Hoe relevant is Sabam nog? “Een hele hoop sectoren zullen ons nog dankbaar zijn”

Auteursrechtenorganisaties Sabam, PlayRight en SIMIM lanceerden gisteren Unisono, een nieuw eengemaakt platform om vanaf 1 januari 2020 het gebruik van muziek aan te geven. Dit zorgt voor een zeer duidelijke administratieve vereenvoudiging en verhoogt de transparantie, klinkt het. Een grote stap voorwaarts en mogelijk een opsteker voor de bekendste auteursrechtenorganisatie Sabam, die de afgelopen jaren meermaals fel werd bekritiseerd. Wij maakten een voorlopige balans op. 

Vandaag krijgen handelaars die muziek draaien of evenementenorganisatoren nog twee facturen: eentje van auteursrechtenvereniging Sabam voor de betaling van auteursrechten en eentje voor de billijke vergoeding voor de muziekproducenten (SIMIM) en voor de muzikanten en zangers (PlayRight). Daar komt binnenkort dus verandering in. Vanaf 1 januari 2020 moeten die handelaars en organisatoren nog één aangifte doen, bij het nieuwe eengemaakte platform Unisono. 

"PlayRight, Sabam en SIMIM investeren samen in Unisono, om een meer klantgericht beleid te voeren en de gebruikers van muziek een zo transparant en zo efficiënt mogelijke dienstverlening te bezorgen”, aldus Olivier Maeterlinck, woordvoerder van Sabam namens Unisono.

Wat is Sabam?

Auteursrechtenorganisatie Sabam staat in voor het innen, verdelen en beheren van auteursrechten van en voor hun leden in België en in de landen waarmee overeenkomsten gesloten zijn. Op die manier garanderen ze een vergoeding aan de duizenden binnen- en buitenlandse auteurs voor wie zij de rechten beheert.

Met andere woorden, Sabam zorgt ervoor dat iedereen die actief is in de creatieve sector vergoed wordt wanneer zijn/haar werk wordt gebruikt voor een publiek, wordt gespeeld op radio of televisie of wordt gereproduceerd in een krant of een website. De organisatie verdeelde vorig jaar zo’n 115 miljoen euro aan auteursrechten. 

Onderwerp van kritiek

Toch lag de organisatie de laatste jaren meermaals onder vuur. Mogelijk herinnert u zich nog de ophefmakende reportage in het komisch programma Basta uit 2011. De makers van het programma organiseerden destijds een evenement met fictieve artiesten en kregen daarop een overschrijvingsformulier om  auteursrechten te betalen toegestuurd. Op die manier bracht het programma aan het licht dat Sabam destijds overschrijvingsformulieren uitstuurde zonder extra controle van de artiesten.

Bovendien duikt er om de zoveel tijd wel ergens een verhaal op waarin de gevraagde vergoeding van Sabam publiekelijk wordt aangeklaagd. Dat kan gaan over slecht draaiende discotheken die toch nog erg hoge auteursrechten moeten betalen, benefietevenementen die na afloop een gepeperde rekening krijgen toegestuurd tot zelfs een secretaresse die moet betalen omdat ze via de luidspreker van haar smartphone muziek afspeelt op het werk. 

In Basta werden de fictieve artiesten destijds vernoemd naar producten uit de supermarkt.

Op ramkoers met festivalorganisaties

In de zomer 2016 kwam Sabam zwaar in de clinch te liggen met de festivalorganisatoren in België. Een aangekondigde prijsverhoging vanaf 2017 betekende een grote kostenstijging voor de organisatoren. De Federatie van Muziekfestivals in Vlaanderen (FMiV) vond de toename niet volgens de internationale marktevolutie en vocht de beslissing aan. Herman Schueremans, de organisator van Rock Werchter en TW Classic, liet destijds meermaals blijken dat hij vreesde dat de competitiviteit van de Belgische festivals in gevaar dreigde te komen en Sabam op die manier “de kip met de gouden eieren dreigde te slachten.”

Wij doen heel hard ons best om steeds op maat van de sectoren te werken en in onderhandelingen steeds rekening te houden met wie er aan de andere kant van de tafel zit

Tom Kestens, bestuurslid Sabam

Het betekende het begin van een lange juridische slijtageslag. Vorige zomer oordeelde een Brusselse rechtbank van koophandel dat Sabam zich schuldig had gemaakt aan oneerlijke marktpraktijken en er een nieuw tariefmodel moest worden onderhandeld. 

