Video player inladen...

Klimaatminister Van den Heuvel (CD&V) reageert op aanbevelingen expertenpanel: "Mogen niet in extremen vervallen"

Op vraag van de jongerenbeweging voor het klimaat, Youth for Climate, heeft een expertenpanel een lijvig rapport uitgewerkt om de toekomst en leefbaarheid van onze planeet veilig te stellen. Het rapport telt 94 bladzijden met 27 aanbevelingen om het hele systeem heruit te vinden. Klimaatminister Koen Van den Heuvel (CD&V) kan zich vinden in de aanbevelingen, maar vreest voor de gevolgen van de maatregelen, als ze te snel worden ingevoerd.

Het expertenpanel Klimaat en duurzaamheid, met onder meer Vlaams bouwmeester Leo Van Broeck, heeft voor het rapport input gekregen van ruim 200 wetenschappers uit diverse disciplines. Voor het panel 27 mogelijke aanbevelingen opsomt, brengt het een stevige waarschuwing aan het adres van onze regeringen, die tot nu toe niet altijd uitblonken door een overtuigende (gezamenlijke) aanpak.

Anuna De Wever  riep de hulp in van Vlaams bouwmeester Leo Van Broeck om een wetenschappelijke denktank voor het klimaat op te richten. Bron: vlaamsbouwmeester.be

"Het is niet omdat een uitdaging de eigen grenzen overstijgt, dat we niet binnen die grenzen moeten handelen. Heel wat maatregelen kunnen wel degelijk door ons land worden genomen. Een houding waarbij we pas in actie komen als een hoger beleidsniveau - zoals het Europese - iets heeft afgesproken, is onaanvaardbaar." 

Een houding waarbij we pas in actie komen als Europa iets heeft afgesproken, is onaanvaardbaar

De drietrapsraket

Beginnen doet het rapport met een "drietrapsraket" voor klimaat- en duurzaamheidsbeleid. Daarbij moeten beleidsmakers altijd in het achterhoofd houden dat het dringend wordt ("sense of urgency") en dat we een maatschappelijk draagvlak moeten creëren. Daarvoor moet de transitie (de overgang naar een koolstofarme of -vrije maatschappij, red.) rechtvaardig verlopen. Met andere woorden, de lasten moeten eerlijk verdeeld worden. 

En, een klimaatbeleid is al lang veel meer dan een natuurbeleid of uitstootbeleid, voegen de auteurs van het rapport eraan toe. "Het gaat ook om dingen als sociale rechtvaardigheid, ruimtelijke ordening, productie- en consumptiepatronen, een goed innovatiebeleid en een beter, participatiever beleid."

Vergeet de armere landen niet, want getal is belangrijk

Omdat de klimaatuitdagingen wereldwijd gelden, mogen we de armere regio's niet vergeten. "Zet in op een wereldwijde verlaging van de ecologische voetafdruk door doorgedreven ontwikkelingshulp en internationale solidariteit", luidt het.

Want hoewel de rijkere landen een grotere voetafdruk hebben en veelal tot de grootste vervuilers behoren, zijn bevolkingsaantallen nog belangrijker, schrijven de onderzoekers. "Als we armoede verder kunnen terugdringen en het onderwijs voor vrouwen kunnen verbreden, zal het wereldwijde geboortecijfer vanzelf verder dalen." Los daarvan moeten ook ontwikkelingslanden zich op de toekomst kunnen voorbereiden en een transitie kunnen maken op het vlak van productie en consumptie. 

Ook de armere landen moeten de transitie kunnen maken

"Klimaatwet nodig voor langetermijnvisie"

Het panel herhaalt de eis voor een Bijzondere klimaatwet, en argumenteert: "Verschillende andere landen hebben er een, zoals het Verenigd Koninkrijk, Denemarken, Zweden, Finland, Frankrijk en Noorwegen, en Nederland volgt deze maand. Deze wetten dragen ontegensprekelijk bij tot de versterking van de langetermijnvisie op het klimaatbeleid." Met andere woorden, iets wat in België nu wel eens durft te ontbreken.  

Duidelijke boodschappen op een klimaatactie van Youth For Climate.

"Grote inhaaloperatie voor meer natuur"

Wanneer het gaat over natuur-, milieu- en bosbeheer noemt het rapport enkele concrete cijfers. "We hebben veel te weinig beschermde natuur. De ruimte voor natuur en bos moet aanzienlijk toenemen. België moet hierbij streven naar 25 procent." De auteurs voegen eraan toe dat het noodzakelijk areaal voor natuur dat nodig is als klimaatbuffer "sterk onderschat wordt door politici." Momenteel beslaat het Vlaams Ecologisch Netwerk amper  6,8 procent van Vlaanderen; voor reservaten zou het gaan om amper 3 procent. 

