De antipolitiek wordt gevoed wanneer klassieke partijen het migratie- en identiteitsdebat niet durven aangaan 

Advocaat Abderrahim Lahlali vindt het jammer dat de klassieke partijen er niet in slagen om "een diepgeworteld sentiment van antipolitiek bij de kiezers en de gevoelens van angst, onzekerheid en haat bij een deel van de bevolking te kanaliseren". Zij hebben vooral gefaald door in te zetten op hun "merknaam" i.p.v. een enthousiasmerend verhaal te brengen dat het verlangen opwekt om gezamenlijk te investeren in onze samenleving.

opinie
Belg
Abderrahim Lahlali
Abderrahim Lahlali is advocaat en voormalig politicus bij CD&V

"Wat zouden we voor Sinterklaas kopen voor Abderrahim? Vlaamse Blokjes?", kreeg ik in 1991, daags na de eerste "Zwarte Zondag", van een leerkracht te horen. Hoe die dag de spot met mij gedreven werd, heeft een blijvende indruk op mij achtergelaten.

Op 26 mei gingen mijn eerste gedachten bij het bekijken van de verkiezingsresultaten dan ook spontaan uit naar de vele schoolgaande kinderen met een migratieachtergrond. Dat de verkiezingsuitslag bij Vlamingen met een migratieachtergrond hard is aangekomen, is te begrijpen. Vlaams Belang deelt mensen nu eenmaal op in categorieën (etniciteit, cultuur, godsdienst) wat het rechtvaardigheids- en rechtszekerheidsgevoel op een ernstige wijze aantast.

De verkiezingsuitslag is bij Vlamingen met een migratieachtergrond hard aangekomen

De recentste stembusgang en de daaropvolgende analyses hebben een groot "déjà vu"-gehalte. Om de grote sprong voorwaarts van Vlaams Belang te verklaren, worden steevast dezelfde argumenten aangereikt: de economische ongelijkheid en dalende koopkracht, de armoedekloof, de rechtsonzekerheid over de houdbaarheidsgraad van onze welvaartstaat, angst voor de toekomst en last but not least angst voor de "vreemde" man/vrouw. 

Vlaams Belang speelt hier op een geslepen manier op in door zowel in haar partijprogramma als via "hapklare" socialemediaberichten de oorzaak van bijna alle problemen te herleiden tot het migratie- en vreemdelingenvraagstuk.

De problemen binnen justitie (overbevolking gevangenissen), de onbetaalbare woningprijzen in onze steden, de stadsvlucht, de betaalbaarheid van de pensioenen, de wachtlijsten in de zorgsector, het gebrek aan sociale woningen en zelfs het fileprobleem hebben voor Vlaams Belang allemaal in meer of mindere mate te maken met immigratie. Een West-Vlaamse Vlaams belang-stemmer formuleerde het als volgt: “wij werken ons krom om anderen te spijzen”.

De schrik die er heerst, moet door inspirerende politici met de nodige visie, durf en geloofwaardigheid weggenomen worden

De schrik die er heerst dat we onze welvaart moeten delen omdat mensen hun verworvenheden willen beschermen, moet door inspirerende politici met de nodige visie, durf en geloofwaardigheid weggenomen worden.

Politieke eenheidsworst leidt tot antipolitiek

Dat de klassieke partijen er nog steeds niet in slagen om een diepgewortelde sentiment van antipolitiek bij de kiezers en de gevoelens van angst, onzekerheid en haat bij een deel van de bevolking te kanaliseren vereist een doortastende zelfreflectie. 

Niet alleen de polariserende twitterpraat waarbij sommige beleidsmakers constant gebruik maken van een anti-migratie retoriek heeft in de kaarten gespeeld van Vlaams Belang. Zij hebben vooral gefaald door in te zetten op hun "merknaam" i.p.v. een enthousiasmerend verhaal te brengen dat het verlangen opwekt om gezamenlijk te investeren in onze samenleving.

Politici hebben vooral gefaald door in te zetten op hun "merknaam" i.p.v. een enthousiasmerend verhaal te brengen

Om een dergelijk verhaal te brengen moet men wel een sluitend antwoord bieden op de hedendaagse maatschappelijke vraagstukken, quod non. Vlaams Belang "achternalopen" met sloganesk taalgebruik zonder inhoudelijk een sterk tegenverhaal, heeft een averechtse effect. Zie maar hoe het tijdens de Europese verkiezingen is vergaan met Laurent Wauquiez, de afgetreden voorzitter van Les Républicains, die in navolging van Marine Le Pen een harde identitaire koers voer.

Dat zij nu bang zijn voor hun eigen schaduw wordt geïllustreerd door het gebrek aan moed om het migratie- en identiteitsdebat zelfs maar aan te gaan. Tijdens de verkiezingscampagne hebben de kopstukken van de traditionele partijen deze thema’s ofwel genegeerd ofwel aangepakt via "nietszeggende" debatfiches.

Ook het klimaatdebat hebben die partijen mismeesterd door mee te surfen op de maatschappelijke bewustwording zonder een duidelijke antwoord te bieden op hoe ecologie en economie kunnen samengaan, waardoor de klimaatkritische partijen gemakkelijk de bovenhand haalden. Vandaag is het belangrijk om aan milieu te denken, maar nog belangrijker is hoe men dit doet zonder grote impact op je portefeuille. De Rotterdamse Burgemeester Ahmed Aboutaleb parafraseerde de noodzakelijke energietransitie als volgt "Haast met die zonnepanelen, want het gaat om banen".

Dat de klassieke partijen nu bang zijn voor hun eigen schaduw wordt geïllustreerd door het gebrek aan moed om het migratie- en identiteitsdebat aan te gaan

De afwezigheid van charismatische figuren zoals de Amerikaanse congresvrouw Alexandria Ocasio-Cortez, de Franse president Macron of de Nederlandse kandidaat-commissievoorzitter Frans Timmermans, die met veel bravoure het migratie-, diversiteits- en klimaatdebat aangaan, speelt die partijen ook parten. Politieke eenheidsworst leidt nu eenmaal tot antipolitiek.

Minderheidsgroepen voelen zich niet vertegenwoordigd

Vlaams Belang haalde overigens Dries Van Langenhove binnen als prominente kandidaat. Hij haalde zijn mosterd bij het Franse Génération Identitaire, een extreemrechtse beweging die pleit voor het behoud van de nationale identiteit. Alles wat vreemd is aan de eigen identiteit, en in het bijzonder de islam, wordt gezien als de ondergang van de westerse cultuur. Die organisatie pleit voor het collectief deporteren van Europese moslims, wat racistisch is. De actiegroep die doelbewust extreem geweld cultiveert en de Islam de oorlog verklaart, werd door een Vlaams Belang-ancien betiteld als "het Greenpeace onder de radicalen".

Politici die hun (migratie)achtergrond uitwissen of te weinig erkennen, bevestigen het idee dat moslim en Vlaams zijn niet samen gaat

Voor Vlamingen met een migratieachtergrond is dit angstaanjagender dan Vlaams Belang-affiches met de bokshandschoenen uit de jaren 90. Uit een VUB-onderzoek (2018) bleek reeds dat Vlaamse moslimjongeren ontevreden zijn over hun politieke vertegenwoordiging omwille van het vaak reducerende discours rond hun identiteit.

We kunnen er niet zomaar van uitgaan dat jonge moslims, of andere minderheidsgroepen, vertegenwoordigd zijn omdat er geleidelijk meer politici met vergelijkbare (migratie)achtergrond worden verkozen.

Politici die hun (migratie)achtergrond uitwissen of te weinig erkennen, bevestigen het idee dat moslim en Vlaams zijn niet samen gaat. Bij de lijstvormingen dienen de partijen rekening te houden met die gevoelens, anders dreigen ook die doelgroepen de politiek (definitief) de rug toe te keren. Dat de laatste maanden door familie, kennissen en vrienden met een migratieachtergrond massaal werd gevraagd naar mijn kiesintentie is illustratief.  

Wat bij die groep nu voor nog meer onzekerheid zorgt, is de steeds luidere roep om het cordon sanitaire te doorbreken "want we moeten luisteren naar de 800.000 VB-kiezers". Een gezonde rechtsstaat kan een "extreme" kern aan, maar buitenlandse voorbeelden demonstreren dat omgaan met Vlaams Belang als een "gewone" partij niet per definitie zoden aan de dijk brengt (Trump, Salvini, Orban).

Mijn vraag is: wie luistert naar de vele kiezers, die dag in dag uit werken aan een inclusieve samenleving en niet voor Vlaams Belang gestemd hebben?

VRT NWS wil op vrtnws.be een bijdrage leveren aan het maatschappelijk debat over actuele thema’s. Omdat we het belangrijk vinden om verschillende stemmen en meningen te horen publiceren we regelmatig opinieteksten. Elke auteur schrijft in eigen naam of in die van zijn vereniging. Zij zijn verantwoordelijk voor de inhoud van de tekst. Wilt u graag zelf een opiniestuk publiceren, contacteer dan VRT NWS via moderator@vrt.be.