Video player inladen...

Het einde van Theresa May: 5 onvergetelijke (en gênante) momenten 

Vandaag treedt Theresa May officieel af als voorzitter van de Britse conservatieven. Binnenkort zal ze ook haar ontslag aanbieden als premier en komt er een opvolger, wellicht tegen midden juli. Aftreden was niet haar eigen keuze, maar haar partijgenoten lieten haar geen andere uitweg meer. Waar en wanneer is het fout gelopen?

13 juli 2016: "Brexit means Brexit"

Theresa May bij haar aanstelling bij de Queen.

"Ik ben Theresa May en ik ben de beste kandidaat om premier te worden" zegt May vol zelfvertrouwen eind juni 2016. In haar favoriete Vivienne Westwood outfit - een broekpak met Schotse ruiten - belooft ze "Brexit means Brexit" en "geen verkiezingen voor 2020". Na het omstreden referendum zal ze de partij weer verenigen, zegt ze nog. 

Tegen sceptici in haar eigen partij, die eraan twijfelen of ze wel bekend genoeg is bij de media, zegt ze: "Ik ben niet iemand die roddelt  tijdens de lunch of die gaat borrelen in de bars van het parlement. Ik draag mijn hart niet op de tong, maar ik concentreer me op de taak die voor me ligt." Vroegere medewerkers noemen haar koppig en niet heel communicatief.

Twee weken later, op 13 juli, knielt ze voor Queen Elizabeth en geeft haar eerste toespraak voor de deur van Downing Street 10 als tweede vrouwelijke premier ooit.  Kwatongen zullen later beweren dat juist haar gebrek aan sociale vaardigheden en "politieke antennes" ertoe leidt dat ze geen enkele van haar beloftes zal kunnen waarmaken.   

18 april 2017: "Strong and stable leadership"

Theresa May en haar man Philip bij de stembus in 2017 Copyright 2017 The Associated Press. All rights reserved.

Vanaf het begin van haar premierschap gaat May in de clinch met het parlement. Zo vindt ze dat alleen de regering mag beslissen wanneer Artikel 50 moet worden ingeroepen, het officiële startschot voor de uitstap uit de EU. Maar het Hooggerechtshof beslist daar anders over: May kan het parlement niet zomaar buitenspel zetten.  Op 29 maart 2017 is het zover, het aftellen naar 29 maart 2019 kan beginnen. 

Geruggesteund door goede peilingen en in de hoop haar parlementaire meerderheid te vergroten, verbreekt May minder dan een jaar na haar aantreden al een eerste belofte. Er komen toch verkiezingen kondigt ze aan op 18 april, en wie "strong and stable leadership" wil, moet voor de conservatieven stemmen. 

Maar de gok draait verkeerd uit, May verliest haar meerderheid en moet haar lot verbinden aan dat van de DUP, de stugge unionistische partij in Noord-Ierland. Daarmee haalt ze het paard van Troje binnen, de DUP zal het been stijfhouden wanneer het gaat over de grens met de Ierse Republiek, na de brexit een buitengrens van de Europese Unie.

3 oktober 2017: "A country that works for everyone"

Theresa May tijdens het partijcongres van de Conservatieve partij in de herfst van 2017 Copyright 2016 The Associated Press. All rights reserved.

De Tory-conferentie van begin oktober is een absoluut dieptepunt. Niet alleen verliest May haar stem en heeft ze last van een vervelende hoest, een binnengeslopen stand-up comedian geeft haar ook een "ontslagbrief", zogenaamd in naam van Boris Johnson. Terwijl May zich kuchend door haar speech werkt, beginnen achter haar de letters van het decor te vallen.  

Ook bij de Europese Unie vergaat het haar intussen niet veel beter.  May stemt in met een overgangsperiode van twee jaar, na de voorziene uitstapdatum, zodat de brexit in de praktijk nog verder wordt opgeschoven. Ze moet aan de EU beloven dat ze alle regels en normen zal blijven volgen, zolang er geen oplossing is voor de Ierse grens. De zogenaamde "backstop" is geboren en zal haar blijven achtervolgen tot op het einde. 

Net voor de zomer in 2018 roept ze haar regering bijeen op Chequers, haar sjieke buitenverblijf, om haar brexitplannen uit de doeken te doen. De onvrede kookt over, en een eerste reeks ministers, die een veel "cleanere" brexit willen, nemen ontslag. De bekendste is Boris Johnson, die ze vanaf nu bij haar rechtstreekse rivalen mag rekenen. In de plaats van haar partij te verenigen, begint die nog verder uit elkaar te vallen.

3 oktober 2018: "Here comes the Dancing Queen"

Video player inladen...

Maar er komen nog meer genante momenten. Op de partijconferentie in 2018 komt ze het podium op terwijl in de zaal "Dancing Queen" van Abba weerklinkt. Ze parodieert er zichzelf mee, houterig dansend tijdens een bezoek aan Zuid-Afrika. De vreemde aritmische pasjes doen de zaal in lachen uitbarsten maar bezorgen de rest van de wereld kippenvel. 

Ook de uitstappen naar Brussel worden steeds surrealistischer. May mag het begin van de vergadering bijwonen, maar krijgt nadien haar diner op een dienblad, alleen in een zijkamertje. In december krijgt ze het aan de stok met commissievoorzitter Juncker, die haar "wollig" en "vaag" zou genoemd hebben. De beelden van een woedende May die Juncker aanklampt gaan de wereld rond. 

Op 14 november 2018 bereiken de onderhandelaars eindelijk een akkoord. Het "withdrawal agreement" bepaalt de voorwaarden van de echtscheiding en de hoogte van het "alimentatiegeld." May wacht nu de moeilijke taak om dat akkoord door het parlement te loodsen. Als ze begin december de stemming uitstelt, breekt er openlijk rebellie uit in haar eigen partij. Er komt een vertrouwensstemming, die ze overleeft met 83 stemmen, een kleine opsteker. 

19 januari 2019: "The ayes to the right..."

In de eerste maanden van 2019 volgen de vernederingen elkaar in sneltempo op.  De stemming in het parlement wordt de grootste nederlaag ooit voor een premier: 202 stemmen voor, 432 tegen. "Met dit akkoord krijgen we de controle terug over ons geld, onze wetten en onze grenzen" herhaalt May tot in den treure, maar haar woorden klinken steeds holler. Tot 3 keer toe zal "Speaker of the House" John Bercow herhalen dat "the no's" het halen van "the ayes".  May verliest er uiteindelijk haar stem bij.

De brexitdatum wordt opgeschoven, en dan nog eens. Steeds meer medestanders laten hun premier vallen en anti-brexitparlementsleden stappen uit de partij. May verandert van strategie en zegt dat ze een compromis wil zoeken "over de partijgrenzen heen", met Labour, maar de algemene consensus is dat ze daarmee twee jaar te laat komt.  Zoals ze zelf toegaf bij haar aantreden, draagt ze haar hart niet op de tong, en dus weet niemand  wat ze echt denkt of waar ze naartoe wil. 

Intussen komt er een andere dreiging opzetten, in de vorm van de Brexitparty, opgericht door gewiekst politicus Nigel Farage. In enkele weken tijd leidt zijn partij -zonder partijleden en met onduidelijke fondsen - alle peilingen. Op uitverkochte bijeenkomsten spiegelt hij het publiek voor dat alleen een brexit "zonder deal" een echte brexit is en dat May de democratie heeft verraden. "Traitor!" brullen de aanwezigen in koor.    

Op 24 mei, drie weken na de lokale verkiezingen en een dag na de Europese, is het over en out. Onder druk van haar eigen partij kondigt May met tranen in de stem haar ontslag aan. Na Thatcher en Cameron is ze de derde conservatieve premier wiens carrière gekortwiekt wordt door de verdeeldheid over Europa. Meer dan waarschijnlijk is ze niet de laatste. 

Herbekijk onderaan de reportage uit "Het journaal."

Video player inladen...