Jonge Eurofielen, we hebben ze gevonden in Nancy: "Ik ben het vleesgeworden Europa"

Onze reporter trok naar Nancy, een stad die elk jaar uitgebreid Europa viert. Een stad die dichter bij Luxemburg, Brussel en Duitsland ligt dan bij Parijs. Een stad die bekendstaat om zijn pro-Europese houding. Blijft dat zo of zal Marine Le Pen ook in Nancy scoren bij de Europese verkiezingen? 

Een natte vod, beter kunnen we de uitgeregende sterrenvlag aan het stadhuis van Nancy niet omschrijven. Elke jaar in mei viert de stad de Europese meimaand, "Mai de l'Europe". Dat is niet helemaal toevallig, de stad  heeft in het verleden kunnen weerstaan aan de lokroep van extremisten en Europa-haters. Kiezers en burgemeesters, allemaal zijn ze de voorbije decennia uitgesproken pro-Europees geweest. 

Om het openingsfeest op 9 mei - de dag van Europa - niet alleen over te laten aan burgemeester, schepenen en vertegenwoordigers van Europese lidstaten zijn er ook wat schoolkinderen opgetrommeld. Verder zijn er hooguit 150 gasten komen opdagen. Veelal grijze koppen of mensen die "erbij horen", zoals de voorzitter van de Duits-Franse vriendenkring. 

Twee dames-op-leeftijd, één van hen voor de gelegenheid uitgedost met een blauwe sjaal, zijn vaste klanten. Zijn ze dan echt zo Europees gezind? “Zeker", zegt Marie-Françoise. "Maar we blijven in de eerste plaats Frans hoor. Je moet nu ook weer niet overdrijven.”  Ze zijn voor Europa dat banden smeedt tussen naties, maar tegen één Europese natie.

"Ooit waren de Fransen onze vijanden"

Marie-Françooise (links) en vriendin "geen verenigde staten van Europa"

Het Europa van de Naties dus, dat is iets wat je wel eens hoort bij nationalisten en radicaal-rechts. “Maar in Nancy hebben de pro-Europese partijen het altijd gehaald” zegt schepen voor internationale betrekkingen Jean-Pierre Berlemont trots. Hij is één van de drijvende krachten achter de Europese feesten. “De populisten zijn hier nooit doorgebroken". En hij gaat ervan uit dat dat ook het geval zal zijn op 26 mei. In Nancy zal de partij van president Macron beter scoren dan die van de rechts-populistische Marine Le Pen, begrijp ik.

Hoe dat komt? “Onze geschiedenis zit daar ongetwijfeld voor veel tussen” denkt de schepen. “Vergeet niet dat wij pas in 1766 Frans zijn geworden. Daarvoor vormden wij het onafhankelijke Lotharingen. De Fransen zijn eerlijk gezegd zelfs een tijdlang onze vijanden geweest. Tegelijk liggen we vlakbij Luxemburg en Duitsland… Straatsburg en Brussel zijn niet zover weg. We hebben dat internationale hier altijd al gehad, dat helpt ongetwijfeld. De prachtige achttiende-eeuwse pleinen hier, de place Stanislas hebben we trouwens te danken aan Stanislas, koning van Polen en de laatste hertog van het onafhankelijke Lotharingen… 

schepen Berlemont, links

Europa wil de aardappelen mooi rond hebben, ik eet ze op ook al zijn ze grillig van vorm

Olivier uit Nancy
18-de eeuwse Place Stanislas in Nancy

Zouden de paraplupassanten op het plein er ook zo over denken? Op de vraag welk feest we vandaag vieren lijken verschillende mensen toch een antwoord te hebben. Olivier bijvoorbeeld, een werkzoekende magazijnbediende. ”Is het geen Europadag vandaag?” Helemaal juist, hij vermoedt zelfs dat het iets te maken heeft met de voorloper van de Europese Unie, de EGKS. Sterk! Maar toch gaat Olivier niet stemmen op 26 mei. “Ik ben zeker niet tegen Europa, maar dan meer voor het idee dan voor de concrete uitwerking ervan. De Unie zou beter wat meer naar ons luisteren. Ze houden zich bezig met het formaat van de aardappelen. Aardappelen zijn er om gegeten te worden, niet om ze te meten!" Maar een Frexit of een "Frankrijk alleen" is zeker geen oplossing vindt hij. "Duitsland ligt vlakbij, zie je de vrachtwagens straks al omwegen maken? We moeten uiteraard blijven samenwerken". 

