Video player inladen ...

Sylvia Huang, Belgische finaliste Koningin Elisabethwedstrijd viool, is er klaar voor

Vanavond start de finaleweek van de Koningin Elisabethwedstrijd, dit jaar voor viool. Bij de twaalf finalisten is één Belgische kandidate, Sylvia Huang uit Henegouwen. Ze moet meteen al de eerste avond aantreden. De hele afgelopen week heeft ze zich voorbereid in de Koninklijke Muziekkapel in Waterloo, in afzondering zoals het reglement voorschrijft. Maar wij konden haar toch even spreken.

Na de halve finale blijven er nog twaalf kandidaten over die deze week gaan strijden om de eerste prijs van de Koningin Elisabethwedstrijd, dit jaar voor viool. Sylvia Huang (25) uit Henegouwen is de enige Belgische finaliste, en ze moet meteen nu maandagavond al aantreden. 

Er is één verschil met de andere kandidaten. In de finale worden de kandidaten begeleid door het Nationaal Orkest van België, waar ze nog nooit mee gespeeld hebben. Maar Sylvia Huang kent het orkest heel goed, want ze heeft er zelf nog deel van uitgemaakt als tweede violiste. Het moet toch een beetje speciaal zijn, zoveel bekenden in je rug weten die je naar een unieke prestatie helpen stuwen. 

Maar met haar eventuele overwinningskansen is Huang totaal niet bezig, vertelt ze: "Ik heb absoluut geen verwachtingen, ik wil alleen maar van het moment genieten. Want het is heel speciaal voor mij, ook omdat ik met het Nationaal Orkest mag spelen. Ik was vroeger tweede violiste bij het Nationaal Orkest. Dus ja, het is een heel emotionele ervaring voor mij."

Video player inladen ...

Bekijk hier een portret van Sylvia Huang:

Voorspellingen zijn altijd moeilijk, maar Sylvia Huang is een forse kanshebber om hoog te eindigen. Ze maakte in de halve finale alvast indruk met muziek van onder meer Mozart, Ysaÿe en Janácek.

Luister en kijk hier naar Sylvia Huang en haar Mozartconcerto in de halve finale:

Video player inladen ...

Sylvia Huang noemt haar viool "Ferdinand" en beschouwt hem als een oud mannetje, blijkt uit dit interview met de Franstalige omroep RTBF: 

Wolfgang Heiremans was eerste violist bij deFilharmonie (nu het Antwerp Symphony Orchestra) en concertmeester bij Il Novecento, het orkest dat de Night of the Proms speelde. Hij becommentarieert de Koningin Elisabethwedstrijd voor Canvas.be. Hoe schat hij de kansen van Sylvia Huang in? 

Het nadeel van de maandagmuzikant

“Sylvia is een fantastische muzikante. Ze heeft echt wel goeie kansen om bij de eerste zes te raken. Ze heeft wel een statistisch nadeel: ze speelt op maandagavond.” De finaleweek duurt tot en met zaterdag, en de jury lijkt de eerste prestaties vaak te vergeten. “Dat is logisch, de laatste kandidaten liggen nog vers in het geheugen. Hoe ga je die prestaties nog objectief kunnen vergelijken?” vraagt Heiremans zich af.  Nog maar één keer heeft iemand gewonnen die op maandag speelde. Dat was Vadim Repin, die nu in de jury zit. 

Sylvia zelf laat het alvast niet aan haar hart komen: "Je moet niet denken ooh, als ik op maandag speel heb ik minder kans of zo. Nee, je moet gewoon je best doen en alles aan het publiek geven. En alleen aan de muziek denken, dat is voor mij het belangrijkste. En de jury doet, ja... wat ze wil."

Video player inladen ...

Je merkt bij Sylvia nooit dat het moeilijk is

“Sommige kandidaten hebben een fantastische techniek. Als ik oneerbiedig ben, moet ik zeggen dat het daarmee ophoudt. Sylvia Huang daarentegen stelt haar techniek ten dienste van de muziek. Je merkt bij haar nooit dat het moeilijk is, terwijl ze echt wel de allermoeilijkste dingen op haar repertorium heeft.” De keuze voor het concerto van Dvorak is intelligent, vindt Wolfgang Heiremans, want het orkest speelt daar heel licht, zodat haar viool zonder heel grote klank toch goed uitkomt.  

