Hoe haalbaar is klimaatvriendelijk reizen? VRT NWS trok met trein en bus naar Milaan

De zomervakantie gaat opnieuw van start en alweer zullen duizenden landgenoten het vliegtuig nemen richting zonniger oorden. Dat vliegtuig is de voorbije jaren ons favoriete transportmiddel geworden om mee op vakantie te trekken. Dat dat niet goed is voor het klimaat, werd de voorbije maanden door de klimaatbetogers op de agenda gezet. Maar zijn de alternatieven zoals de trein en de bus wel zo goed voor dat klimaat? En is het bovendien realistisch om je zo door Europa te verplaatsen? VRT NWS-reporters Nicolas Vlaeminck en Riadh Bahri namen de bus en de trein door Europa. Bekijk hieronder hun YouTube-reportage.

In juli, de eerste maand van de zomervakantie, telt Brussels Airport maar liefst 2,7 miljoen vertrekkende en aankomende passagiers. Voor de hele zomervakantie zijn dat er zelfs meer dan 5 miljoen. Dat soort records sneuvelt tegenwoordig elk jaar wel op onze nationale luchthaven en op zowat elke Europese luchthaven. De luchtvaart lijkt te boomen zoals nooit tevoren.

De dalende ticketprijzen, met dank aan de lagekostenmaatschappijen en de moordende onderlinge concurrentie, spelen daarin een belangrijke rol. Vliegen is zo voor heel wat mensen betaalbaar geworden. Het is ook comfortabel en snel. In een dikke twee uur sta je in het zuiden van Europa, en nog een uurtje later lig je al in de ligstoel aan het zwembad van je favoriete hotel. Het vliegtuig is zo uitgegroeid tot een van onze meest favoriete vervoersmiddelen wanneer de Belg op vakantie trekt.

En toen was er het "klimaat"

De hernieuwde aandacht voor de klimaatverandering de voorbije maanden, heeft ook het debat rond onze vlieg-gulzigheid op de agenda gezet. Want al dat vliegen is niet goed voor het klimaat. Wereldwijd wordt de uitstoot van de luchtvaart op zo'n 2-3 procent geschat van alle CO2-uitstoot. Cijfers die meevallen, maar die wel stijgen. Critici wijzen de sector met de vinger, omdat er bijvoorbeeld geen belastingen op brandstof moet worden betaald. Een doorn in het oog van klimaatbetogers, maar ook van sommige politieke partijen.

Zijn de alternatieven voor dat vliegtuig wel zo aantrekkelijk? Zijn ze comfortabel? Is het betaalbaar? En hoe lang ben je precies onderweg?

Klimaatvriendelijk reizen: een hele uitdaging

Wie met de bus of de trein door Europa wil reizen, kan zich maar beter goed voorbereiden. Een ticket boeken is niet zo handig. In tegenstelling tot bij vliegreizen zijn er geen eenduidige websites waar je de hele reis van A tot Z kan boeken. Riadh en Nicolas moesten uiteindelijk 3 treintickets boeken om in Milaan te geraken, via 3 verschillende platformen. De bus, dat ging al iets eenvoudiger. Op de website van de aanbieder, in dit geval Flixbus, kan je de reis via één ticket boeken.  De bus stopt langs de route wel verschillende keren en je moet hier en daar ook overstappen en wachten, soms lang wachten.

Flixbus is de grootste aanbieder van internationale busreizen in Europa

Flixbus bestaat nog maar net zes jaar en groeide intussen uit tot de grootste aanbieder van internationale busreizen in Europa, met meer dan 1.000 werknemers en duizenden chauffeurs. Het bedrijf positioneert zich als een hippe technologische vervoers-start-up, die reizen aanbiedt naar maar liefst 2.000 bestemmingen in 29 landen. Het comfort in de bus hangt, net zoals bij het vliegtuig, een beetje af van het type bus waarmee je reist. Nicolas en Riadh hebben op twee verschillende bussen gezeten, beide verschilden duidelijk in comfort. Op de laatste bus waren bijvoorbeeld wel USB-poorten aanwezig en was er ook internet, op het eerste deel van het traject was dat er niet. Ook al werd het zo gepromoot.

De lange uren op trein en bus zijn behoorlijk vermoeiend

De trein vormt vooral een uitdaging voor wie van privacy houdt. Een kamer op een nachttrein delen met 5 passagiers die je niet kent, is niet evident. Slapen op de trein - hoe romantisch het ook klinkt - is misschien zelfs nog lastiger dan op een vliegtuig. En de badkamerfaciliteiten waren op deze nachttrein niet van die aard dat je fris gewassen en geschoren op je bestemming aankwam. Het grootste struikelblok blijft de prijs en de reistijd. Voor beide reizen ben je erg lang onderweg en vooral de trein kost een pak geld. Dat het vliegtuig goedkoper is dan de trein heeft vooral met de concurrentie te maken.

Er zijn nu eenmaal meer aanbieders van vliegreizen naar Barcelona, de concurrentie speelt dus hard en de prijs daalt zo fors.

Iedereen de bus en de trein op?

Met z'n allen het vliegtuig links laten liggen en de trein en de bus nemen om het klimaat te redden. Dat klinkt nobel. Maar het is vooral ook praktisch niet realiseerbaar. De treininfrastructuur (zeker voor hogesnelheidslijnen) is er niet en die aanleggen kost handenvol geld. Geld dat volgens bepaalde milieuorganisaties, zoals Transport & Environment, beter geïnvesteerd zou worden in versnelde vergroening van de luchtvaart. Het spoor heeft ook niet voldoende capaciteit. Elke spoorlijn kan maar een beperkt aantal treinen per uur aan, net zoals een luchthaven maar een bepaald aantal vluchten kan verwerken. Alleen ligt de capaciteit van die luchthaven vele malen hoger dan bij de trein of de bus. Want de honderdduizenden dagelijkse vliegtuigpassagiers op de bus zetten is ook geen realistische oplossing.

De wegen zijn op vele plekken al verzadigd en om een standaard-Boeing 737 van Ryanair te vertalen naar een bus, heb je al 2 of 3 bussen nodig naargelang de grootte. Zoals met alles zal het ook hier, in een groenere toekomst, een 'en-en-verhaal' zijn.

Het advies van onze twee reporters na hun avontuur met de bus en de trein: "Iedereen moet vooral voor zichzelf uitmaken wat hij of zij belangrijk vindt. De kostprijs, het comfort, de duurtijd of de impact op het klimaat? Afhankelijk daarvan kan je dan een eigen keuze maken."

De overheid kan altijd sturende maatregelen nemen om het ene of het andere transportmiddel aantrekkelijker te maken. Door meer geld te investeren in het spoor, het opleggen van een vliegtaks, of het vergroenen van de luchtvaart. Maar of zulke maatregelen wenselijk zijn en het gedrag van mensen zullen sturen, is maar zeer de vraag.