Niet panikeren: haal de bezem door het parlement, dat nu zijn volle rol kan spelen

We moeten niet panikeren over de vorming van een federale regering. Die boodschap brengt Marc Van de Looverbosch vandaag in "De zevende dag". Als het water tussen de PS en de N-VA effectief zo diep blijft als momenteel, is dat net de uitgelezen kans om het parlement zijn volle macht te laten uitoefenen, gelooft de ervaren Wetstraatwatcher.

Een onontwarbare Gordiaanse knoop. Daarop lijkt de vorming van een nieuwe federale regering. Doordat de uitslag van de verkiezingen sterk verschilt in Vlaanderen en Wallonië is het lastig om een bestuur te vormen dat de meerderheid van de burgers in beide landsdelen vertegenwoordigt. Bovendien sluiten de grootste partijen, de N-VA en de PS, een regering met elkaar uit. "En de traditionele partijen zitten door hun resultaten ook met een PET-probleem: een post-electoraal trauma", zegt Marc Van de Looverbosch.

De traditionele partijen zitten door hun resultaten ook met een PET-probleem: een post-electoraal trauma

Marc Van de Looverbosch, Wetstraatwatcher bij VRT NWS

Dreigt een doemscenario van onbestuurbaarheid? Wat met het gat in de begroting, dat dit jaar kan oplopen tot 7,5 miljard? En wat als het tot een harde brexit komt, waardoor 28.000 jobs in Vlaanderen kunnen sneuvelen? 

Niet panikeren

"We moeten niet beginnen panikeren", waarschuwt Wetstraatkenner Marc Van de Looverbosch. "Er is een nieuw verkozen parlement en dat heeft redelijk veel macht. Het parlement moet nu zijn volle rol maar proberen spelen. Dat men er de bezem nu maar eens doorhaalt", stelt hij voor. 

Het parlement moet nu zijn volle rol maar proberen spelen. Dat men er de bezem nu maar eens doorhaalt

Marc Van de Looverbosch, Wetstraatwatcher bij VRT NWS

Een "jonge vrouwelijke voorzitter" zou daarbij kunnen helpen, gelooft Van de Looverbosch. Deze week ontstond plots een politieke strijd voor dat voorzitterschap, toen Valerie Van Peel (N-VA) zich kandidaat stelde. Prompt schoven ook Groen met Tinne Van der Straeten en CD&V met Servais Verherstraeten een kandidaat naar voren. 

Donderdag nam Patrick Dewael (Open VLD) de rol van parlementsvoorzitter op zich, bij de eedaflegging van de Kamerleden.

Wat met de centen?

De begroting, de portefeuille van de overheid zeg maar, is een van de hoofdredenen waarom er snel een regering moet komen, hoor je vaak. Tegen 15 oktober moet België een ontwerp van de begroting voorleggen aan de Europese Commissie. Maar ook daar valt een mouw aan te passen, zegt Van de Looverbosch: "Daarvoor hebben we de voorlopige twaalfden."

Voorlopige twaalfden zijn een systeem waarbij de ministers elke maand één twaalfde mogen uitgeven van de uitgaven die het jaar voordien werden goedgekeurd. Het systeem moet worden gestemd door de wetgevende macht: opnieuw het parlement. 

"Dat zijn van de zuinigste begrotingsjaren, waarbij men maand per maand bekijkt wat men uitgeeft", zegt Van de Looverbosch. "Dan moet de wetgevende macht maar zijn werk doen, en de uitvoerende macht (de regering in lopende zaken, red.) uitvoeren wat het parlement zegt." 

De buik van het schip

Als de vorming van een federale regering effectief zo lang duurt als verwacht, zijn er nog altijd de regionale besturen, sust Van de Looverbosch. "We hebben - hopelijk binnenkort - de vorming van een Vlaamse, een Brusselse en een Waalse regering. Als die gevormd zijn, is het huis ondersteund."  

"Die regeringen hebben vrij veel bevoegdheden en kunnen het schip wel varende houden", klinkt het. "Dan ga je naar het model waarbij het federale niveau uiteindelijk niet zo veel meer voorstelt, en waar Vlaanderen en Wallonië het huis ondersteunen." Een confederalisme in de praktijk?

En als het dan echt...

Toch moet het op een bepaald moment tot een federale regering komen. Pensioenbeleid, gezondheidszorg en belastingen worden nog grotendeels op het federale niveau beslist. "Als de PS en de N-VA niet tot elkaar kunnen komen, dan moeten ze wel de veto's opheffen over een bestuur zonder zichzelf", zegt Van de Looverbosch.

N-VA-voorzitter Bart De Wever zei eerder al dat het een "majeur probleem" is als er een bestuur komt zonder meerderheid aan Vlaamse kant. En zo'n meerderheid is enkel mogelijk als de N-VA federaal meebestuurt. "Het afdreigen van andere partijen van 'waag het niet om zonder ons te besturen', dat moeten ze wel opheffen. Maar om dat mogelijk te maken, moet er wel nog wat tijd verstrijken, én moet de politieke situatie eerst nog wat verder rotten."

Hier kan u zelf nog eens nagaan welke coalities mogelijk zijn om een nieuwe federale regering te vormen: 

Bekijk hier ook de volledige analyse van Marc Van de Looverbosch in "De zevende dag": 

Video player inladen ...