Seiji Okamoto heeft me tot tranen toe bewogen

Wie springt er nog uit? “Allemaal, want anders waren ze niet bij de laatste twaalf. Mijn persoonlijke lieveling is de Japanner Seiji Okamoto, die mij tot tranen toe bewogen heeft. De Hongaarse Julia Pusker ook, met haar relatief eenvoudige sonate van Dvorak in de halve finale, een werk dat ik zelf speelde als 16-jarige. Pusker deed dat subliem, ze kan ons in de finale misschien ook meenemen. Je weet nooit wie het zal halen." Wolfgang Heiremans noemt nog  - op basis van hun cv - de Amerikaan Stephen Kim, die derde laureaat van het Paganiniconcours 2018 was. De Canadees Timothy Chooi won ook al verschillende wedstrijden.

Kijk en luister hier naar Seiji Okamoto met zijn Janacek-sonate in de halve finale:

Video player inladen ...

Achter de schermen van de jury

Pas zaterdag, na de twaalfde kandidate, maakt de jury de winnaar bekend. Over de manier van beoordelen heeft Wolfgang Heiremans wat inside informatie, “via Yossif Ivanov (tweede laureaat in 2005 en nu in de jury, nvdr), wiens vader mijn collega was.” De jury herbegint elke ronde met een schone lei en houdt dus geen rekening meer met de prestaties van de kandidaten in de vorige rondes. De wedstrijd duurt alles samen namelijk meer dan een maand, en in de eerste ronde en de halve finale zijn niet altijd dezelfde juryleden actief.

Die juryleden praten toch niet enkel over het weer

Elk jurylid geeft individueel punten en die worden bij elkaar opgeteld. “De hoogste en de laagste quotering vallen weg, en dus krijg je een soort van gemiddelde. Dat geeft wel het risico dat je een soort grijze muis als winnaar krijgt in plaats van de echte grote muzikale persoonlijkheid,” is de persoonlijke bedenking van Wolfgang Heiremans. Tenzij er ex-aequo’s (gelijke punten, nvdr) zijn, wordt er ook niet gediscussieerd in de jury. “Maar je gaat mij niet vertellen dat juryleden niet met elkaar praten. Toen ik tussen twee sessies even ging eten, zag ik vijf, zes juryleden met elkaar spreken. Toch zeker niet alleen over het weer?”

Het is niet zoals in de 100 meter, dat wie eerst over de meet komt, wint

“Er zijn natuurlijk technische criteria,” verduidelijkt Wolfgang Heiremans. “Een violist die een bepaald trek “rateert” of niet altijd toonvast is: dat soort objectieve criteria kan je laten meespelen. Maar voor de rest is het wel subjectief, ja. Wie neemt je mee in zijn muzikale verhaal? Dat is persoonsgebonden.”

De komende week kunnen we violisten vergelijken, maar ook genieten van mooie concerto’s. Wolfgang Heiremans: “Wat we te horen krijgen is toch wel het standaardrepertoire. Brahms, vier keer Tsjaikovski, Sibelius. Beethoven zit er dit jaar bij en dat is eerder uitzonderlijk, want statistisch eindigt wie dit concerto speelt eerder onderaan de rangschikking, maar je weet maar nooit ... Sylvia Huang speelt op maandagavond een concerto van Antonin Dvorak, dat sinds 1971 niet meer te horen was in de wedstrijd, en daar kijk ik wel naar uit.”

Sylvia zelf zegt dat ze dit concerto vooral uitkoos omdat ze het zo mooi vindt. Ook al is het een moeilijk stuk, ze vindt het de moeite waard en een prima gelegenheid om het in te studeren: "Het is een beetje jammer dat er altijd voor Brahms en Tsjaikovski gekozen wordt. Het publiek moet het stuk ontdekken. Het zit vol kleuren, emoties, en verschillende stemmen en karakters, zoals het folkloristische. Het klopt dat er geen massieve orchestratie is, en dat geeft een mooie dialoog tussen solist en orkest.  Maar ik heb er bij mijn keuze niet bij nagedacht dat de mensen mij zo beter zouden kunnen horen."