Kunstenaars Bartnik (links) en Kaiser: Leve Europa!

We passeren bij kunstgalerij “Neuf” waar alles in gereedheid wordt gebracht voor de volgende expositie. Uiteraard met een Europese insteek.  Er wordt werk geëxposeerd van Krzysztof BARTNIK, een Poolse kunstenaar uit Lublin, de zusterstad van Nancy. "Mijn Pools is niet geweldig" zegt de voorzitster van de Frans-Poolse kring. "Maar met een combinatie van Engels en Pools lukt het wel". We hebben trouwens ook een zusterstad in België! Alleen weet ik niet meer dewelke. Het blijkt Luik te zijn. 

"Maar we zijn allemaal, en zéér uitgesproken Europees! Ook de Poolse kunstenaar is het volmondig eens. En wanneer Eric Kaiser binnenkomt, een Franse collega, zegt ook die al meteen spontaan "dat hij Europeaan is, méér nog dan Fransman. Ik voel me letterlijk grenzeloos". De man blijkt in Zwitserland te wonen, en wil graag met zijn Poolse collega op de foto, Frankrijk en Polen reiken elkaar de hand. "Er zijn zoveel fijne Europese projecten en veel praktische kanten aan Europa. Alleen het politieke Europa, daarin ben ik toch wat teleurgesteld. De Europese politiek ligt aan de voeten van al die lobby's, van boerenverenigingen tot de chemie of de grote industrie". 

"We doen het gewoon omdat we Europa zo belangrijk vinden"

Het blijft intussen nat op de Europese feestdag. Een groepje enthousiaste jongeren bouwt toch maar aan een standje in een overdekte winkelpassage. Enkelen van hen dragen een blauw T-shirt met Europese sterren. Het zijn jongeren die zich belangeloos inzetten voor de Europese zaak, "omdat Europa belangrijk is voor onze toekomst".  "Jeune  Européen”,  kan je zijn tot 35 jaar.  “Neen wij hebben geen partijpolitieke bedoelingen, we willen de mensen wel warm maken om toch zeker te gaan stemmen". Ze hebben flyers bij zich en katoenen zakjes “Ik ga stemmen op 26 mei” en slogans als “L’ Europe c’est toi, L’ union c’est nous”. Jij bent Europa, wij zijn de Unie.

Ze hebben plastic landkaarten uitgestald met alle lidstaten, en geplastificeerde kaartjes met de namen en hoofdsteden. Een jongeman verwart Malta met Cyprus, een oudere zit in de knoop met Bulgarije en Roemenië. Maar Portugal, Griekenland en Zweden lukt haast bij iedereen. Een paar mensen komen spontaan met de jongeren praten. “Ik ben voor Europa, zeker. Maar niet voor het Europa van het kapitaal" zegt een man die sympathiseert met de linkerzijde. "In het referendum in 2005 heb ik nog voor Europa gestemd, intussen weet ik het niet meer zo goed. Ik begin echt te twijfelen aan de Unie zoals ze nu functioneert" zegt hij. 

Een vrouw die over een paar jaar pensioengerechtigd zal zijn wijst haar boodschappentas aan. “Ik moet het stellen met 800 euro per maand, dan valt er niet zoveel te kopen hoor".  Ze is werkloos en leeft van de bijstand. "Ik  ben voor een basisinkomen voor iedereen. Met of zonder Europa, als Europa nu eens iets zou doen voor ons, voor de mensen van Lotharingen” Ze krijgt weinig bijval.

Lucas is een student politieke wetenschappen. Hij noemt zichzelf "haast letterlijk het vleesgeworden Europa. Mijn moeder is Duitse, mijn vader Fransman. Dus voor mij is Europa heel natuurlijk. Al is het uiteraard niet perfect, al moeten er veel compromissen worden gesloten en is er te veel technocratie. Maar denk eens aan de geschiedenis, hoe Frankrijk en Duitsland vroeger tegenover elkaar stonden."

Maar vormen zij met hun pro-Europa clubje toch geen uitzondering op de regel? Is het geen exclusieve club van hoger opgeleiden en gepriviligieerden? "Klopt ergens wel", zegt Lucas. "Wij zijn haast allemaal universiteitsstudenten, we hebben lessen gevolgd over het belang van Europa en de mechanismen van de Europese politiek. Maar de gewone mensen overtuigen, de grote massa van Fransen meekrijgen? Ik geef toe, dat gaat voorlopig heel moeilijk. Zelfs in Nancy!"

Meest gelezen