@Teylers Museum

Oudste röntgenfoto’s ontdekt in Nederlands museum

Negen opnames, eigenhandig gemaakt door Wilhelm Röntgen, de ontdekker van de "x-stralen", zijn bij verrassing ontdekt in de archieven van Teylers Museum in Haarlem. Tot midden juli zijn ze te bewonderen.

In 1895 maakt de Duits-Nederlandse fysicus Wilhelm Conrad Röntgen de eerste foto’s met zijn net ontdekte, mysterieuze “x-stralen”, genoemd naar de onbekende x uit de wiskunde. Hij ziet zijn eigen skelet als hij tussen de stralingsbron en een lichtgevoelig scherm staat en hij maakt ook een opname van de hand van zijn vrouw Bertha. 

Ik heb mijn dood gezien

Volgens de overlevering zou Bertha Röntgen-Ludwig verbijsterd hebben uitgeroepen dat ze “haar dood had gezien” in de afbeelding van botten en ringen. Röntgen fotografeerde ook een deurpost met een platina plaatje, een loden kooi of een kikvors met een naald in een luciferdoosje.

Eind december 1895 drukt Röntgen een aantal sets van zijn eerste foto’s af, die hij rondstuurt naar bevriende wetenschappers. Een van hen was Hendrik Antoon Lorentz, net als Röntgen een latere Nobelprijswinnaar.

Het is in de nalatenschap van die Lorentz in Teylers Museum Haarlem dat de negen oudste röntgenfoto’s zijn gevonden. De foto’s waren wel beschreven, maar ze werden bij verrassing gevonden in een envelopje dat in een catalogus zat. De eerste afdrukken zijn uiterst zeldzaam, meldt het museum; voor zover bekend is er enkel nog in Londen een complete set.

@Teylers Museum

Wilhelm Röntgen ontdekte de elektromagnetische stralen in november 1895. Hij merkte dat de “x-stralen” doorheen weefsels dringen en  tegengehouden worden door zwaardere materialen, bijvoorbeeld botmateriaal.  

Daarna ging het snel: binnen een jaar na de ontdekking was de techniek al beschikbaar in verschillende Nederlandse ziekenhuizen.  Röntgen won er de allereerste Nobelprijs voor natuurkunde mee, in 1901.

Lees verder onder de foto:

Teylers Museum

Röntgenstralen waren de eerste manier om aan medische beeldvorming te doen, en ze worden nog altijd gebruikt om organen, botten of tanden te bekijken. Tevens dienen ze om allerlei voorwerpen door te lichten - kunstwerken, archeologische vondsten of onze bagage op de luchthaven - of om de kwaliteit van metalen laswerk te beoordelen. Ook kunstenaars werken ermee: Wim Delvoye maakte een kapel met glasramen, bestaande uit röntgenfoto’s van kussende en vrijende duo’s.

Meest gelezen