Video player inladen...

Geen job of opleiding: VDAB kan 1 op de 4 werkzoekenden niet activeren tijdens hun eerste jaar werkloosheid

Uit een nieuw onderzoek blijkt dat 1 op de 4 werkzoekenden na 1 jaar werkloosheid geen werk heeft gevonden, of in de tussentijd een opleiding of stage heeft gevolgd. Maar hoe langer men werkloos is, hoe moeilijker het is om opnieuw aan de slag te gaan. De onderzoekers vragen daarom meer prioriteit te geven aan de meest kwetsbaren op de arbeidsmarkt. 

Hoeveel werkzoekenden kon de Vlaamse Dienst voor Arbeidsbemiddeling (VDAB) na 1 jaar niet bereiken? Over die vraag bogen onderzoekers Ludo Struyven en Sam Desiere zich van het Onderzoeksinstituut voor Arbeid en Samenleving (HIVA). Om het antwoord op die vraag te vinden, volgden ze meer dan een jaar 288.000 werkzoekenden die toen instroomden.

Het antwoord? 1 op de 4 werkzoekenden. Zij vonden in een jaar tijd geen werk, volgden geen opleiding of stage of konden niet terecht in een tijdelijk tewerkstellingsproject. Kortom, ze hebben geen opleiding of werkervaring opgedaan in hun eerste jaar werkloosheid.  

Hoe langer men werkloos is, hoe moeilijker het is om opnieuw aan de slag te gaan.

Professor en onderzoeker Ludo Struyven

Nochtans is het erg belangrijk om net dat eerste jaar goed begeleid te worden. "Hoe langer men werkloos is, hoe moeilijker het is om opnieuw aan de slag te gaan" vertelt professor en onderzoeker Struyven. "Voor wie na een jaar nog geen werk heeft gevonden, is de kans groot dat men met lege handen achterblijft."

Bovendien bleek uit het onderzoek dat van die groep 40% uitstroomt uit de werkloosheid. Voor de duidelijkheid, dat betekent niet dat ze werk gevonden hebben. In sommige gevallen zijn ze langdurig ziek, of gaan ze met pensioen. "Maar we vermoeden dat de meesten zich terugtrekken uit de arbeidsmarkt en inactief worden. Mogelijk klopt een deel van hen aan bij het OCMW voor een leefloon" besluiten de onderzoekers.

Ouder, laaggeschoold en Nederlands niet als moedertaal

Wie valt er dan tussen de mazen van het net? "Er zijn een aantal typische kenmerken" vertelt Struyven. "Het zijn vooral oudere werkzoekenden, laaggeschoolden en migranten die geen Nederlands kennen. Zij hebben het sowieso moeilijker om werk te vinden."

Maar waarom kan de VDAB die mensen niet bereiken? "Daar zijn een aantal redenen voor. Het ligt zeker niet alleen aan de werkzoekenden die te weinig gemotiveerd zijn" vertelt Stuyven. "We merken dat het aanbod niet altijd is aangepast.  Er is voor de meest kwetsbare groepen nog onvoldoende aanbod. Er zijn bijvoorbeeld in de sociale economie, denk aan beschutte werkplaatsen of lokale initiatieven, te weinig arbeidsplaatsen."

"Uit ons onderzoek blijkt dat het cruciaal is om prioriteit te geven aan de meest kwetsbaren op de arbeidsmarkt. Er is een aanzienlijke groep die niet aan het werk is na een jaar werkloos te zijn. Op die groep moeten VDAB en partners maximaal inzetten om zo een langdurige werkloosheid te vermijden. Zeker wanneer uitkeringen afnemen in de tijd of na een verloop van tijd zouden worden stopgezet" besluiten de onderzoekers.

Muyters: "Al de nodige maatregelen genomen"

Vlaams minister van Werk Philippe Muyters (N-VA) wijst erop dat de cijfers van de studie dateren van 2016. "Intussen hebben we een aantal maatregelen genomen die er specifiek voor zorgen dat werkzoekenden ook werkervaring kunnen opdoen: wij promoten die werkervaring, wij hebben ook het wijkwerken dat een eerste stap terug naar de arbeidsmarkt kan zijn, er is ook het wijkzorgsysteem. Dat zijn allemaal maatregelen die in 2017 en 2018 zijn ingevoerd."

Ook is er sinds oktober 2018 een heel nieuw dienstverleningsmodel  op poten gezet bij de VDAB, zegt Muyters. "Daarbij volgen we de werkzoekenden effectief nauwer op. Het is daar de bedoeling om nog meer op maat te werken en zij die het nodig hebben ook echt op te volgen en niet los te laten. Ik denk dat we met al die maatregelen de stappen hebben gezet die, zo blijkt ook uit de studie, nodig waren."

Hefbomen nodig

De VDAB zelf reageert door te zeggen dat hun dienst wel het aanbod en de knowhow in huis heeft om inactieven te activeren, maar dat het "hefbomen mist bepaald door het beleid om verder te kunnen gaan dan alleen prikkelen."

"Vandaag kunnen wij alleen prikkelen met een vrijblijvend aanbod en een online aanbod. Wij kunnen vandaag iemand zonder een werkloosheidsuitkering niet verplichten om een opleiding of intensieve begeleiding te starten", klinkt het in een reactie.

"Bovendien blijft er een vrij grote groep werkzoekenden over waar andere partners aan zet zijn, zoals bijvoorbeeld het OCMW voor leefloners. Soms is werken niet aan de orde, omdat er in het leven van deze mensen eerst andere zaken op orde moeten gezet worden."

Bekijk het verslag uit "Het Journaal" hier:

Video player inladen...

Meest gelezen