“Russisch trollenleger heeft in korte tijd 65.000 keer getwitterd over MH17”

Een Russisch leger van zogenoemde twittertrollen heeft in de twee dagen na het neerhalen van vlucht MH17 65.000 twitterberichten verstuurd die Oekraïne de schuld moeten geven. Dat schrijft het Nederlandse tijdschrift De Groene Amsterdammer na analyse van 9 miljoen tweets die medewerkers van het Russische Internet Research Agency hebben verstuurd. 

Het neerhalen van vlucht MH17, op 17 juli 2014, boven Oost-Oekraïens oorlogsgebied, roept tot op vandaag vragen op. Nederland stelt na onderzoek Rusland verantwoordelijk voor het neerhalen van het Maleisisch vliegtuig, waarbij alle 298 inzittenden omkwamen. Onder de slachtoffers waren 196 Nederlanders en 6 Belgen. 

Rusland heeft altijd geprobeerd Oekraïne de schuld te geven. Dat blijkt ook uit een nieuwe analyse van de vele berichten die kort na de crash van de Boeing 777 op Twitter verschenen. 

Trollenleger

Journalisten Robert van der Noordaa en Coen van de Ven hebben voor het Nederlandse tijdschrift De Groene Amsterdammer een berg van 9 miljoen tweets geanalyseerd die volgens Twitter verstuurd zijn door twitteraccounts van het Russische Internet Research Agency (IRA).

(lees verder onder de tweet)

Dat IRA is een zogenoemd trollenleger dat met tientallen medewerkers desinformatie verspreidt op sociale media. Het trollenleger werd 40 minuten nadat MH17 was neergehaald plots heel actief, zegt journalist Coen van de Ven op de Nederlandse Radio 1.

Hashtags

“We hebben al die berichten geordend en dan zie je dat ze in het begin nog niet weten wat er aan de hand is. Maar hun tweets worden steeds duidelijker anti-Oekraïens”, zegt Coen van de Ven.

“Vooral de dag na het incident is het aller-interessantst: dan zie je dat er vanaf de ochtend duidelijk een aantal boodschappen ontstaan, met een aantal hashtags, die vertaald kunnen worden als “Kiev heeft Boeing neergeschoten”, “Kiev provocatie” en “Kiev, spreek de waarheid”. Hashtags die er dus op moeten wijzen dat Oekraïne verantwoordelijk zou zijn voor het incident.

Kort maar krachtig

De journalisten hebben vooral gekeken hoe vaak en wanneer het trollenleger getweet heeft over MH17. En wat blijkt? De tijdspanne waarin de tweets verspreid werden, was heel kort. “In ongeveer 24 uur werd een ontzettende hoeveelheid tweets uitgestuurd met de bewuste hashtags.” Dat wijst er volgens Van de Ven op dat het een korte maar heel bewuste desinformatiecampagne is geweest.

Waaruit concluderen de journalisten nu dat de bewuste tweets gestuurd werden vanuit de Russische trollenfabriek? Wel, dat is vrij eenvoudig: Twitter heeft wegens de vermeende inmenging van de Russen bij de Amerikaanse presidentsverkiezingen van 2016 vorig jaar een lijst gepubliceerd van bijna 4.000 accounts die toegeschreven werden aan het Russische Internet Research Agency.

Door die drie hashtags te volgen, zagen we dat er zo’n 65.000 tweets verspreid werden in minder dan 24 uur tijd.

Coen van de Ven

Wat de journalisten van De Groene na analyse van de data verbaast, is de omvang waarmee de trollen boodschappen verspreid hebben. “Door die drie hashtags te volgen, zagen we dat er zo’n 65.000 tweets verspreid werden in minder dan 24 uur tijd. Ze hebben daar dus in een heel korte periode heel intens over geschreven.”

Het onderzoek van De Groene Amsterdammer bevestigt wat NRC vorig jaar ook al schreef over de Russische tweets. NRC hield het toen nog op zo’n 57.500 tweets. De krant merkte toen dat de meeste tweets in het Russisch waren geschreven. Slechts vier waren in het Nederlands. Dat wijst erop dat ze vooral bedoeld waren om de Russische publieke opinie te beïnvloeden.

Invloed

“De tweets liggen in de lijn van wat je ook in Russische staatsmedia ziet”, voegt Coen van de Ven eraan toe. Hij werkt nu aan een tweede artikel, waarin hij met zijn collega onderzoekt wat de invloed van de Russische tweets is geweest. Dat stuk gaan ze over twee weken publiceren.

Van de Ven kan alvast vertellen dat de uitgestuurde boodschappen vooral invloed hebben op een grote groep mensen die zich niet laat informeren door klassieke of traditionele media, maar door burgerjournalisten, activisten en complotdenkers.

“Je moet het ook zien als deel van een bredere informatiecampagne”, besluit de journalist. “De tweets waarover we het hebben, zijn voornamelijk in het Russisch verstuurd en liggen in de lijn van wat invloedrijke staatsmedia zoals RT, voorheen Russia Today, en Sputnik schrijven.”

Aanslagen in Brussel

Het Internet Research Agency is overigens op vele vlakken actief. Het was dus heel kort actief na het neerhalen van MH17 en voor de Amerikaanse presidentsverkiezingen, maar ook na de aanslagen in Brussel, op 22 maart 2016.

De trollen twitterden op die dag voornamelijk in het Engels, maar plaatsten volgens NRC ook 20 Nederlandstalige tweets en een paar berichten in het Frans en Spaans, vooral met anti-islamhashtags.