Rector Van Goethem: "Dries Van Langenhove zal zich herkennen in spiraal van geweld die te zien is in Kazerne Dossin"

Het is een opmerkelijke voorwaarde die Dries Van Langenhove opgelegd kreeg van de onderzoeksrechter: hij moet een bezoek brengen aan de Kazerne Dossin in Mechelen. Maar wat zou hij daaraan kunnen hebben? En is zo'n bezoek altijd succesvol? "Het is interessant om hem mee te nemen in een traject waarbij hij zal zien hoe die voortschrijdende spiraal van geweld toen werkte" ,vertelt voormalig directeur Herman Van Goethem. "En hij zal zich ongetwijfeld herkennen in die spiraal en zich kunnen plaatsen waar hij staat in die keten van geweld."

Gisteren raakte bekend dat Dries Van Langenhove formeel in verdenking gesteld is voor mogelijke inbreuken op de racismewet, de wapenwet en de negationismewet. Na zijn verhoor werd Van Langenhove vrijgelaten, maar daar waren wel een aantal voorwaarden aan gekoppeld. Eén van die voorwaarden? Een bezoek brengen aan de Kazerne Dossin in Mechelen. Tijdens de Tweede Wereldoorlog gebruikten de nazi's de kazerne om mensen te deporteren naar concentratiekampen. Nu is het een museum en documentatiecentrum over de Holocaust.

Toen we het concept van de Kazerne uitwerkten, tussen 2008 en 2012, realiseerden we ons niet hoe actueel de vraagstelling eigenlijk is

Herman Van Goethem

Het is niet de eerste keer dat een (onderzoeks)rechter zo'n verplicht bezoek oplegt. "Toen we het concept van de Kazerne uitwerkten, tussen 2008 en 2012, realiseerden we ons niet hoe actueel de vraagstelling eigenlijk is", vertelt Herman Van Goethem, voormalig directeur van het museum en nu rector aan de Universiteit van Antwerpen in "De wereld vandaag" op Radio 1. "Tussen 2008 en nu is de wereld opnieuw in een spiraal van geweld en toenemende polarisering terechtgekomen." En dat is net wat de Kazerne Dossin wil laten zien. "Dat is de rode draad van het museum: verdieping na verdieping laten zien hoe we in de context van polarisering, van verdeeldheid alsmaar intenser tegenover elkaar staan. Dat begint met benoemen, een spottende naam geven en gaat alsmaar verder: lachen, belachelijk maken, uitschelden, geweld. In de meest extreme gevallen kan dat uitlopen op massageweld."

Wat zou Dries Van Langenhove kunnen hebben aan een bezoek aan Kazerne Dossin?

Wat zou Dries Van Langenhove kunnen hebben aan zo'n bezoek? "Dat hangt van de ingesteldheid van Van Langenhove zelf af. De Dossinkazerne is er niet op uit om mensen te onthalen die je helemaal niet op andere gedachten kan brengen. Maar wat is op een andere gedachte brengen? Ik kan me voorstellen dat hij misschien geen negationist is en misschien wel weet dat er zes miljoen Joden zijn omgebracht. Ik wil ook nog aannemen dat hij dat op zich misschien niet goedkeurt."

"Maar het is interessant om hem mee te nemen in een traject waarbij hij zal zien hoe die voortschrijdende spiraal van geweld toen werkte. En hij zal zich ongetwijfeld herkennen in die spiraal en zich kunnen plaatsen waar hij staat in die keten van geweld. Bij hem is het niet alleen meer lachen, belachelijk maken of schelden op groepen. In die groep waar hij blijkbaar een leider is, zit eigenlijk al een voorspel op geweld. Een inbreuk op de wapenwet is niet niks. Ze oefenen in Hongarije met wapens. Dan kunnen ze nog zeggen dat het spelletjes zijn van blanke macho's, maar hij zal zich kunnen plaatsen. En hij is een verstandige man, hij zal beseffen dat hij in een situatie zit waarin er progressie kan zijn van die spiraal van geweld."

Van Langenhove zal zich ongetwijfeld herkennen in die spiraal en zich kunnen plaatsen waar hij staat in die keten van geweld

Herman Van Goethem

"Eigenlijk", benadrukt Van Goethem, "zijn we niet vertrouwd met groepsmechanismen. Bij individueel geweld kunnen we ons iets bij voorstellen, maar collectief gedrag is ons vreemd." De reden? "We geloven dat we als individu zelf bepalen wat we doen. Op een van de verdiepingen hangt een gigantische foto van Tomorrowland. Een massa die één is, die meegesleept wordt, die hetzelfde hoedje draagt, die hetzelfde zingt, met een leider en rituelen. Beeld je maar eens in dat we deze massa gebruiken voor een politiek project. En dat is wat Dries Van Langenhove doet. Misschien weet hij dat dat politiek project een dodelijk projectiel kan worden, maar misschien kunnen we het hem nog beter laten zien."

Misschien weet hij dat dat politiek project een dodelijk projectiel kan worden, maar misschien kunnen we het hem nog beter laten zien

Herman Van Goethem

Is zo'n bezoek altijd succesvol?

Heel kort: nee. "We moeten goed beseffen dat we maar soms iemand op andere gedachten kunnen brengen. Als er iemand binnenwandelt die zegt: "Ik ben geen negationist, ik weet wat er gebeurd is, maar ik vind het prima", dan sta je machteloos. Dan stuur je hem beter meteen wandelen. Op voorhand gebeurt er wel een screening en klaarblijklijk vindt men de maatregel voor Dries Van Langenhove nuttig en denkt de Dossinkazerne er iets mee te kunnen doen. Maar er zijn wel gemengde gevoelens dat rechters deze piste nemen, net omdat het maar soms succesvol is."

Herbeluister hier het gesprek met Herman Van Goethem in "De wereld vandaag"