Xinhua News Agency

Wat staat er op de agenda van de Europese top in Sibiu?

De staatshoofden en regeringsleiders van 27 lidstaten van de Europese Unie komen vandaag bijeen op een informele topontmoeting in de Roemeense stad Sibiu. Ze zullen er de “Verklaring van Sibiu” goedkeuren, waarin ze beloven dat ze verenigd de uitdagingen van de toekomst zullen aanpakken. In de coulissen zal er ook gepraat worden over hoe enkele Europese topjobs moeten worden ingevuld.

De afspraak om deze top te houden, is al twee jaar geleden gemaakt. De top is een rechtstreeks gevolg van het brexitreferendum van 23 juni 2016. Om te vermijden dat er nog meer lidstaten de EU zouden verlaten, begonnen de 27 overblijvende landen in september 2016 in de Slovaakse hoofdstad Bratislava aan een reeks van informele topontmoetingen. Ze namen zich voor om via het bereiken van concrete, tastbare resultaten aan de burgers de meerwaarde van de Europese Unie duidelijk te maken. Een jaar later spraken ze in de Estse hoofdstad Tallinn een stappenplan af (de zogenaamde Leiders-Agenda), dat zou eindigen met de top in de Roemeense stad Sibiu. Roemenië is sinds 1 januari (en tot 30 juni) EU-voorzitter.

9 mei? Geen toeval

Oorspronkelijk was het de bedoeling om de top op 29 maart te houden, de dag waarop normaal gezien de brexit gepland stond. Maar nog voor de brexit werd uitgesteld, werd al beslist om de top op 9 mei te organiseren. Een bewuste keuze: op 9 mei 1950 las de Franse minister van Buitenlandse Zaken Robert Schuman de “Schumanverklaring” voor, die leidde tot de oprichting van de Europese Gemeenschap van Kolen en Staal.  Daarom is 9 mei Europa-dag, de dag waarop de basis werd gelegd voor de huidige Europese Unie. Europese ambtenaren hebben een vrije dag op 9 mei. Luxemburg besliste overigens onlangs om van 9 mei een officiële feestdag te maken. Intussen is de brexit uitgesteld tot Halloween en zullen de Britten zelfs moeten meedoen aan de Europese verkiezingen. Toch zal de Britse premier, Theresa May, niet aanwezig zijn in Sibiu om mee te praten over de toekomst van de Europese Unie. 

Eendracht maakt macht

Tijdens de brexitonderhandelingen zijn de 27 EU-landen opvallend verenigd gebleven. En die eenheid willen ze in Sibiu opnieuw uitstralen. De Europese Commissie maakt van de gelegenheid ook gebruik om de balans op te maken van wat er sinds haar aantreden in 2014 gerealiseerd is, en welk werk er nog op de plank ligt. In een brochure van de Commissie staat te lezen dat de werkloosheid in de Europese Unie gedaald is van 10 procent naar 6,4 procent, en dat het vertrouwen van de Europese burger in de EU is toegenomen. Maar tegelijk wordt erop gewezen dat er geen enkel Europees bedrijf staat in de mondiale top 15 van digitale bedrijven. En dat de Europese bevolking vergrijst: in 2030 zal de gemiddelde leeftijd in Europa 45 jaar zijn, in Afrika 21 jaar. Ook het economische gewicht van de Europese Unie daalt. Volgens een Europese diplomaat zal zelfs Duitsland tegen 2030 geen deel meer uitmaken van de G7, de club van belangrijkste economieën.

Maar toch verdeeldheid

Over de brexit bleven de 27 verenigd, maar over andere dossiers blijven er grote meningsverschillen bestaan. De ambitieuze plannen van Frans president Macron voor de hervorming van de eurozone zijn in de koelkast (of in het vriesvak) geplaatst. Over een hervorming van het Europese asiel- en migratiebeleid is totaal geen akkoord in zicht. Daarom wordt de top in Sibiu absoluut geen eindstation. Er is nog een hele weg af te leggen. Had men het de voorbije maanden steevast over “the road to Sibiu”, dan wordt er nu gesproken over “the road from Sibiu”.

Gezocht: opvolgers (m/v) voor Juncker, Tusk, Mogherini, Draghi

Tegen die achtergrond zullen de regeringsleiders in Sibiu brainstormen over de strategische agenda van de Europese Unie voor de komende vijf jaar. Het is de bedoeling dat ze die agenda in juni vastleggen, na de Europese verkiezingen. Wat moet de Europese Unie doen om sterker te staan op internationaal vlak, nu de relatie met de Verenigde Staten verzuurd is en China aan invloed blijft winnen? En welke prioriteiten moet de Europese Unie kiezen om het vertrouwen van de burger te behouden en te vergroten? In de voorbereidende documenten wordt gesproken over een “fair” Europa, een Europa dat zijn burgers beter beschermt, een Europa dat strijdt tegen klimaatverandering.

En wie moeten de nieuwe gezichten worden van de Europese Unie, de mannen en vrouwen die de Europese instellingen gaan leiden? Dit jaar eindigt het mandaat van Jean-Claude Juncker (voorzitter van de Europese Commissie), Donald Tusk (Europees president), Federica Mogherini (EU-vertegenwoordiger voor Buitenlands Beleid) en Mario Draghi (voorzitter van de Europese Centrale Bank). Op dit ogenblik voeren verschillende politici campagne om Juncker op te volgen. De Europese Volkspartij hoopt dat haar boegbeeld Manfred Weber Commissievoorzitter zal worden. De Europese sociaaldemocraten hebben Frans Timmermans gekozen als boegbeeld of Spitzenkandidat. De liberalen voeren campagne met een heel team, met daarin onder meer EU-commissaris Margrethe Vestager. De nieuwe Commissievoorzitter moet de steun krijgen van een meerderheid in het Europees Parlement. Pas op 26 mei, nadat de kiezers hun stem hebben uitgebracht, zal blijken hoe de verhoudingen liggen in het Europees Parlement. De kans bestaat dat een aantal regeringsleiders de capaciteiten van Manfred Weber om de Commissie te leiden in vraag zullen gaan stellen. Achter de schermen gebeurt dat nu trouwens al. Sommigen suggereren dat Duits bondskanselier Merkel op veel meer steun zou kunnen rekenen, indien zij overtuigd kan worden om de overstap te maken naar de job van Commissievoorzitter of Europees president.

Twee dagen na de Europese verkiezingen zullen de Europese regeringsleiders opnieuw bijeenkomen om te praten over de verdeling van de topjobs. Europees president Tusk zou het liefst hebben dat de moeilijke puzzel opgelost geraakt op de top van 21 juni.