De tegenstelling tussen Vlamingen en Franstaligen zal de federale regeringsvorming erg moeilijk maken

Vlaanderen stemt rechts, Wallonië en Brussel links. Het is haast een traditie, maar de samenstelling van een federale regering wordt zo mogelijk nog moeilijker dan voordien. De Zweedse coalitie is op dit moment dood.  

Als het gaat zoals in 2014 dan worden er straks eerst en vooral regionale regeringen gevormd. In Vlaanderen wil de ironie dat de grote verliezer - de N-VA van Bart De Wever - ondanks haar verlies nog onmisbaarder dan voordien wordt. Er kàn simpelweg geen regering gevormd worden - ook niet met vier partijen - die de N-VA naar de oppositiebanken verwijst. De drie klassieke partijen en Groen stranden daarvoor op één zetel.

Een verderzetting van de huidige coalitie op Vlaams niveau zou een Vlaamse regering worden van verliezers, maar zolang het cordon sanitaire rondom het Vlaams Belang niet doorbroken wordt, is er geen alternatief. Een verschuiving naar links is geen optie: Groen doet het weliswaar niet slecht, maar het is niet de doorbraak die sommigen verwacht hadden en het is al helemaal geen score om de machtsverhoudingen te breken. Nu krijgen we wellicht discussies in de omgekeerde richting: moet er samengewerkt worden met het Vlaams Belang of niet?

Het Waalse spiegelbeeld

In Wallonië is sprake van het exacte spiegelbeeld: de PS krijgt daar wel een tik, maar dat wordt gecompenseerd door de winst van Ecolo.  Dus ook daar kunnen we relatief snel een regering krijgen: de as op links, aangevuld met pakweg de CDH. 

In Brussel zou Ecolo de grootste zijn, gevolgd door MR en PS. In Wallonië is het nog niet helemaal duidelijk. De MR zou wel een minder grote tik dan verwacht krijgen, en misschien blijft PS de grootste.

Maar wat daarna? Wat met de federale regering? Dat is de grootste vraag. De kloof tussen beide taalgemeenschappen lijkt onoverbrugbaar op dit moment. Ondanks de hoge gecombineerde scores in Vlaanderen van de rechtse partijen, lijkt het zeker dat Ecolo en PS samen - eventueel met nog een derde partij erbij - relatief makkelijk regionale regeringen in Wallonië en Brussel kunnen vormen.

Mogelijke coalities: alleen monsterverbonden zijn mogelijk

Laat ons even kijken naar de mogelijke meerderheden in de Kamer. Ervan uitgaand dat Vlaams Belang buitenspel staat zijn er niet heel veel mogelijkheden.

Paarsgroen lijkt een optie: die coalitie haalt 76 zetels op 150. Eentje op overschot dus. Een andere mogelijkheid: een olijfboomcoalitie - met christen-democraten, socialisten en groen - aangevuld met MR eventueel. Of met PTB/PVDA, dat na jarenlang aandringen ook aan Vlaamse kant over de kiesdrempel springt. 

Of je kunt gaan voor een combinatie van alle grote families, zonder N-VA dus: groen, rood, blauw en oranje. Die haalt een hele ruime meerderheid.  

Elk van die coalities zal op grote bezwaren stoten aan Vlaamse kant. Het zijn niet enkel monstercoalities, ze hebben ook geen meerderheid aan Vlaamse kant én ze gaan in tegen de algemene trend in Vlaanderen, dat rechts en niet links gestemd heeft. Bijvoorbeeld SP.A kreeg een oplawaai van de kiezer. 

En dan is er nog een mogelijkheid: dat een rechts blok aan Vlaamse kant - N-VA, Open VLD en CD&V bijvoorbeeld - gaat samenwerken met een links Franstalige blok - waarvan PS en Ecolo de as vormen. Bart De Wever kondigde al aan dat we op dat moment in nieuwe gesprekken over een staatshervorming en confederalisme belanden.

Zweeds is ten dode opgeschreven

Wat hoe dan ook niet kan, is een verderzetting van de Zweedse coalitie, van N-VA, Open VLD, CD&V en MR dus. Zelfs met CDH erbij aan Franstalige kant komt zo'n verbond nog altijd acht zetels te kort. Een mogelijke optie is dat je de PS er nog bij neemt. Maar ook dan stevenen we wellicht af op communautaire onderhandelingen. 

Wat ook niet kan: Vlaams Belang in de meerderheid opnemen, zelfs niet als ze geen ministerpost zouden krijgen en dus vanuit de Kamer gedoogsteun zouden bieden. Dan zou geen enkele Franstalige partij willen meespringen. 

Ondertussen is en blijft N-VA de grootste partij in de Kamer, met 25 zetels. De grootste politieke familie is ex aequo met 29 zetels de socialisten. De liberalen, die samen in de Zweedse coalitie zaten, verliezen samen 8 zetels en behouden er 26.

Bekijk hieronder de zetelverdeling en stel zelf mogelijke coalities samen: