"Een fantastische ervaring, maar tegelijk een tragedie": "spionerende" beloega voelt zich thuis in Noorse wateren

Een witte beloega die al dan niet opgeleid is om te spioneren voor Rusland, lijkt te zijn "overgelopen" naar Noorwegen. Het dier werd enkele dagen geleden voor de Noorse kust opgemerkt met een harnas. Daarin stond "Sint-Petersburg" gegraveerd. Waar het dier vandaan komt, is nog altijd niet duidelijk, maar het voelt zich wel in zijn sas. Hij zwemt niet weg van de kust, mensen kunnen hem aaien, en hij voert met plezier kunstjes uit. Experts maken zich zorgen of hij nog wel in het wild kan overleven.  

Vorige week merkten vissers voor de kust van Inga, een klein vissersdorp op het eiland Ingøya in het noorden van Noorwegen, een beloega op die tussen hun boten zwom. Het dier was allesbehalve schuw en bleek een harnas te dragen. In het harnas was "Equipment of St. Petersburg" ("Materiaal van St. Petersburg", nvr) gegraveerd. Wat het vermoeden deed rijzen dat het dier getraind werd door het Russische leger om ingezet te worden voor operaties onder water.

Terwijl de speculaties over hoe en wat van de witte beloega nog volop aan de gang zijn, lijkt het dier zelf zich intussen helemaal thuis te voelen in Noorse wateren. De tandwalvis zwemt niet verder dan enkele kilometers van het haventje waar hij gespot werd, en hij entertaint de plaatselijke inwoners graag met kunstjes.

"Hij voelt zich zo comfortabel in de buurt van mensen dat hij naar je toe zwemt wanneer je hem roept", zegt Linn Sæther aan de Noorse openbare  omroep NRK. Zij woont in Tufjord, op het eilandje Rolvsøya. Mensen kunnen het dier zelfs aaien. Hij voert sprongen uit, zwemt rondjes om zijn as, en gaat met plezier plastic ringen voor je halen die je in het water gooit.

"Hij is het duidelijk gewoon om taakjes te krijgen en iets te doen te hebben", zegt Linn Sæther. "Hij reageert wanneer je hem roept of met je handen in het water pletst. Je kan zien dat hij getraind is om eender welk voorwerp dat je in het water gooit, te gaan halen. Het is een fantastische ervaring, maar tegelijk ook een tragedie."

Dat het dier intussen een attractie geworden is, mag ook blijken uit de oproep die de omroep NRK gelanceerd heeft om een naam voor hem te zoeken.

Hij reageert als je hem roept of met je handen in het water pletst. Hij is getraind om eender welk voorwerp dat je in het water gooit, te gaan halen. Het is een fantastische ervaring, maar tegelijk ook een tragedie

Linn Sæther

Getraind door de Russen of ontsnapt uit een marinepark?

De meeste experts denken dat de beloega van een Russische militaire trainingsfaciliteit komt. Een niet geheel onterecht vermoeden: de toenmalige Sovjet-Unie trainde in de jaren 80 dolfijnen om onder water wapens op te sporen. Volgens Audun Rikardson, professor en mariene bioloog van de Arctic University of Norway (UiT) in Tromsø, is de beloega allicht opgeleid op de basis in Moermansk, het hoofdkwartier van de Russische noordelijke vloot. Het Russische ministerie van Defensie ontkent echter dat er een programma loopt om zeezoogdieren op te leiden.

Een alternatieve theorie is dat de beloega ontsnapt is uit een marinepark in de stad St. Petersburg in Florida, in de Verenigde Staten dus, en dat hij dan op de een of andere manier helemaal tot in Noorwegen is geraakt. Een theorie gebaseerd op de kunstige prestaties van het zeezoogdier en de Engelstalige inscriptie op het harnas. Maar dat is volgens Rikardson "hoogst onwaarschijnlijk".

De Noorse veiligheidsdienst PST, die het harnas van de witte beloega in beslag heeft genomen, heeft zijn onderzoek naar waar het dier vandaan komt, nog niet afgerond.

"Hij is nu onze verantwoordelijkheid"

Waar de walvis ook vandaan komt, experts maken zich grote zorgen over de vraag hoe het dier zal overleven. "Het is heel moeilijk te zien hoe het zich op zijn eentje zal kunnen redden", zegt Rikardsen aan NRK. "We weten al uit het verleden dat walvisachtigen die vrijgelaten worden uit aquaria, het heel lastig kunnen vinden om zich aan te passen aan een leven in het wild."

Volgens Rikardsen moeten de inwoners stoppen met de walvis eten te geven, zodat het dier voor zichzelf voedsel kan leren te zoeken en zich hopelijk kan aansluiten bij een kudde beloega's. Als die hem al zouden willen accepteren.

"In elk geval zijn we van plan om hem goed op te volgen. Hij is nu onze verantwoordelijkheid", zegt Jørgen Ree Wiig van het Noorse Directoraat voor Visserij.