Een voorstelling van het fort op wat toen nog een landtong was, nabij Stonehaven in Schotland. University of Aberdeen

Video toont hoe het "oudste fort van de Picten" er kan uitgezien hebben

Een nieuwe video toont hoe een van de oudste forten van de mysterieuze Picten eruitgezien kan hebben. De video is gebaseerd op opgravingen door de University of Aberdeen in Schotland in 2015. Archeologen onderzochten er een brandingspilaar in de buurt van Dunnotar Castle, dat later zelf een machtscentrum van de Picten werd. Ze vonden er sporen van een fort uit de derde of vierde eeuw, op wat toen nog een kaap was die vasthing aan het land.

De video illustreert hoe het fort er uit gezien kan hebben toen de brandingspilaar, die Dunnicaer heet, nog vasthing aan het vasteland. De brandingspilaar is immers het overblijfsel van een kaap, waarvan de kliffen zodanig geërodeerd zijn door de zee, dat de verbinding met het land uiteindelijk wegvalt. 

De archeologen hadden bij hun opgraving hulp nodig van ervaren bergbeklimmers want Dunnicaer, dat maar zo'n 20 op 12 meter meet, heeft steile wanden langs alle kanten. 

Het team archeologen vond gedeeltelijke overblijfselen van huizen op de rand van de klif, wat aantoont dat een groot deel van de nederzetting in zee is gevallen. De archeologen vonden ook structuren uit turf en hout, en bewaard gebleven vloerlagen en haarden. Sommige van die haarden waren op elkaar gebouwd, wat er op wijst dat de ruimte op de site altijd al beperkt geweest is. De bewoners van de nederzetting hadden contacten met de Romeinse wereld, wat blijkt uit het feit dat er op de site Romeins aardewerk en glas gevonden werd. 

Op basis van koolstofdatering van de resten denken de archeologen dat het fort uit de derde of de vierde eeuw stamt, en daarmee is het een van de vroegste forten van de Picten dat ooit gevonden is. Het lijkt erop dat de nederzetting verlaten is in de late vierde of vroege vijfde eeuw. Mogelijk is de site verplaatst naar Dunnotar, wat tegen de zevende eeuw een centrum was geworden van de elite van de Picten. 

(Lees verder onder de video en de illustraties)

De ruïnes van het nabijgelegen Dunnotar Castle, die uit een veel latere periode stammen, de 15e en 16e eeuw namelijk. Dunnotar was in de 7e eeuw echter wel een machtscentrum van de Picten. Schlapfm/Wikimedia Commons/CC BY-SA 2.5
Luchtopname van de opgravingen in 2015 op Dunnicaer, de brandingspilaar die overgebleven is van de landtong. Noble, Gordon, Goldberg, Martin, Hamilton, Derek/Antiquity 365 (2018)

Pictische symboolstenen

Dunnicaer kwam in de belangstelling in 1832, toen een groep jongeren van het nabijgelegen Stonehaven de brandingspilaar beklom en er een aantal versierde en ingesneden Pictische symbolenstenen vond. Ze smeten er prompt een aantal van in de zee, die later weer opgevist moesten worden. 

Pictische symbolenstenen zijn een unieke traditie van het inkerven van stenen, mogelijk met namen van mensen die een hoge status genoten. De koolstofdatering van de nederzetting laat veronderstellen dat deze stenen tot de oudste ooit gevonden behoren. 

"We hebben altijd al geweten dat Dunnicaer een erg belangrijke site was, maar een archeologisch onderzoek uitvoeren werd gehinderd door de onbereikbaarheid van de site. Dankzij experten in bergbeklimmen hebben we toch wat extreme archeologie kunnen uitvoeren", zo zei professor Gordon Noble in een persmededeling van de University of Aberdeen. Noble is een van de archeologen die Dunnicaer onderzocht hebben. 

"Het is mogelijk dat, hoewel ze toen ook wel al geërodeerd zal geweest zijn, de landtong in de tijd van Picten aanzienlijk groter was, wat haar tot een geschikte plaats voor een nederzetting maakte", zei Noble.

"De video helpt om volledig een beeld te kunnen vormen van hoe het fort er uit kan gezien hebben in de vierde eeuw. Dat helpt volgens ons om de Picten, waar we zo weinig over weten omdat er bijna geen historische bronnen over zijn, tot leven te brengen." 

"We zijn erg blij dat we in staat zijn geweest om opgravingen uit te voeren op Dunnicaer. Kusterosie is een enorme bedreiging voor dit soort van archeologische sites, en de overblijvende pilaar zal blijven eroderen", zo besloot Noble. 

Pictische symboolstenen. Stuart, John (1856). Sculptured Stones Of Scotland/Public domain
De brandingspilaar Dunnicaer gezien vanuit het zuiden. Andrew Wood/Wikimedia Commons/CC BY-SA 2.0
Reconstructie van de nederzetting op de toenmalige landtong volgens de University of Aberdeen. University of Aberdeen
Een palissade en huizen op de landtong, volgens de virtuele reconstructie door archeologen van de University of Aberdeen. University of Aberdeen