Jasper Jacobs

De puzzel van Geert Bourgeois: waarom de keuze voor een Europese fractie zo moeilijk blijft voor de N-VA

Iets meer dan drie weken na de verkiezingen bestaat er nog altijd geen duidelijkheid over de fractiekeuze van de N-VA in het Europees Parlement. Blijven bij de huidige fractie ligt moeilijk, maar ook alle alternatieven lijken verre van ideaal. Vanavond zou de partijraad de knoop definitief doorhakken, zo is bevestigd aan onze redactie. Een overzicht van de mogelijkheden. 

Europese fracties?

Net zoals in bijvoorbeeld het Vlaamse of federaal parlement, is het Europees halfrond onderverdeeld in fracties. Daar waar op nationaal niveau de meeste politieke partijen ook meteen een eigen parlementaire fractie vormen, is dit in Europa niet het geval. Het grote aantal partijen zou voor een zeer grote versplintering zorgen en daardoor het parlement zo goed als onwerkbaar maken. Daarom verenigen de partijen zich over de landsgrenzen heen in de zogenaamde Europese fracties. Op dit moment telt het Europees Parlement er zo acht.

Deze fracties zijn samengesteld uit partijen met min of meer gelijklopende ideologische profielen. De belangrijkste ideologieën zijn allemaal vertegenwoordigd, waardoor de fractiekeuze voor de “traditionele” partijen in principe geen punt van discussie vormt. Voor partijen die niet tot een grote politieke hoofdstroming behoren, zoals bijvoorbeeld de N-VA, is deze keuze dan weer veel minder voor de hand liggend.

Het is ook mogelijk om zonder aansluiting bij een fractie te zetelen in het Europees Parlement, maar dat is zeer nadelig. Zo krijgen deze partijen geen extra financiering en weegt hun stem duidelijk minder zwaar door. Ook in de verschillende commissies kunnen deze partijleden op geen enkele manier een voorname rol spelen. 

De samenstelling van het Europees parlement na de verkiezingen van 26 mei.

ECR

Tot op heden is de N-VA nog steeds lid van de fractie van Europese Conservatieven en Hervormers (ECR). De ECR is een relatief kleine fractie en verenigt vooral conservatieve partijen. Ze is tegen de uitbouw van een Europese “superstaat” of de ver doorgedreven overdraging van bevoegdheden naar het Europese beleidsniveau.

De N-VA is lid van deze fractie sinds 2014. De voornaamste reden tot toetreding was destijds de aanwezigheid van de Britse conservatieven. N-VA-voorzitter Bart De Wever maakt er geen geheim van dat hij ideologisch wil aanleunen bij de Tories, die sinds het ontstaan van de ECR in 2009 de ruggengraat vormen van deze fractie. Maar nu de Britse conservatieven door de brexit op 31 oktober uit het parlement zullen verdwijnen, valt die reden dus weg. Dat betekent ook een aanzienlijke verkleining van de fractie, waardoor ze strategisch ook veel minder interessant wordt.

Een volgend probleem binnen deze fractie is de aanwezigheid van het Nederlandse Forum voor Democratie, de partij van de omstreden Thierry Baudet. De Nederlanders maken er geen geheim van dat ze allerminst fan zijn van de EU en pleiten openlijk voor “Nexit”. Een koers die op het eerste gezicht zeer moeilijk te rijmen valt met die van de N-VA, die zich in geen geval wil opstellen als tegenstanders van het Europese samenwerkingsproject an sich.

Bovendien lijkt de aanwezigheid van Baudet ook niet echt bevorderlijk voor de positie van Assita Kanko, die voor de N-VA verkozen werd in het Europees Parlement. Kanko heeft al meermaals laten verstaan dat ze vooral haar werk als vrouwenrechtenactiviste wil voortzetten als Europarlementslid. Van Baudet weten we daarentegen dat hij de controversiële uitspraken over vrouwen niet uit de weg gaat. 

