Olifanten in het Amboseli Nationaal Park in Kenia, met op de achtergrond de Kilimanjaro in Tanzania. Copyright 2016 The Associated Press. All rights reserved.

Stroperij op olifanten in Afrika daalt, maar populatie is nog steeds bedreigd

De stroperij op olifanten is beginnen te dalen na een piek in 2011, zo blijkt uit een analyse door een internationaal team van het aantal karkassen dat ontdekt werd. Het team waarschuwt echter dat de populatie nog steeds kleiner wordt, en dus nog steeds in gevaar is. Om daar iets aan te veranderen, is het nodig de vraag naar ivoor in Azië te verminderen, de corruptie in Afrika aan te pakken en de levensomstandigheden te verbeteren van de mensen die samenleven met de olifanten.  

De onderzoekers van de universiteiten van Freiburg, York en de Convention on the International Trade in Endangered Species (CITES) kwamen tot de conclusie dat het percentage olifanten van de totale populatie dat jaarlijks door stropers wordt gedood, teruggevallen is van een piek van meer dan 10 procent in 2011 naar minder dan 4 procent in 2017. 

Er zijn naar schatting zo’n 350.000 olifanten over in Afrika, en jaarlijks worden er nog steeds 10.000 tot 15.000 gedood voor hun ivoor. Ook bij die aantallen blijft de populatie in gevaar, benadrukken de onderzoekers.

“We zien een terugval in de stroperij, en dat is vanzelfsprekend positief nieuws”, zegt Colin Beale, bioloog aan de Universiteit van York. “Maar het is nog steeds meer dan wat we als duurzaam beschouwen, dus de populatie blijft achteruit gaan.”

Als de stroperij aan het huidige tempo doorgaat, dreigen olifanten zo goed als uitgeroeid te worden op het continent, en zullen er alleen nog kleine groepjes overleven in kleine, zwaar bewaakte reservaten.

Een parkwachter staat naast het karkas van een olifant die door stropers met cyanide vergiftigd werd in het Hwange Nationaal Park in Zimbabwe. Archieffoto uit 2013. Copyright 2017 The Associated Press. All rights reserved.

Vraag naar ivoor in Azië

De vraag naar ivoor in Azië blijft de belangrijkste factor. “De stroperij lijkt in de eerste plaats te reageren op de ivoorprijzen in Zuidoost-Azië”, zegt Beale. “We kunnen de strijd tegen de stroperij niet winnen zonder de vraag in die regio terug te dringen.”

Het is volgens het team onmogelijk om de impact van het verbod op ivoorhandel in China in 2017 in te schatten, omdat de prijzen eerder al begonnen te dalen en mogelijk een bredere terugval in de Chinese economie weerspiegelen.

Zolang er vraag is, zal het aanbod daaraan voldoen, volgens Lisa Rolls Hagelberg, het hoofd van Wildlife Communication & Ambassador Relations van UN Environment. 

Nu gaat slechts 6 procent van de fondsen voor het aanpakken van de illegale dierenhandel naar communicatie, en volgens Rolls Hagenberg moeten regeringen interventies om sociale en gedragsveranderingen te bewerkstelligen als prioritair beschouwen. Als we een toekomst willen met wilde olifanten en talloze andere soorten, moeten we investeren in het veranderen van het milieubewustzijn om de vraag naar ivoor te verminderen en te elimineren, zo zei ze.

Afrikaanse olifanten komen drinken aan een plas. Colin Beale/University of York

Betere levensomstandigheden

Terwijl in Azië de vraag verminderd moet worden, zijn ook op het terrein in Afrika verdere inspanningen nodig. “Dit is een positieve trend, maar we mogen dit niet zien als het einde van de stroperijcrisis”, zegt Severin Hauenstein van de Universiteit van Freiburg, die meewerkte aan het onderzoek.

Op het terrein in Afrika volstaan een strengere controle en acties op het terrein niet om de stroperij tegen te gaan. “We moeten ook de levensomstandigheden verbeteren van de mensen die samenleven met de olifanten in Afrika”, zegt Beale. “Dat en het terugdringen van de vraag in Azië zijn de twee grootste doelstellingen om het overleven van de soort op lange termijn in Afrika kunnen garanderen.”

Ivoor in West-Afrika klaar om verscheept te worden naar Europa op het einde van de 19e eeuw.

Karkassen

De onderzoekers keken naar de gegevens van het MIKE-programma (Monitoring the Illegal Killing of Elephants), dat de gegevens verzamelt over de karkassen die door de parkwachters ontdekt worden in 53 beschermde sites doorheen Afrika.

"Olifanten zijn het toonbeeld van charismatische megafauna", zei bioloog Beale, "maar ze zijn daarnaast belangrijke ingenieurs voor de ecosystemen in de Afrikaanse savanne en bossen. Ze spelen ook een belangrijke rol bij het aantrekken van ecotoerisme, en hun bescherming is dus echt belangrijk." 

De studie van het team is gepubliceerd in Nature Communications.