20 tot 30 minuten voor je een hersteldrank inneemt of iets eet

Richting 500 euro, en meer

Als we uitgaan van twee zware trainingen per week en vier weken, komen we aan 16 tot 24 flesjes. De prijs op het internet is momenteel 99 dollar voor drie flesjes van HVMN, een van de merken die het pure product verkoopt - Peter Hespel en zijn team aan de KU Leuven hebben de tests uitgevoerd met het pure product.

Hou er rekening mee dat één dosis één volledig flesje van 25 gram is. Een prijs van ongeveer 29 euro per flesje brengt ons voor één kuur van vier weken op 464 tot 696 euro. Voor één keertje Ronde van Vlaanderen, Mont Ventoux of de 20 km van Brussel, is dat natuurlijk heel veel. Al kan je misschien genieten van een beter gevoel tijdens de verschillende trainingen in de aanloop, en de Ronde afwerken aan een hogere gemiddelde snelheid. 

Het sop is de kool niet waard

“Voor mij als recreant is het sop de kool niet waard”, zegt Peter Hespel, verwijzend naar de kostprijs. “Maar ik kan me voorstellen dat er sporters zijn die met de chrono in aanslag aan de start staan, en dat voor hen de eindtijd wel degelijk heel belangrijk is. Maar als we ervan uitgaan dat je zo’n uitdagingen aangaat voor het plezier, en in de context van gezond en sportief leven, dan lijkt het me overbodig. Misschien kan je je centen dan beter investeren in betere wielen, daar kun je elke training van genieten.” 

Bekijk de video: "Enkel ketonen op de dag zelf? Met wat we nu weten, zou ik zeggen neen"

Video player inladen...

Enkel op de dag zelf dan maar?

Als je het enkel op de dag zelf zou nemen, zorg er dan voor dat je dit zeker op voorhand al enkele keren hebt uitgeprobeerd, om te zien hoe je lichaam erop reageert. Je kan het dan voor de wedstrijd nemen, of in de eerste uren ervan. Wat het beste is, wordt momenteel overigens nog onderzocht door Hespel en zijn team, en zelfs in sportmiddens zijn ze er wellicht nog niet uit. 

Als je als eerste wil bovenkomen op de Paterberg, zijn ketonen net wat je niét nodig hebt

In principe zal het effect van de ketonesters zijn dat de ketonen prioritair worden aangesproken door de spieren, en pas later de glycogeenvoorraden, de voorraden energie uit koolhydraten die opgeslagen zijn in onze spieren en lever. Dat kan je een bonus aan extra energie in de tank opleveren in een latere fase, bijvoorbeeld in het laatste uur van de Ronde van Vlaanderen, wanneer je collega's stilaan in stervende zwanen veranderen en jij dan als een vlinder kan wegfladderen van de rest.

Maar let op: “Ketonen gaan afbraak van suikers in je spieren afremmen, en de vorming van melkzuur moeilijker maken.” Als je als eerste wil bovenkomen op de Koppenberg, is dat net wat je niet nodig hebt, “want je moet daar het verschil maken met de afbraak van suikers tot melkzuur”, zegt Hespel. Zelf noemt hij ketonen nemen op de dag zelf, als je dit niet gewoon bent, verloren geld. 

"Goed voor een inspanning onder je maximum"

Met andere woorden, in het rood gaan (met een hoge hartslag) is moeilijker als je op ketonen aan het sporten bent, waarschuwt Hespel. “Laten we duidelijk zijn, ketonen zijn een vetbrandstof, een brandstof voor een submaximale inspanning van lange duur. Daarmee kom je dus niet de Paterberg boven, of ga je in de laatste kilometer van de marathon ook niet de snelste lopen. Daarvoor heb je echt wel glucose nodig. Ketonen laten waarschijnlijk wel toe om naar de laatste fase van een duurinspanning meer suikers of glucose over te houden om het verschil te maken.”

Bekijk de video: "Ketonen zijn een vetbrandstof, hiermee kom je niet als eerste de Paterberg boven"

Video player inladen...

“Er zijn nog maar weinig gegevens gepubliceerd over hoe je het op de best mogelijke manier moet gebruiken. Dus ik denk dat het veel besteld wordt, maar vaak nog op een verkeerde manier gebruikt wordt. Met onze publicaties zal daar een kentering in komen,” knipoogt Hespel.

Conclusie: het kan dus, het is toegelaten, maar koken kost geld, en als je wil besparen door het enkel op dé dag van het evenenement te gebruiken, kijk je toch maar beter uit. Hou er ook rekening mee dat bepaalde aspecten, zoals het mogelijk effect op de darmflora op langere termijn, nog niet afdoende onderzocht zijn. Ook dopingjager Peter Van Eenoo is geen voorstander, omdat de effecten op lange termijn nog onvoldoende onderzocht zijn. 

* noot: het product heeft tot nu toe geen negatieve bijwerkingen getoond, toch niet bij de tests die Peter Hespel uitvoerde, integendeel zelfs, zolang de aanbevolen dosissen worden gevolgd (maximum 2 à 3 flesjes per dag). Belangrijk is wel om te vermelden dat er bij diabetici potentieel gevaar bestaat. Dopingjager Peter Van Eenoo wijst op het feit dat het nog maar het eerste onderzoek is, en spreekt nog met twee woorden. Lees meer hierover via deze link.