Sabam ging daartegen in beroep, waardoor de rechtszaak tot vandaag nog niet is afgelopen. “Wij zijn absoluut voor het uitkeren van auteursrechten en beseffen het belang hiervan. Maar de prijsverhoging die Sabam wil doorvoeren is arbitrair. Ze gedragen zich monopolistisch”, aldus Serge Platel, de voorzitter van de federatie van muziekfestivals.

Een heel ander geluid is te horen bij Sabam zelf. “Wij doen heel hard ons best om steeds op maat van de sectoren te werken en bij de bepaling van tarieven rekening te houden met wie er aan de andere kant van de tafel zit”, aldus Tom Kestens, bestuurslid bij Sabam en voorzitter van de Genootschap Artiesten Lichte Muziek (GALM). “Voor festivals geldt nu al een zeer flexibel tarief in vergelijking met de ons omringende landen. De VRT benaderen we bijvoorbeeld ook op dezelfde manier. We proberen zo alle kansen te bieden aan televisie- en reportagemakers”, vervolgt Kestens. 

Archaïsche werkwijze?

De werking van Sabam oogt heel onduidelijk en archaïsch

Maurits Vande Reyde (Open VLD)

Een ander verwijt dat Sabam vaak te horen krijgt, is dat ze gebruik maken van ouderwetse middelen en niet genoeg  inzetten op technologische vernieuwing.  “De werking van Sabam oogt heel onduidelijk en archaïsch. Ze berekenen hun prijs op basis van erg verouderde criteria”, aldus nieuw verkozen Vlaams parlementslid Maurits Vande Reyde (Open VLD). 

“Nochtans bestaat er vandaag zogenaamde fingerprint-technologie, die perfect kan bepalen welke muziek er wordt afgespeeld en wat daarvan auteursrechtelijk beschermd is”, gaat Vande Reyde verder. Ook deze kritiek wordt zeer duidelijk weerlegd door Sabam. Zij gebruiken naar eigen zeggen al fingerprint-technologie en willen dat systeem ook verder uitwerken. Dat die uitrol soms moeilijk verloopt, ligt volgens hen niet aan Sabam. 

Er wordt ons vaak verweten dat we geen technologisch bedrijf zijn. Nochtans zijn we net vragende partij voor meer technologie

Tom Kestens, bestuurslid Sabam

“Er wordt ons vaak verweten dat we geen technologisch bedrijf zijn. Nochtans zijn we net vragende partij voor meer technologie. Maar dan moet de hele sector mee willen. Het zijn net bepaalde festivals die dit willen tegenhouden, omdat ze dan pas echt zullen kunnen zien hoeveel auteursrechtelijk beschermd repertoire ze nu eigenlijk gebruiken”, aldus Kestens. 

Dus: de vernieuwing lijkt ingezet, maar de weg is nog lang

“Ik weet dat ze inzetten op vernieuwing, maar die is vandaag nog niet zichtbaar genoeg naar de buitenwereld toe. Als ze hier geen nieuwe stappen zetten, dreigen ze op korte termijn irrelevant te worden”, zegt Vande Reyde.

Wij zijn een coöperatieve vennootschap van en voor auteurs en streven niet naar winst

De lancering van Unisono lijkt dus alvast te beantwoorden aan deze oproep.  “Het platform dat we hebben aangekondigd is best wel historisch. Hiermee passen wij onze werking aan naar wat ze vandaag de dag zou moeten zijn”, klinkt Kestens optimistisch. 

Ook ondernemersorganisatie UNIZO reageert positief op de lancering. “Die integratie van de huidige, aparte platformen voor auteursrechten (Sabam) enerzijds en voor uitvoerdersrechten (SIMIM en PlayRight) anderzijds, zal komaf maken met de huidige verwarring en misverstanden daaromtrent”, klonk het in een officiële reactie.

Bij Sabam zijn ze er dus duidelijk van overtuigd dat ze op de goede weg zijn. “Wij zijn een coöperatieve vennootschap van en voor auteurs en streven niet naar winst. Dat zorgt voor een heel zuivere positie. Een hele hoop sectoren zullen ons nog dankbaar zijn”, besluit Kestens.