Assita Kanko (tweede van rechts vooraan) samen met een aantal andere N-VA-kandidaten op de Europese lijst van 26 mei. Jonas Roosens

Maar een andere nieuwkomer binnen de ECR zorgt voor nog meer problemen voor de Vlaams-nationalisten: het Spaanse Vox. Deze uiterst rechtse Spaans-unitaire partij heeft een heel uitgesproken anti-Catalaanse overtuiging. Omdat de N-VA zich zeer duidelijk wil opstellen als bondgenoot van de Catalaanse onafhankelijkheidstrijd, lijkt een botsing onvermijdelijk.

De woordvoerder van Vox heeft ook al laten verstaan dat de partijleden een portret van de Hertog van Alva (de veldheer van de Spaanse koning Filips die in de 16de eeuw naar de toenmalige Nederlanden werd gestuurd om de opstand op een erg bloedige manier neer te slaan, red.) zullen dragen als de N-VA'ers zich pro-Catalaans blijven uitspreken. Morgen is er een fractievergadering binnen de ECR, die de toetreding van de nieuwe leden moet bekrachtigen. 

Renew Europe

Een aansluiting bij de liberale fractie van Renew Europe (het vroege ALDE), die zich gevoelig versterkt ziet door de komst van parlementsleden van de partij van de Franse president Emmanuel Macron, lijkt ook niet meteen aan de orde. De liberalen zijn zeer duidelijk pro-Europees en ijveren actief voor een verdere uitbreiding van de Europese bevoegdheden, met onder andere een eengemaakt Europees leger als een van de strijddoelen. Deze federalistische koers staat dus erg ver af van de nadruk op soevereiniteit die de N-VA wil voorstaan. 

EVP

De enige nog resterende mogelijkheid in het centrum van het politieke spectrum is de Europese Volkspartij (EVP). Die is ook na de verkiezingen nog steeds de grootste Europese fractie, maar verloor wel zetels ten opzichte van de vorige stembusgang. Het lijkt echter zeer onwaarschijnlijk dat de N-VA Europees fractiegenoot zou worden van CD&V, daarvoor lagen beide partijen de laatste jaren net iets te vaak in de clinch.

Ook De CDU van Duits bondskanselier Angela Merkel is lid van de EVP. Merkel en haar "Wir schaffen das"-politiek worden door de N-VA al jaren duidelijk verantwoordelijk gehouden voor de migratiecrisis in Europa, wat een onderlinge samenwerking op zijn zachtst gezegd bemoeilijkt. 

Bovendien is ook Fidesz, de partij van de veelbesproken Hongaarse premier Viktor Orbán, nog steeds lid van deze fractie. Hij heeft al duidelijk laten weten dat hij niet zal vertrekken uit de fractie. 

(c) dpa Zentralbild

Dan toch maar een nieuwe fractie?

Omdat ook de verschillende nog rechtsere en anti-EU fracties (zoals bijvoorbeeld het vernieuwde Identity and Democracy, waartoe ook Vlaams Belang hoort) geen optie lijken te zijn, is de enige andere mogelijkheid voor de N-VA het oprichten van een geheel nieuwe fractie.

Maar: de voorwaarden voor de oprichting van een nieuwe fractie zijn niet min. Hiervoor zijn er minstens 25 parlementsleden nodig uit minstens 7 lidstaten. Een nieuwe fractie met een aantal andere regionalistische krachten in Europa, lijkt dus vrijwel onmogelijk. 

De afgelopen dagen raakte bekend dat er gesprekken aan de gang zouden zijn met de Italiaanse Vijfsterrenbeweging. Ook de Catalaanse en Baskische nationalisten en de Nederlandse conservatieve ChristenUnie zouden interesse hebben getoond. Toch blijft de kans dat er partijen uit minstens 7 lidstaten zich zullen aansluiten dus zeer beperkt. 

Geert Bourgeois met de Catalaanse leider Quim Torra.

Dus?

Hoe dan ook: de tijd dringt voor de N-VA. De deadline voor de samenstelling van de nieuwe fracties is op 24 juni. Tegen dan moet de keuze dus definitief zijn. Maar het ziet er dus naar uit dat de beslissing op de partijraad van vanavond zal vallen. 

Meest gelezen