Waarom liep verdachte van moord op Julie Van Espen nog vrij rond? Hof van beroep: "Wachttijden lopen op na besparingen"

Hoe kon het dat de verdachte van de moord op Julie Van Espen nog vrij rondliep, terwijl hij in eerste aanleg al veroordeeld was? Dat is de vraag die iedereen zich dezer dagen stelt. De besparingen in Justitie vormen één van de verklaringen, reageert Jo Daenen, de persmagistraat van het hof van beroep in Antwerpen. "Daardoor zijn er minder rechters om eenzelfde aantal zaken te behandelen."

Gisterennamiddag werd het lichaam teruggevonden van de vermiste Julie Van Espen (23) in het Albertkanaal. Eerder op de dag was al ook een verdachte opgepakt. De 39-jarige Steve Bakelmans werd herkend en gearresteerd nadat de politie een opsporingsbericht had vrijgegeven. De man zou volgens onze informatie al gedetailleerde verklaringen hebben afgelegd.

Bakelmans was veroordeeld tot vier jaar cel voor diefstal met geweld en verkrachting, maar liep nog vrij rond in afwachting van zijn zaak in beroep in Antwerpen. De vraag die iedereen zich nu stelt is: hoe kan zoiets?

"In België zijn de meeste mensen die voor de rechter moeten komen niet aangehouden. 90 procent van de beklaagden verschijnt als vrij man voor de rechter", zegt Jo Daenen, de persmagistraat van het hof van beroep in Antwerpen, in "De ochtend" op Radio 1. De belangrijkste verklaring is dat de rechter in eerste aanleg daarvoor eigenlijk maar één criterium gebruikt: "Vluchtgevaar, het risico dat hij zich zou onttrekken aan zijn straf. De rechtbank in eerste aanleg heeft in deze zaak geoordeeld dat dat vluchtgevaar er niet was."

Dat Steve Bakelmans ook op het ogenblik van de behandeling in eerste aanleg onder toezicht van de justitieassistente stond, kan hebben meegespeeld, denkt Daenen. Hij moest op dat moment een aantal voorwaarden naleven, waaraan hij zich volgens de persmagistraat zou hebben gehouden.

Redelijke termijn?

Blijft de vraag waarom het zo lang moest duren vooraleer de zaak in beroep werd behandeld. Is die termijn nog redelijk te noemen? "Dat moet beoordeeld worden door de rechter ten gronde", vindt Daenen, die wel toegeeft dat het nu langer duurt dan vroeger. "De gemiddelde doorlooptijd van de behandeling van een zaak in hoger beroep was ooit korter. Maar wanneer wij geconfronteerd worden met een acuut gebrek aan mensen en middelen na lineaire besparings­maatregelen van de minister, dan brengt dat met zich mee dat er minder rechters zijn om eenzelfde aantal zaken te behandelen. Dat wil zeggen dat de wachttijden iets opschuiven."

Na die besparingsmaatregel zijn er zelfs tijdelijk correctionele kamers gesloten omdat sommige mensen die op pensioen gingen niet vervangen zijn

Jo Daenen, de persmagistraat van het Hof van Beroep in Antwerpen

Volgens Daenen moet een zaak op een jaar tijd normaal gezien behandeld zijn in hoger beroep. Dat was hier veel langer: de veroordeling in eerste aanleg dateerde al van begin 2017. "Na die besparingsmaatregel zijn er zelfs tijdelijk correctionele kamers gesloten omdat sommige mensen die op pensioen gingen niet vervangen zijn."

Daar komt nog eens bovenop dat er altijd voorrang wordt gegeven aan dossiers met aangehoudenen. "En zoals gezegd: in dit dossier was de verdachte niet aangehouden. Maar voor zulke zaken moeten dus soms ook zaken met niet-aangehoudenen wijken."

Had deze moord dan niet vermeden kunnen worden? "Niemand kan in de toekomst kijken", besluit Daenen. "Maar nogmaals: 90 procent van de beklaagden is vrij in afwachting van zijn zaak in hoger beroep. Dat is een vaststelling waar we niet langs kunnen."

Herbeluister hier het gesprek met Jo Daenen in "De ochtend" op Radio 1: