Na de wilde staking en de dwang­sommen: iemand moet de eerste stap zetten om sociaal conflict bij Skeyes op te lossen

Van de hoerasfeer na het afsluiten van een sociaal akkoord in het paritair comité heeft de directie van luchtverkeersleider Skeyes, het vroegere Belgocontrol, niet lang kunnen genieten. Amper een week na het afsluiten van dat akkoord (dat ook maar gesteund werd door één van de drie vakbonden) ging de deur op slot, geen enkel vliegtuig kon nog landen of opstijgen afgelopen donderdag. Tot grote ergernis en frustratie van de luchthaven, luchtvaartmaatschappijen én de politiek. De luchtverkeersleiders slaakten een noodkreet, alleen is de boodschap niet op de manier onthaald die zij voor ogen hadden.

"We zijn niet met enkelen die het bedrijf gijzelen, we zijn met velen die boos en ontevreden zijn. Kom zelf maar kijken!" ... Met die boodschap werden cameraploegen afgelopen donderdag naar de poorten van het hoofdkantoor van Skeyes in Steenokkerzeel geleid.

De luchtverkeersleiders hadden een dik uur daarvoor het werk neergelegd. De luchthaven van Zaventem lag er stil bij, op sociale media rolden opiniemakers en politici over elkaar heen om hun mening kwijt te kunnen. De een al wat minder gehinderd door kennis over het conflict dan de andere. Skeyes beroert de gemoederen, al maanden.

En daar stonden ze, met een vijftigtal, op de terreinen van Skeyes. De camera recht in de ogen kijken, daar waren ze nog niet klaar voor. Maar het was wel tijd om samen naar buiten te komen en aan te tonen: wij zijn met velen op de werkvloer.

We zijn niet met enkelingen, maar met velen die deze acties steunen

De luchtverkeersleiders bij Skeyes

Het verhaal van twee waarheden

Het conflict bij Skeyes is hét verhaal van de twee waarheden, van de twee werelden, van de twee uiteenlopende versies. Wie elke dag met de vakbonden praat en de persmededelingen hoort van de directie, fronst keer op keer de wenkbrauwen: "Dit kan toch niet? Wat doet die directie nu?"

Wie elke dag met de directie praat, en de persmededelingen hoort van de vakbonden, fronst eveneens keer op keer de wenkbrauwen: "Dit kan toch niet? Wat doen die vakbonden nu?"

Het wederzijdse wantrouwen is zo groot, dat beide partijen opgesloten zitten in een eigen realiteit en het conflict beleven vanuit hun eigen visie. Empathie lijkt op de meeste momenten onbestaande. Begrip voor de positie van de ander al evenzeer. 

Beide kanten zitten opgesloten in hun eigen tunnel, in hun eigen waarheid

Het voorbije jaar hebben we de denkbeeldige eer gehad in ons land getuige te zijn van meer dan één sociaal conflict op en rond de luchthaven: van de bagagisten van Swissport, naar die van Aviapartner (man, dat leek pas uitzichtloos!) naar de piloten bij Brussels Airlines en zowat iedereen bij Ryanair. Brussels Airport leek bij momenten meer op een slagveld van werknemers en werkgevers dan een plek waar heel wat dromen en avonturen beginnen. 

Maar de rode draad in al die sociale conflicten, die ontbreekt bij Skeyes. De rode draad van de "goesting" om een compromis te maken. De waarheid ligt in zo'n conflict heel vaak ergens in het midden en beide partijen weten dat. De een doet wat water bij de wijn voor de ander en omgekeerd. Maar bij Skeyes is er geen wijn en geen water, laat staan een "midden" om elkaar te ontmoeten. 

En dan sta je als toeschouwer naar een schouwspel te kijken dat je nauwelijks nog kunt volgen. 

Een noodkreet krijgt een teleurstellend antwoord

Al maanden proberen de luchtverkeersleiders gehoor te krijgen in de Wetstraat. Afgelopen vrijdag werden ze gehoord. Premier Michel, die is het "beu". Hij wil dwangsommen en wil onderzoeken of een rechter niet kan voorkomen dat er nog gestaakt wordt bij Skeyes.

Boeiend om te zien dat een ontslagnemende federale regering probeert om een mogelijke staking op voorhand via juridische weg te dwarsbomen. Het kan een precedent scheppen waar menig vakbond en jurist een vette kluif zal aan hebben.

Maar diezelfde premier - die overigens een topman en vertrouwenspersoon vanop zijn eigen kabinet in de Raad van Bestuur van Skeyes heeft zetelen- vergeet erbij te vertellen dat er al noodkreten aan zijn bureau zijn afgeleverd. De luchtverkeersleiders hebben per brief, per mail, per Facebookbericht (nog net niet per postduif) leden van de federale regering bestookt, met als enige boodschap: luister naar ons!

Van luisteren is er nooit wat gekomen, van dreigementen op dit moment des te meer. En dan te denken dat deze federale regering de voorbije vijf jaar geen beleid rond luchtvaart heeft uitgestippeld. Er ging van alles gebeuren. 

Maar neen, geen vliegwet. Geen minimale dienstverlening bij Skeyes. Geen samenwerking met de gewesten rond de geluidsnormen in Brussel. Geen daadkrachtig beleid rond Brussels Airport en een mogelijke uitbreiding. Niks. Het lijstje verwezenlijkingen van de minister van Mobiliteit François Bellot (MR) op en rond de luchthaven is samen te vatten als: onbestaande. Niet mijn woorden, wel die van zowat elke CEO die activiteiten aanbiedt op die luchthaven. Of het nu de luchthaven zelf is, de luchtvaartmaatschappijen, of de verkeersleider. De teleurstelling in de overheid was zelden zo groot.

