Busibi (foto: Eight.world)

Gratis geld voor iedereen, een andere vorm van ontwikkelingshulp

“Wat als we nu eens gewoon geld gaven?”, dachten de oprichters van de Vlaamse vzw Eight.world, Maarten Goethals en Steven Janssens. Ze trokken naar Oeganda, kozen een dorp uit waar de mensen moeite hadden om rond te komen, en gaven hen een basisloon. Zonder dat daar iets tegenover stond. De resultaten van het experiment zijn opmerkelijk.

Busibi is een dorp van zo’n 150 inwoners. Van 1 januari 2017 tot 1 januari 2019 kreeg iedereen er een maandelijkse som geld.  “Wat we gedaan hebben is hier in België geld inzamelen, de mensen daar een gsm geven, en dan maandelijks geld overschrijven naar de gsm van de volwassenen.” In Oeganda is overschrijven van geld via gsm een normale zaak, want weinig mensen hebben een bankrekening.

Ongeloof

Volwassenen kregen 16 euro per maand, kinderen 8 euro per maand, op de rekening van de moeder of de vrouw die voor hen zorgde. Een gezin met vier kinderen kreeg dus 64 euro. Dat is ongeveer evenveel waard als 800 euro in Vlaanderen, rekening houdend met de levensduurte hier.

De dorpelingen geloofden de oprichters van Eight.world aanvankelijk niet. Ze dachten dat ze alles zouden moeten terugbetalen, mét intrest. “Eén iemand was zelfs zo wantrouwig dat hij de maandelijkse stortingen weigerde. Hij is pas drie maanden voor het einde ingestapt”, vertelt Maarten Goethals.

Steven Janssens en Maarten Goethals stellen hun project voor aan de dorpelingen (foto Eight.world)

Goed besteed

De inwoners van Busibi sprongen verstandig om met hun geld. “Wat je heel duidelijk ziet, is dat ze hun huizen begonnen op te knappen. Ze stuurden hun kinderen naar school. Toen we daar aankwamen ging iets meer dan de helft van de kinderen naar school, nu bijna iedereen. Ze toonden ook meer ondernemerschap en investeerden hun geld."

Professor Nathalie Holvoet van het Instituut voor Ontwikkelingsbeleid en –beheer (IOB) van de Universiteit Antwerpen bevestigt dat de resultaten erg hoopgevend zijn. Ze deden onderzoek naar het project en vergeleken Busibi met een controledorp in de buurt dat geen geld kreeg.

“Eigenlijk wordt duidelijk dat mensen rationeel zijn. Ze kunnen zelf best inschatten waaraan ze hun geld willen besteden. Er werd ook veel meer gespaard. 60% van de inwoners van Busibi spaarde, terwijl maar 15% in het controledorp”, aldus professor Holvoet. Dat zorgt ervoor dat ze nu beter bestand zijn tegen tegenslagen. De bewoners waren ook gezonder en gelukkiger dan voorheen.

Foto Eight.world

Besparing

“Door het geld rechtstreeks aan de inwoners te geven, en geen voorwaarden te stellen, bespaar je op personeelskosten”, zegt professor Holvoet. “Er komen geen tussenpersonen aan te pas en je moet geen geld steken in controleren of die voorwaarden wel vervuld zijn.”

Alle andere vormen van ontwikkelingshulp afschaffen dan maar? “Nee,” vindt Maarten Goethals, “maar dit type ontwikkelingshulp zou wel veel meer aandacht moeten krijgen. Nu wordt dit bijna nergens toegepast.”

Ook professor Holvoet vindt dat zogenaamde cash transfers meer zouden mogen gebruikt worden, maar ziet ze als een aanvulling op de bestaande ontwikkelingssamenwerking. “Als het materiële tekort de grootste beperking is, dan kunnen cash transfers echt helpen. Maar als kennis of gezondheid de belangrijkste beperkingen zijn, dan heb je ook andere instrumenten nodig.”

Bekijk hieronder de reportage uit "Het Journaal": 

Video player inladen ...