Ook wat betreft de energietransitie noemt het rapport enkele concrete streefcijfers: onze gebouwen moeten veel energiezuiniger worden, en de renovatiegraad van onze huizen moet dringend omhoog. De renovatiegraad zou van 1 naar 3 procent moeten klimmen per jaar

Natuur als klimaatbuffer is iets wat onze politici sterk onderschatten

"Betonstop kan meteen ingaan"

Tot slot gaat het ook over de beschikbare ruimte. Het rapport eist een onmiddellijke stop op de inname van de open ruimte. "Verklein tegelijk de ruimtelijke footprint van de mens, en activeer daarvoor de nodige instrumenten."

We kunnen met z'n allen die verdichting en kernversterking bereiken. Zo is in het Verenigd Koninkrijk de dichtheid gemiddeld 1.800 inwoners per km² ruimtebeslag.  Als wij hier even goed zouden doen in Vlaanderen, dan is er plaats voor 9 miljoen inwoners, terwijl we er nu maar 6,444 miljoen tellen. Het rapport concludeert: "Een betonstop kan eigenlijk onmiddellijk ingaan."

Als het kadastraal inkomen - de belasting op woningen - herbekeken wordt, zou een mogelijke parameter het grondgebruik per vierkante meter gebouw kunnen zijn: hoe lager dat is, hoe lager de belasting zou moeten zijn. 

Ook de landbouw zal een deel van zijn voetafdruk moeten inleveren, klinkt het nog in het rapport. 

Als we het kadastraal inkomen herbekijken, kunnen we een zuinig grondgebruik belonen

Opvallend is ook het pleidooi voor mobiliteit: eerder nog dan in te zetten op een vergroening van het wagenpark, moeten we eerst zoveel mogelijk onze ruimtelijke ordening herschikken, zodat we veel efficiënter gebruik kunnen maken van openbaar vervoer, fietswegen en deelwagens. 

Onze typische lintbebouwing en versnippering moet in deze context zo snel mogelijk gestopt worden, de auteurs noemen dit zelfs "zeer urgent". Locaties moeten veel minder auto-afhankelijk worden. Ook het mobiliteitsbeleid zelf heeft hierin een grote rol, onderstrepen de onderzoekers. 

Youth For Climate en het expertenpanel stellen hun klimaatrapport voor.

"We kunnen er raken, maar dan moeten we nu in actie schieten"

Anuna De Wever klinkt hoopvol na de voorstelling van het rapport. "Iedereen kan het raadplegen, ook de politieke partijen. Ik hoop echt dat de politici de aanbevelingen omarmen en gebruiken." De Wever hoopt dat de partijen zich naar de verkiezingen toe allemaal opstellen als klimaatpartijen. "Het rapport is echt een hulpmiddel voor de politici. Het expertenpanel heeft aanbevelingen op maat van België geschreven, nu is het aan de politieke partijen."

Het volledige rapport van het klimaatpanel kan u hier lezen.

Van den Heuvel: "belangrijk om een draagvlak te bewaren"

Minister van Omgeving, Landbouw, Natuur en Klimaat Koen Van den Heuvel (CD&V) kan zich vinden in de maatregelen, maar vreest voor de impact als ze te snel ingevoerd worden. "Heel wat maatregelen zijn goed, ik herken er ook een aantal die door politieke partijen worden overgenomen in hun verkiezingsprogramma", zegt hij. "Maar het is belangrijk om een draagvlak te bewaren zodat mensen correct worden vergoed." 

Van den Heuvel verwijst daarbij vooral naar de betonstop. Een onmiddellijke invoering is volgens hem niet haalbaar. "Wij streven ernaar met de Vlaamse regering om de betonstop te halveren tegen 2025 en ze definitief te stoppen tegen 2040. Dat zal al heel wat werk vragen, maar om dat onmiddellijk te doen is best moeilijk". Van den Heuvel benadrukt dat er hoe dan ook een wetgeving moet komen om de ruimte-inname te stoppen. "De Vlaamse regering mag niet dralen en moet er na de verkiezingen onmiddellijk werk van maken."

Bekijk hieronder de reactie van minister Van den Heuvel:    

Video player inladen...

Herbekijk hieronder de reportage in Het Journaal:

Video player inladen...