Waarom iedereen te kloppen is in het vrouwentennis: "Meer competitie door stijgende professionalisering"

De voorbije 10 jaar hebben negentien verschillende vrouwen een grandslamtoernooi gewonnen, terwijl bij de mannen met Roger Federer, Rafael Nadal en Novak Djokovic drie grote namen domineren. Hoe valt die variatie aan winnaars in het vrouwentennis te verklaren? VRT NWS ging in gesprek met enkele experts.

Roland Garros, het prestigieuze tennistoernooi in Parijs, kende met Ashleigh Barty zaterdag een verrassende winnares. De 23-jarige veroverde er haar eerste grandslamtitel. Ze haalde het van de 19-jarige Markéta Vondroušová. Jonge talenten zien we de laatste jaren steeds vaker opduiken op grandslamtoernooien. Ook krijgen we steeds meer verschillende winnaars, maar hoe valt dat te verklaren?

Zeker in vergelijking met het mannentennis zien we een duidelijk contrast. Het triumviraat Djokovic - Federer - Nadal domineerde het tennistoneel in het laatste decennium. De voorbije tien jaar kende het mannentennis slecht zeven verschillende grandslamwinnaars. Opvallend: bij de dames waren dat er negentien. Serena Williams steekt er wel met kop en schouders bovenuit. De Amerikaanse won de laatste tien jaar maar liefst veertien grandslamtoernooien. Bij de rest van de tennissters haalt niemand er meer dan drie. 

(Lees voort onder de foto)

Einde van het vedettentijdperk

Het verschil aan winnaars tussen het vrouwen- en mannentennis is in de eerste plaats toevallig. Dat ziet ook Johan Van Herck, kapitein van de Fed Cup-ploeg en de Davis Cup-ploeg. "Toen Henin en Clijsters hun piek bereikten, domineerden zij ook het vrouwentennis en wonnen zij ook de meeste grand slams. Bij de vrouwen zijn nu een aantal sterke figuren weggevallen. Daartegenover staat een ijzersterke generatie bij de mannen."

Als je Nadal, Federer en Djokovic zou weghalen bij de mannen, krijg je na een aantal jaar hetzelfde effect
Johan Van Herck, kapitein Fed Cup & Davis Cup

Het wegvallen van enkele vedetten bij de vrouwen heeft volgens Van Herck het niveau van het vrouwentennis aangetast. "Viktoryja Azarenka is moeder geworden, Serena Williams ook. Dan is het moeilijk om je niveau te behouden. Maar als je dat sterke drietal (Djokovic, Nadal en Federer, red.) bij de mannen zou weghalen, krijg je hetzelfde effect na een paar jaar. Bij de vrouwen heb je met Halep, Keys, Osaka, etc. een groep van toptennissters die veel meer aan elkaar gewaagd zijn." 

(Lees voort onder de foto)

Het triumviraat Federer - Nadal - Djokovic domineert het tennistoneel bij de mannen. Bij de vrouwen is dat heel anders.

"Voorlopig is er niemand die er talentgewijs bovenuit steekt. Dat zal de komende jaren wellicht niet veranderen, al is dat steeds moeilijk te voorspellen. Amanda Anisimova (de 17-jarige Amerikaanse speelster die op Roland Garros de halve finale haalde, red.) maakt door haar jonge leeftijd nog veel kans om door te breken."

Toenemende professionalisering

Toch zijn er nog enkele verschillen die voor een verschuiving in het vrouwentennis zorgen. Allereerst ziet Van Herck dat er een brede waaier aan topspeelsters is die aan elkaar gewaagd zijn. "Er is duidelijk een toenemende professionalisering in het vrouwentennis. Vrouwen worden beter begeleid dan vroeger en dat begint vaak op jonge leeftijd. Er wordt meer ingezet op fysieke en mentale kwaliteiten."

Er is veel meer internationale competitie dan vroeger. Speelsters worden veel beter voorbereid om de top te halen

Johan Van Herck, kapitein Fed Cup & Davis Cup

"Dat zorgt voor veel meer competitie en concurrentie. We zien dat vooral bij de jeugd. Er is veel meer internationale competitie dan vroeger. Spelers worden ook beter voorbereid om de top te halen. Kortom, er komt steeds meer aandacht voor het vrouwentennis." Daarmee is het volgens Van Herck niet uitgesloten dat er enkele uitzonderlijke talenten het vrouwentennis opnieuw zullen domineren, "maar het wordt wel een stuk moeilijker".

Dat er meer en meer op vrouwentennis - of topsport voor vrouwen in het algemeen - wordt ingezet, is een internationaal gegeven. Ook dat beïnvloedt de stijgende concurrentie in het vrouwentennis. "In heel wat Oostbloklanden gaan beloftevolle speelsters vanaf hun 14 jaar niet langer naar school, waardoor ze al snel fulltime professional worden. De twee finalisten op Roland Garros, Vondroušová en Barty, behoorden op hun twaalfde ook al bij de beste ter wereld. Daarom breken ze nu door."

Sociale verwachtingen

De vraag blijft of er nog extrasportieve redenen zijn waarom er in het vrouwentennis steeds vaker verschillende winnaars zijn."Dames kennen hun piek in het tennis ongeveer twee jaar vroeger dan heren", zegt Paul Wylleman, hoogleraar Sportpsychologie aan de VUB. "Maar onderzoek toont ook aan dat dames hun topsportcarrière vroeger beëindigen dan heren."

"Dat heeft deels te maken met de mogelijke sociale verwachtingen en druk waar vrouwen op een bepaalde leeftijd nog steeds mee geconfronteerd worden", gaat Wylleman verder. "Dat kan verklaren waarom vrouwen na het bereiken van hun top sneller andere keuzes kunnen of moeten maken, zoals het investeren in een studiecarrière. Bij de mannen komen die sociale verwachtingen minder voor, waardoor ze mogelijk meer aandacht en steun op sportief vlak kunnen blijven kriigen en dus langere carrières kunnen maken. Dit kan een snellere wisseling aan de top bij de dames dan bij de heren verklaren."

Het vrouwentennis kent nu een grotere instroom en uitstroom, meer onderlinge competitie en dus een groter evenwicht

Paul Wylleman, hoogleraar sportpsychologie VUB

De toenemende professionalisering in het vrouwentennis - en bij vrouwensporten in het algemeen - zorgt ervoor dat die kloof steeds kleiner wordt. "Het resultaat is een grotere instroom (en snellere uitstroom), meer onderlinge competitie en dus een groter evenwicht in de vrouwensport. Vrouwelijke, jonge tennisspelers leggen zo steeds sneller de ervaren vedetten het vuur aan de schenen. Enkele uitzonderingen, zoals Serena Williams, houden stand omdat ze zo getalenteerd zijn."