Video player inladen ...

Ook voor het orkest is het stressen

Ook voor het Nationaal Orkest van België, onder leiding van Hugo Wolff, zijn het drukke tijden. Twee weken instuderen, ’s ochtends repeteren met de kandidaten en zes avonden de finale spelen is niet van de poes. Wolfgang Heiremans spreekt uit ervaring; hij speelde zelf viool in het orkest dat de kandidaten van 1997 begeleidde.

“Het is echt wel stress, ook voor het orkest, want de twaalf kandidaten zijn over het algemeen ook gestresseerd. Je moet trachten naar best vermogen hen door hun wedstrijd heen te helpen. Dat is wel een grote verantwoordelijkheid als orkest. Een concerto van Tsjaikovski of Sibelius is niet zo moeilijk om te volgen als orkestlid, maar eentje van Sjostakovitsj, ja, daar heb je al je aandacht voor je eigen partituur nodig. Dan hoop je dat je samen met de solist aan de eindmeet raakt,” lacht Wolfgang.

Kijk hier hoe het Koninklijk Concertgebouworkest van Amsterdam zijn eerste violiste Sylvia Huang "toi-toi-toi" wenst:

Eén week voor zijn of haar finale gaat elke kandidaat de Muziekkapel Koningin Elisabeth in Waterloo binnen om zich voor te bereiden en om het nieuwe werk in te studeren, dat speciaal voor de wedstrijd gecomponeerd is door de Fin Kimmo Hakola.

“Een heksentoer,” zegt Wolfgang Heiremans. “De componisten weten ook wel wat de technische capaciteiten zijn van de violisten en ze gaan het hen absoluut niet makkelijk maken.” Het werk duurt ook wat langer dan gewoonlijk, een kwartier ongeveer. “Van de persoon die het heeft ingestudeerd met het Nationaal Orkest hoorde ik dat het zo goed als onspeelbaar is,” huivert Heiremans.

Sylvia zelf was verrast toen ze het stuk onder ogen kreeg: "Ik had iets verwacht met veel effecten en zo. Maar eigenlijk zijn er veel melodieuze gedeelten, en ja, grappige momenten. En dus ja, ik vind het mooi." Van de componist Kimmo Hakola had ze wel nog nooit gehoord, maar de finalisten hebben hem deze week ontmoet, vertelt ze. 

Video player inladen ...

Geen gsm, leuke sfeer

Afzondering is echt afzondering in de Koningin Elisabethwedstrijd. De kandidaten geven laptop en telefoon af. Ze zitten dus een week in quarantaine, zonder sms, telefoon, mail, om zich maximaal te kunnen concentreren. Heiremans: “Van mensen die het zelf hebben gedaan, verneem ik dat de sfeer wel leuk is, dat ze elkaar echt wel trachten te helpen. Wie al enkele dagen langer aan het verplichte werk bezig is, kan de nieuwkomers tips geven.”

Dat de muziek moge winnen en laten we de wedstrijd even vergeten

Wolfgang Heiremans schrijft elke avond zijn bevindingen op de website Canvas.be. Op het tv-kanaal van Ketnet is de wedstrijd live te volgen, met commentaar van Katelijne Boon en vele gasten. Voor klassiekemuziekliefhebbers breken hoogdagen aan. “Laten we de wedstrijd even vergeten. Dat de muziek moge winnen,” besluit Wolfgang Heiremans.

De finaleweek van de Koningin Elisabethwedstrijd viool 2019 is live te volgen van maandag 20 tot en met zaterdag 26 mei, telkens om 20u op Klara (radio), op het tv-kanaal van Ketnet (ma-vr) en op Canvas (za). De winnaar wordt zaterdagavond laat bekendgemaakt.

Video player inladen ...