Verloren schaakstuk uit de 12e eeuw duikt na tientallen jaren in een lade op 

Veilinghuis Sotheby’s biedt een bijzonder schaakstuk te koop aan. Het lag tientallen jaren vergeten in een lade, maar blijkt een ontbrekend stuk van de “Lewis chessmen”, Viking-werelderfgoed dat onder meer te zien is in het British Museum en het Schotse Nationale Museum. Het beeldje werd ooit gekocht voor 5 pond en kan volgende maand maar liefst 1 miljoen pond halen op de veiling.

Dit lijkt recht uit Harry Potter te komen: een Schotse antiekhandelaar koopt in 1964 voor 5 pond een beeldje. Een figuurtje van een krijger op wacht, een kleine 9 centimeter hoog, gemaakt uit walrusivoor. Na de dood van de antiquair ligt het beeldje tientallen jaren in een lade, waar de nakomelingen het af en toe eens uit zijn papiertje halen. Volgens zijn kleindochter bezit het mannetje "magische krachten".

O my goodness, it’s one of the Lewis chessmen!

Tot een expert van Sotheby’s het beeldje onder ogen krijgt en zijn mond van verbazing openvalt. Het wachtertje is een “toren” en maakt deel uit van de zogenoemde “Lewis chessmen”, een collectie van 93 schaakstukken en bijhorende objecten, die in 1831 werden aangetroffen op het eiland Lewis, in het noorden van Schotland. Vijf schaakstukken ontbraken, en dit is er dus eentje van.

De “Lewis chessmen” zijn wonderlijke, heel expressieve figuren, hoogstwaarschijnlijk in de 12e eeuw vervaardigd in het Noorse Trondheim. Pure vikingkunst. Het eiland Lewis lag op de Viking-vaarroute; mogelijk zijn de beeldjes daar bewaard door een koopman.

De “Lewis chessmen” worden tentoongesteld in het British Museum in Londen en in het  National Museum of Scotland in Edinburgh. Er is wel een onevenwicht: Londen heeft er 82 en Edinburgh 11. De Scottish National Party wil dat àlle beeldjes naar Edinburgh komen.

Van 5 pond naar 1 miljoen

Sotheby’s veilt het schaakstuk op 2 juli en hoopt er tussen 600.000 en een miljoen pond voor te krijgen. In euro's geteld: tussen 675.000 en 1.125.000 euro. 

Werelderfgoed

De vroegere directeur van het British Museum, Neil MacGregor, haalt de “Lewis chessmen” aan in zijn radioreeks en boek “Geschiedenis van de wereld in 100 voorwerpen”. Beluister hier de aflevering van BBC Radio 4 (in het Engels):

Leuk is ook dat de schaakstukken opduiken in de eerste Harry Potterfilm, wanneer Harry en Ron Wemel een partijtje "tovenaarschaak" spelen op kerstavond: