Pinkpop wordt 50: vijf dingen die u moet weten over de Nederlandse Rock Werchter

Toen ze er in 1970 aan begonnen, hadden de organisatoren het wellicht nooit voor mogelijk gehouden. Het Nederlandse muziekfestival Pinkpop is dit jaar aan zijn 50e editie toe en brengt ook dit jaar weer pop met Pinksteren. Een recordbrekend festival, een geridderde organisator, het grote verdriet van Mick Jagger van de Rolling Stones en na de downs vooral de vele ups…

1. Guinness Book of Records

Pinkpop is niet het oudste pop- en rockfestival ter wereld. Die eer gaat naar het National Jazz & Blues Festival in Groot-Brittannië (°1961) - nu beter bekend als het Reading Festival. Al een paar jaar na de eerste editie traden bands als The Rolling Stones en Deep Purple er op. Jaarlijks, maar wel met uitzondering van 1984 en 1985. Daardoor is Pinkpop - toch volgens het Guinness Book of Records - het enige pop- en rockfestival ter wereld dat sinds zijn ontstaan in 1970 ononderbroken werd georganiseerd. 

Ter referentie: Pinkpop kwam een jaar na Woodstock (waar er eigenlijk maar één echte editie van was - de 40 en 50e verjaardag niet te na gesproken) en ging andere grote, jaarlijke festivals met een duimbreed vooraf: Glastonbury (°september 1970, pas vanaf 1981 elk jaar), Roskilde (°1971) ... en onze eigen nationale pop- en rocktrots Rock Werchter (°1974).

Op de eerste editie speelde maar een handvol bands waarvan Golden Earring, George Baker en Opus namen zijn die misschien nog het meeste een belletje doen rinkelen.

(Lees verder onder de foto)

(c) Pinkpop

2. Ridder Pinkpop

Geen festival zonder drijvende krachten. Buro Pinkpop - zoals de organisatie achter het festival zich uiteindelijk is gaan noemen - was eerst een vriendenkliek die wel eens iets op poten wilde zetten. Maar zoals dat in veel vrijwilligersorganisaties gaat, haken mensen en cours de route door persoonlijke omstandigheden af (ander werk, nieuw lief...).

Zo ook bij Pinkpop. Daar werd alles in de handen achtergelaten van Jan Smeets, ook nu nog dé drijvende kracht achter het festival. De man is intussen 74, maar houdt alles nog tot in de puntjes in de gaten. Dat zagen we onder andere in de documentaire "Mister Pinkpop" die de Nederlandse openbare omroep uitzond en die je integraal online kunt bekijken. Smeets werd op 25 april van dit jaar ook bevorderd tot "Officier in de Orde van Oranje Nassau", de Nederlandse ridderorde die mensen eert voor bijzondere verdiensten voor de samenleving.

Wauw, ik vind het een enorme eer om vanaf nu in het rijtje Johan Cruijff en Wubbo Ockels te staan. Wie had dat ooit gedacht, haha!

Jan Smeets, organisator Pinkpop over zijn erelintje

(Lees verder onder foto)

(c) Bea Palant

3. De zoektocht naar het beste festivalterrein

Terwijl we Pinkpop nu vooral associëren met de Nederlands-Limburgse gemeente Landgraaf, was dat niet de plek waar het destijds van start is gegaan. De eerste 17 jaar vond Pinkpop plaats op een terrein in Geleen. Maar die locatie moest in 1987 gerenoveerd worden, en het festival zag zich genoodzaakt uit te wijken naar Baarlo.

In plaats van het jaar daarop naar Geleen terug te keren, werd gekozen om Pinkpop voortaan in Landgraaf te organiseren. Daar lag een oude renbaan die perfect voor een festival met gemiddeld 60.000 bezoekers per dag kon dienen. Vanaf 1995 werd de plek zelf omgedoopt tot Megaland, en sindien werd er fors geïnvesteerd in zowel het festivalterrein als de kampeerplaatsen, om de festivalgangers een nog betere accommodatie aan te kunnen bieden.

4. Pinkpop keek niet altijd door een roze bril

De eerste editie was meteen een schot in de roos. Met amper wat mond-tot-mondreclame lokte Pinkpop in 1970 meteen 10.000 bezoekers. Dat tot ongeloof van Smeets & co: “Hebben wij dat gedaan?” De jaren erop steeg dat aantal gestaag tot 50.000 mensen.

Maar in de jaren 80 kreeg het festival het moeilijk. Er werden doorheen het jaar steeds meer stadionconcerten georganiseerd, met grote namen die - zoals bij ons in het Koning Boudewijnstadion - halt hielden in Nederland. Veel mensen opteerden ervoor om veeleer daar hun zuurverdiende guldens aan te spenderen dan aan Pinkpop. Het dreef het festival tot op de rand van de afgrond, met in 1985 “amper” 15.000 toeschouwers - een fikse aderlating.

Zo kon het niet verder, en er werd een samenwerking opgezet met MOJO, nog altijd de grootste concertorganisator van Nederland, verantwoordelijk voor het toeleveren van de populairste internationale bands. Met succes: het volgend jaar kreeg het festival met als headliner The Cure weer 50.000 bezoekers over de vloer.

Toch waren er nog dipjes: in 1987 met de tijdelijke verhuizing naar Baarlo, èn het jaar daarop met de eerste editie in Landgraaf. Maar ook 2005 was een zwart jaar: 20.000 man en zo goed als geen volk op de camping.

Pinksteren viel dat jaar erg vroeg en er waren op dat moment maar weinig bands uit de VS in Europa aan het touren. MOJO gaf Buro Pinkpop de keuze: het festival later laten plaats vinden, of toch in het Pinksterweekend maar met een minder goeie affiche. Het werd het laatste, met alle gevolgen vandien. Lesje geleerd, in elk geval, want sinds dat moment wordt in zo’n geval wèl voor het later plaatsvinden van het festival gekozen.

(Lees verder onder de foto)

5. Die keer dat Jagger bijna op Pinkpop stond

We schrijven 1979. Peter Tosh staat met zijn band op Pinkpop, het jaar nadat hij een hit scoort met "(You gotta walk) Don't look back". Gastzanger daarop: Rolling Stones-frontman Mick Jagger. Meer nog: Jagger zou - als verrassing - naar Pinkpop komen. Alles was geregeld: de man werd afgehaald op de luchthaven en kreeg in de backstage van het festival een afzonderlijke tent, mèt bier dat Pinkpop dan nog speciaal in Brussel was gaan halen. Jan Smeets zelf zag er op toe dat Jagger niks te kort kwam. Tot het moment dat de Rolling Stone de trappen van het podium besteeg waar op dat moment Tosh "(You gotta walk) Don't look back" inzette, leek alles perfect te gaan...

(Lees verder onder de videoclip)

Maar net wanneer Jagger dat podium opgaat, ziet hij de camera van de Nederlandse omroep KRO, zo vertelt Jan Smeets in de documentaire waarvan eerder al sprake. En toen moet de zanger gedacht hebben: "Hmm, dat hebben we zo niet afgesproken". Waarop hij dag zei aan Smeets en het festival zonder verder omzien - en vooral zonder ook maar één noot gezongen te hebben - verliet.

Jagger zelf herinnerde zich in een interview met een Nederlandse journalist tientallen jaren later niet meer dat hij toen op Pinkpop was geweest. En aan het voorval had hij al helemaal geen herinnering. “Ik was er en heb niet opgetreden? Dan vond ik wellicht dat ik de juiste kleren niet aanhad om op een podium te kruipen”, klonk het laconiek.

Voor organisator Jan Smeets was het op dat moment een absoluut dieptepunt, vol tranen en tuiten. Maar uiteindelijk kreeg hij in 2014 wel waar hij 35 jaar eerder van droomde: niet één maar alle Rolling Stones op zijn Pinkpoppodium (zie video onder). Voor hem een absoluut hoogtepunt. En zoals de Stones het in "Jumpin' Jack Flash" zingen: "It's all right now".