De kuifpapegaaiduikers aan de Stille Oceaan zien eruit als een wat opgedirkte versie van hun Atlantische soortgenoten.

Raadsel massale sterfte papegaaiduikers opgelost: "Energiereep werd magere rijstkoek"

De massale sterfte van kuifpapegaaiduikers in Alaska, zo'n 3 jaar geleden, is veroorzaakt door de klimaatopwarming. Dat blijkt uit een nieuwe studie van de Universiteit van Washington (Seattle). 

In oktober 2016 spoelden de eerste kuifpapegaaiduikers aan op het strand van Saint Paul Island, een eiland een heel eind voor de kust van Alaska. Er kwamen snel meldingen binnen van andere dode kuifpapegaaiduikers, en van vogels die nog niet dood waren, maar er heel slecht aan toe waren: uitgemergeld, ziek, en niet in staat om nog te vliegen. 

Saint Paul Island is gelegen in de Beringzee tussen Alaska en Rusland, en telt grote vogelpopulaties. De plaatselijke inwoners vonden er uiteindelijk bijna 400 dode vogels (foto onder). Het was duidelijk dat er iets raars aan de hand was, want het sterftecijfer lag daarmee 70 keer hoger dan normaal, terwijl de kuifpapegaaiduiker normaal een vrij sterke vogel is: in de voorbije tien jaar was het aantal dode vogels op twee handen te tellen geweest. 

Het eiland stond meteen voor een raadsel: wat kon de massale sterfte veroorzaakt hebben? 

AFP or licensors

Timothy Jones van de University of Washington boog zich over de kwestie en kon achterhalen dat het niet alleen op Saint Paul fout was gegaan. In de laatste maanden van 2016 stierven uiteindelijk bijna 9.000 puffins (de Engelse benaming van de papegaaiduiker, in dit geval tufted puffins) in de wijde regio. Ook kuifalken waren gestorven, maar in minder grote aantallen. 

Sommige vogels hadden saxitoxines in hun maag, een giftige stof geproduceerd door bepaalde algen, maar in relatief kleine hoeveelheden. Maar de massale sterfte moest een andere verklaring hebben: de hongerdood. De vogels waren heel mager, hadden amper nog lichaamsvet en onderontwikkelde vleugelspieren.  

Ecosysteem in de Beringzee verstoord

De onderzoekers linken de massale sterfte van de kuifpapegaaiduikers nu duidelijk aan de klimaatverandering. Door de opwarming van het zeewater is de vis die ze aten, noordwaarts getrokken. "Ze hadden letterlijk niet genoeg te eten en werden levensbedreigend zwak", zegt Julia Parrish van de Universiteit van Washington. 

De omstandigheden in de Beringzee veranderen heel snel, en het gaat om een ingewikkelde wisselwerking. Door de klimaatopwarming is het zee-ijs dat zich zuidwaarts uitstrekt in de winter, alsmaar dunner aan het worden. Maar die ijsvelden zorgen voor een "koudepoel" in bepaalde delen van de Beringzee, waar verschillende soorten vis zich graag ophouden. Het zijn ideale jachtgebieden voor papegaaiduikers en andere zeevogels: de kuifpapegaaiduiker duikt onder water waar hij zich ontpopt tot een beweeglijk roofdier. Overigens verandert het hele ecosysteem, met o.a. ook invloed op plankton. 

De papegaaiduiker moest overschakelen van energierepen op magere rijstkoeken, en vond er ook minder

Vederkleed

Wanneer die "koudepoelen" zich niet vormen, gaat de vis zich verspreiden over grotere afstanden, en wordt hij moeilijker te vangen. Tegelijk, als de puffins toch een hapje te pakken krijgen, zijn dat kleinere hapjes, want door de magerder plankton, is de vis minder calorierijk. "Vogels die vis eten moeten van energierepen overschakelen op magere rijstkoeken. Ze moeten veel harder werken voor hetzelfde aantal calorieën. Dit fenomeen doet zich voor over een strook van duizenden kilometers oceaan, de puffins kunnen dus niet zeggen ik ga eens naar de volgende winkel." 

Bij het begin van de herfst wisselen de papegaaiduikers van vederkleed. Dat vederkleed werkt als een wetsuit om de lichaamswarmte vast te houden in kouder water. Maar net in de periode dat ze van vederkleed veranderen, hebben ze veel energie nodig om dat aan te maken. Als er dan niet voldoende voedsel voorhanden is, kan dat fataal zijn. 

Goede duiker die houdt van rotskusten

De onderzoekers wijzen erop dat dit maar om één voorbeeld van massasterfte gaat en waarschuwen voor de grote gevolgen van klimaatverandering. De Beringzee ligt tegen het noordpoolgebied, waar de opwarming veel sneller gaat dan elders in de wereld.   

De kuifpapegaaiduiker is niet te verwarren met zijn Atlantische soortgenoot, die voorkomt aan rotskusten op bijvoorbeeld IJsland, Schotland of de Faeröer-eilanden (en die het zonder kuif moet stellen, foto onder). Door hun grote gekleurde bek en clowneske ogen zijn ze een geliefkoosd onderwerp voor fotografen. De vogels duiken tot diep onder water om op vis te jagen. Ook in de Atlantische Oceaan gaat het niet goed met de soort. 

Copyright 2017 The Associated Press. All rights reserved.

Meest gelezen