Niet de Vlaamse Leeuw is racistisch, wel zij die hem besmeuren met hun bruine gedachtegoed

De filosoof Othman El Hammouchi denkt dat mensen die een proteststem uitbrengen daarmee vooral uiting aan hun frustratie willen geven, ook al kan dat ten koste gaan van gelijkwaardigheid in de samenleving. Er is nood aan een alternatief op rechts, dat niet vervalt in haat en uitsluiting: "De N-VA had als taak om dat te doen, maar werd een luie imitatie van Vlaams Belang."

opinie
Othman El Hammouchi
Othman El Hammouchi is auteur van ‘Lastige Waarheden’. Hij omschrijft zichzelf als trotse conservatief en nationalist. Hij is een jonge filosoof en won de Belgische Filosofie Olympiade.

Mijn aanvankelijke reactie bij het zien van de binnenstromende verkiezings­resultaten eergisteren was niet onmiddellijk negatief. De N-VA verloor een aanzienlijk percentage van haar stemmen aan het Vlaams Belang. De ranzige retoriek die ze de laatste jaren voerde, heeft dus electoraal niets opgeleverd. Dat de traditionele partijen ook een stuk van hun kiezers verloren aan extreemrechts, leek me initieel aanvaardbare collateral damage.

Pas in de loop van de dag besefte ik hoe hoog de score van het Belang zou uitdraaien, en wat dat over onze samenleving zegt. Maar dat is niet wat mij boos maakte. Het was de reactie van de media en het establishment op die uitslag. De vergoelijking, de relativering, het wegkijken. Het totale gebrek aan ruggengraat. "De burger is boos", "De kiezer heeft altijd gelijk", "We moeten luisteren naar de mensen". Het lijkt erop dat blanken met radicale en haatdragende ideeën toch wel ontzettend gepaaid mogen worden. Voor extreme moslims zijn we minder begripvol.

Blanken met radicale ideeën mogen ontzettend gepaaid worden. Voor extreme moslims zijn we minder begripvol

Het spijt me echt, maar ik heb begrip noch respect voor mensen die hun stem gegeven hebben aan een partij die nog steeds, al dan niet officieel, gelooft in het "repatriëren" van de nakomelingen van migranten uit de jaren 60. Waarvan een van de boegbeelden in het parlement de gedachte lamenteerde dat een "neger" burgemeester van Antwerpen zou kunnen worden. Wiens verkiezingsfolders voor jongeren symbolen van het blanke nationalistische alt-right uit de VS gebruiken. Hoe kan je mij vragen respect op te brengen voor mensen die vinden dat trotse Vlamingen als ik niet in ons eigen land thuishoren?

Racisme is geen dealbreker

Een proteststem uitbrengen die ten koste gaat van je allochtone medeburgers betekent dat je hun gelijkwaardigheid minder belangrijk vindt dan het uiten van je frustratie. Daardoor ben je misschien geen racist, maar je geeft wel aan dat racisme geen dealbreaker is. Je duidt allochtonen als groep aan als "politieke vijand", wat niet wegneemt dat je met individuele leden een goede band kan hebben.

"De concepten van vriend en vijand moeten allerminst begrepen worden in de individualistische zin, als uitdrukkingen van private emoties en neigingen", schreef de Duitse politieke filosoof Carl Schmitt, "Het kan zelfs voordelig zijn om zakelijke transacties af te sluiten met een politieke vijand. Maar hij blijft desalniettemin de ander, de vreemdeling".

Jazeker is er wanbeleid in België, en ja, de belastingdruk is te hoog. Maar waarom is dat de fout van allochtonen?

En waarover gaat die frustratie van Vlaams Belang-kiezers trouwens? Onder de vorige regering kende het land een hoogconjunctuur. Vlaanderen is een van de rijkste en meest welvarende regio’s ter wereld. Jazeker is er wanbeleid in België, en ja, de belastingdruk is te hoog. Maar waarom is dat de fout van allochtonen? Waarom zou men verwachten dat de situatie verbetert door allochtonen aan te vallen?

Hetzelfde riedeltje hoorden we trouwens toen Trump de overwinning behaalde in de VS: alles draaide om "economische angst" en "de verliezers van globalisering", ondanks de stapels empirisch bewijs die aantonen dat Clinton ging lopen met een meerderheid van armere kiezers en dat racisme een veel betere voorspeller was van het stemgedrag van Trumps achterban. Niet "economie" of "onzekerheid", maar identitaire haat drijft de opkomst van extreemrechtse en neofascistische bewegingen.

Identitaire haat drijft de opkomst van extreemrechtse en neofascistische bewegingen

Dit kan moeilijk te slikken zijn voor aanhangers van het linkse historische materialisme, maar het is een feit. De economie is geen verklaring voor alles. De menselijke natuur heeft andere dimensies, en identiteit en tribalisme zijn daar één van. En met die realiteit zal je op een of andere manier moeten omgaan.

