Wat kunnen steden doen om massatoerisme tegen te gaan? "Beter voorkomen dan genezen"

Steden die veel toeristen aantrekken, kunnen beter voorkomen dat het de spuigaten uitloopt. Achteraf bijsturen, is namelijk veel moeilijker. Dat zegt Bart Neuts, onderzoeker toerisme en economie aan de KU Leuven in "De wereld van Sofie" op Radio 1.

Iedereen die in Venetië, Barcelona of Amsterdam is geweest, kan ervan meespreken: het massatoerisme heeft zo zijn nadelen. Niet alleen voor de toeristen zelf, maar vooral ook voor de lokale bevolking. Meer en meer steden nemen daarom maatregelen, maar dat is niet evident.

Al die toeristen geven ook heel wat geld uit en dat zorgt voor veel jobs. "De winstmarges in het toerisme zijn klein en je hebt dus veel toeristen nodig", legt Bart Neuts uit. "Als lokale politici de situatie proberen terug te draaien, dan heeft dat een effect op de tewerkstelling."

Veel maatregelen om toeristen weg te jagen, halen ook weinig uit. Zo wil Venetië een toegangspas invoeren voor het stadscentrum van 10 euro. "Dat is peanuts. Daarmee voorkom je niet dat toeristen naar je stad reizen. Als je echt wil afschrikken, moet de prijs veel hoger. En dan nog. Voor een vergunning om de Mount Everest te beklimmen, moet je 11.000 euro betalen en daar staan ze ook in de file."

Nog een idee: camera's die registreren wanneer een stad "vol" is en eens ze vol is, gaan de stadspoorten dicht. "En wat als je drie maanden op voorhand geboekt hebt en dan kom je aan en is de stad vol. Waar gaan die mensen dan naartoe? Dan staan ze allemaal aan de poort te wachten om binnen te komen?"

Wat kunnen steden dan wel doen?

Beter voorkomen dan genezen dus, maar hoe dan? "Was een cruiseterminal in Venetië echt nodig? De lusten van zulke cruises zijn maar voor een beperkte groep, maar er is zo veel overlast. Willen we die mensen daar wel?", vraagt Neuts zich af. 

Een hotelstop is nog een mogelijke maatregel. In Brugge en Amsterdam hebben ze die al ingevoerd. "In Brugge werkt men ook met een concentratiemodel. "Het is heel druk in de toeristische driehoek, maar als je een paar straten verder gaat, is het eigenlijk heel leefbaar. Geen evidente oplossing, want dan lijkt het of je een deel van de stad overgeeft aan de toeristen."

Nog een optie is om het verhuurplatform Airbnb (deels) aan banden te leggen. Oorspronkelijk kon je via het platform een slaapplaats boeken op iemands zetel, maar ondertussen kopen investeerders panden op om die dan online te verhuren op dag- of weekbasis.

"Het is een moeilijke sector", weet Neuts. "Ze lobbyen actief tegen al te veel regelgeving. Het wordt inderdaad problematisch als het om investeringen gaat. Kopen om te verhuren. In Amsterdam en Barcelona mag je daarom maar een paar nachten verhuren via het platform of alleen maar als de eigenaar in het pand zelf voltijds woont."

Eén ding is zeker: het massatoerisme zal niet snel verdwijnen. Het aantal reizigers stijgt exponentieel en dat zal alleen maar toenemen. "De middenklasse in India, China en Rusland begint meer en meer te reizen en dat mogen we hen toch ook niet ontzeggen? Misschien moeten wij wat vaker de trein nemen om te reizen of wat dichterbij met vakantie gaan?"

Beluister hier het interview met onderzoeker Bart Neuts in "De wereld van Sofie":