De federale overheid blonk de voorbije vijf jaar uit in afwezigheid, wanneer het over de luchthaven en luchtvaart ging

Vergelijk dat eens met Nederland. Waar ze tienjarenplannen opstellen rond luchtvaart, waar ze afspraken maken rond wat wel en wat niet. Waar een groot publiek debat is rond de toekomst van die luchtvaart. Dat Nederland een maatschappij in handen heeft die wereldwijd bekend staat, is heus geen toeval. De KLM is er gekomen niet op basis van wat geluk, maar is het resultaat van een visie en een "drive" om iets te betekenen op mondiaal niveau.

Wij? Wij hebben de boel doorverkocht aan het buitenland. De Duitsers kregen onze nationale trots Brussels Airlines, gebouwd op de assen van die andere trots Sabena, in handen voor een appel en een ei. Brussels Airport is het succesvolle speelgoed geworden van Canadese en andere pensioenfondsen. De bagage-afhandeling, ooit in handen van een Belgische familie, is deel geworden van een multinational die niet weet wat te doen met die verdomde Belgische tak waar elk jaar wel "miserie" is.

Dat net die overheid zich op deze manier mengt in het conflict bij Skeyes zal velen turbulentie in het hoofd bezorgen. Het was niet het antwoord dat de luchtverkeersleiders van Skeyes verwacht hadden. Dat heb je met bedrijven die quasi volledig politiek benoemd zijn, natuurlijk. Durven toegeven dat het  niet loopt, is durven toegeven dat je zelf gefaald hebt. Als overheid en als politiek. En falende politici, dat hebben we niet graag op een week voor de verkiezingen. Nietwaar?

Het land der dwangsommen

"Godverdomme!" ... Dat moet zowat de reactie geweest zijn op het hoofdkantoor van Brussels Airlines toen het bericht binnenliep dat vliegen voor een aantal uren onmogelijk zal zijn. Voor de zoveelste keer werden noodplannen uit de kast gehaald en was het alle hens aan dek. De maatschappij worstelt al twee jaar met de boekhouding om alles netjes in het groen te houden. De concurrentie op Brussels Airport is moordend (zei iemand iets over "doordacht" luchtvaartbeleid?), de brandstofprijzen swingen de pan uit en een luchtruim waar je niet kan door vliegen kost een luchtvaartmaatschappij handenvol geld. Tien miljoen euro voor iedereen samen wordt er begroot. Vier miljoen euro alleen al verliezen onze vliegende ambassadeurs bij Brussels Airlines.

Het vooruitzicht op nog meer ellende de komende weken deed de maatschappij naar de rechter stappen en voorlopig met succes. Voor elke geannuleerde, vertraagde of omgeleide vlucht zal de luchtverkeersleider diep in de buidel mogen tasten. En dat tot  26 mei, verkiezingsdag. Zei iemand: symboliek?

"Godverdomme!" ... Dat moet dan weer zowat de reactie geweest zijn bij vakbonden of directie van Skeyes toen de beslissing van de rechter daar op tafel belandde. Want wie heeft nu baat bij die boetes? Personeel zal zich misschien gesterkt voelen om nog snel iets te onderhandelen, want als de directie met een zwaard van Damocles boven het hoofd aan tafel zit, zal ze toch toegeeflijker zijn? Of is het omgekeerd? Denkt de directie nu een wapen te hebben om iedereen in het gareel te houden? Want zijn die boetes voor het bedrijf? Of voor de vakbonden? Of worden ze netjes per aangetekende zending (Skeyes heeft daar intussen wat ervaring mee) aan de deur afgeleverd van de luchtverkeersleider die durft zijn kat te sturen?

Het is ver gekomen wanneer een buitenstaander via een rechterlijk besluit je moet dwingen om aan de tafel te gaan zitten en "het" op te lossen. België is niks voor niks het land van het surrealisme.

Wat nu?

Een VN-missie met blauwhelmen sturen naar Steenokkerzeel zou op dit moment nog niet zo'n slecht idee zijn. De directie en de vakbonden opsluiten in één ruimte en de sleutel weggooien, kan ook een goede piste zijn.

Maar alle gekheid op een stokje, de loopgraven zijn zo diep, de afkeer voor elkaar op persoonlijk niveau tussen verschillende mensen aan tafel lijkt soms onomkeerbaar en de grens tussen wat luchtverkeersleiders willen en wat de directie wil, schuift elke week opnieuw op, zo lijkt het wel.
 

CEO Johan Decuyper, Skeyes

Hoewel:

"Wij willen erkenning. Dat hij gewoon zegt dat hij een personeelstekort heeft. Dat hij gewoon zegt dat het nu even moeilijk zal gaan. Gewoon die erkenning dat zou al heel wat zijn."

Het is maar één van de vele getuigenissen die binnenlopen via mail. Spontaan. Allemaal kleine noodkreten die samen dus één grote boodschap vormen: wij willen erkenning.

Iemand moet de eerste stap zetten nu. Waarom niet Johan Decuyper? De CEO. Waarom niet de man die daar geplaatst werd na een passage langs verschillende CD&V-kabinetten? De man die Skeyes uit de rode en naar de groene cijfers heeft geholpen.

De man die dit kan oplossen en het Belgische luchtruim opnieuw kan stabiliseren, zal door vriend en vijand beloond worden met, jawel, tonnen erkenning.