Gematigd rechts kan, zonder te vervallen in haat en uitsluiting

De N-VA had als taak dat te doen. Het moest een beschaafd, centrumrechts alternatief worden voor het Belang. Het moest staan voor een nationalisme dat alle zonen en dochters van Vlaanderen omarmde. Dat onze cultuur beschermde zonder haar te bevriezen, haar promootte zonder haar op te dringen. In plaats daarvan werd ze een luie imitatie van Vlaams Belang. Theo Francken, Zuhal Demir, Darya Safai, Annick De Ridder, Assita Kanko: allen namen ze de haatretoriek tegen allochtonen, en dan vooral moslims, vlekkeloos over. "Het lek op rechts moet gedicht worden", klonkt het. Zondag heeft het origineel getriomfeerd over de kopie.

Je kan niet winnen van het Belang op hun eigen speelveld. Worstel nooit met een zwijn: je maakt jezelf vuil, en dat beest geniet er ook nog eens van. Het is onmogelijk om ranziger te worden dan Filip Dewinter, maar in je pogingen om hem in te halen geef je hem wel gratis reclame en verpest je het maatschappelijke klimaat.

Worstel nooit met een zwijn: je maakt jezelf vuil, en dat beest geniet er ook nog eens van

We hebben meer dan ooit nood aan inclusief nationalisme en authentiek conservatisme. Vandaag zijn de alternatieven multiculturalisme of autoritaire vreemdelingen­haat. Het uitgommen van jezelf of van de ander. De aanbidding van diversiteit of van het mythische eigen verleden. Daartussen is echter meer dan genoeg ruimte voor een gematigd rechts dat tegemoetkomt aan de identitaire noden van een bevolkingssegment, zonder te vervallen in haat en uitsluiting.

Ik roep iedereen op rechts op die van goede wil is om deel te worden van zo’n nieuwe beweging. Laten we een streep trekken door het verleden. De politiek van identitair conflict richt permanente schade aan aan onze samenleving. Wat is de toekomst waar we naartoe willen? Eentje waarin autochtoon en allochtoon permanent van mekaar bevreemd zijn? Door de menselijke waardigheid van allochtone medeburgers te politiseren, maken we van politiek een onderwerp dat bepalend kan zijn voor vriendschappen en persoonlijke relaties.

Vandaag wordt steeds moeilijker om het vriendschappelijk oneens te zijn

"We kunnen het oneens zijn en toch van mekaar houden", schreef James Baldwin, "behalve als je onenigheid geworteld is in mijn onderdrukking en de ontkenning van mijn menselijkheid". Vandaag wordt steeds moeilijker om het vriendschappelijk oneens te zijn. Meneer Van Grieken, als u dit leest: is dit werkelijk uw bedoeling voor het land dat we delen? Als u ook maar in de minste mate geïnteresseerd bent in het dichten van de kloof, reik ik u graag de hand.

Vlaanderen dat aan al zijn kinderen toebehoort, zullen ze nooit temmen

Inclusief nationalisme zal, vrees ik, echter niet voor morgen zijn. In de tussentijd moeten we aanvaarden dat een groot deel van het electoraat uitgesloten zal worden van bestuurlijke participatie, omdat ze standpunten ondersteunen die simpelweg niet thuishoren in een beschaafd, liberaal land. Het cordon is nu belangrijker dan ooit. Néén, niet alle meningen zijn gelijkwaardig. Néén, de democratie en de "wil van het volk" zijn geen vrijgeleide om discriminatie, haat en onvrijheid aan de macht te laten komen. Dat was het in 1933 niet in Duitsland, en dat is het vandaag ook niet bij ons. Dat moet luid en duidelijk weerklinken.

De democratie is geen vrijgeleide om discriminatie, haat en onvrijheid aan de macht te laten komen

In de nasleep van zondag rezen er stemmen op die Vlaanderen zelf de schuld gaven van de uitslag. Dat zal ik nooit ofte nimmer doen. Ik ben een trotse Vlaming, een trotse conservatief en een trotse nationalist. Het is niet de leeuw die racistisch is, maar degenen die hem besmeuren met hun bruine gedachtegoed. Niet Vlaanderen is haatdragend, maar zij die denken dat Vlaanderen hen toebehoort. Vlaanderen behoort echter toe aan al zijn kinderen. En dat Vlaanderen, dat zullen ze nooit temmen.

VRT NWS wil op vrtnws.be een bijdrage leveren aan het maatschappelijk debat over actuele thema’s. Omdat we het belangrijk vinden om verschillende stemmen en meningen te horen publiceren we regelmatig opinieteksten. Elke auteur schrijft in eigen naam of in die van zijn vereniging. Zij zijn verantwoordelijk voor de inhoud van de tekst. Wilt u graag zelf een opiniestuk publiceren, contacteer dan VRT NWS via moderator@vrt.be.