foto Arenberg Auctions

Een van de eerste rekenmachines geveild in Brussel: de arithmometer uit 1886

Een zeldzame“arithmometer” uit 1886 is door een verzamelaar gekocht bij het Brusselse veilinghuis Arenberg Auctions. Het is de oudste rekenmachine die bij het brede publiek werd verspreid en gebruikt.

Koperen instrumenten in een smalle houten kast van 60 bij 18 bij 6 centimeter: zo ziet de "arithmometer" er uit, de allereerste mechanische rekenmachine die courant werd gebruikt, een ontwerp van de Fransman Thomas de Colmar. In de tweede helft van de 19e eeuw werden er zo’n 5.500 gebouwd en verkocht aan winkeliers, handelaars, ingenieurs, bankiers en ambtenaren en andere mensen die vaak moesten rekenen en tellen.

De "arithmometer" was een hele verbetering tegenover de oudere rekentoestellen, zoals de "pascaline" van Blaise Pascal uit 1642, die enkel kon optellen en aftrekken.

foto Arenberg Auction

Met een systeem van tandwielen, hendels en cilinders kon de machine optellen, aftrekken, vermenigvuldigen, delen en breuken berekenen. De uitkomst kon tot 16 cijfers gaan. 

“Arithmometers” zijn zeldzaam; volgens veilinghuis Arenberg Auctions is er maar één ander exemplaar bekend, in de collectie van de Franstalige Brusselse universiteit ULB. Op de veiling is de antieke rekenmachine, die nog zou werken ook, gekocht door een verzamelaar voor 5.500 euro, dat is zo’n vier keer meer dan verwacht.

foto Arenberg Auction

Bekijk hier een instructiefilmpje over de werking van de "arithmometer" (in het Engels):