Welke vrouwen gingen Liesbeth Homans voor aan de top van de politiek in België? 

Met Liesbeth Homans (N-VA) heeft Vlaanderen voor het eerst een vrouw als minister-president. In hoeverre hebben vrouwen echt hun plek veroverd in de Belgische politiek? En wie ging haar voor op de hoogste posten?

Homans heeft een voorganger: Rika De Backer

Homans is de eerste vrouw die officieel de titel "minister-president" van Vlaanderen heeft, maar ze heeft wel degelijk een voorganger. In 1974 wordt Rika De Backer minister van Vlaamse Zaken in de regering-Tindemans. Ze is voorzitter van het ministerieel comité voor Vlaamse aangelegenheden. Dat comité wordt gezien als de voorloper van de Vlaamse regering. De Backer was dus Vlaams minister-president avant la lettre.

Overigens heeft de Franse gemeenschap in ons land wel al een vrouw als minister-president gehad: die eer viel te beurt aan Laurette Onkelinx (PS) tussen 1993 en 1999.  (Lees verder onder de foto)

Rika De Backer, rechts op de foto

1919: Algemeen enkelvoudig stemrecht, niet voor vrouwen

In 1919 - exact honderd jaar geleden dus - wordt in België de algemene enkelvoudige stemplicht ingevoerd. Elke (volwassen) man mag bij verkiezingen één stem uitbrengen. 

Vrouwen krijgen dat stemrecht niet. Voornamelijk socialistische en liberale politici waren tegen het stemrecht voor vrouwen: vrouwen zouden namelijk te zwaar onder de invloed staan van de Kerk en dus sneller geneigd zijn om voor de katholieke partij te stemmen.

De wet voorziet wel uitzonderingen voor vrouwen die weduwe geworden zijn tijdens de Eerste Wereldoorlog: zij mogen wel stemmen.

1921: eerste vrouw in het parlement

Vrouwen mochten dan wel niet stemmen, ze mochten wél in het parlement zitten. In 1921 wordt Marie Janson-Spaak de eerste vrouw in de Belgische Senaat. 

De kleindochter van Janson-Spaak is Antoinette Spaak. Zij zal een halve eeuw later de eerste vrouwelijke partijvoorzitter worden. In 1977 wordt Antoinette Spaak voorzitter van het FDF.

1949: vrouwenstemplicht

In 1948 wordt de stemplicht uitgebreid naar vrouwen, en een jaar later mogen vrouwen voor het eerst stemmen bij nationale verkiezingen. Maar eigenlijk is "moeten" een beter woord: in België geldt stemplicht.

Paula Semer, VRT-coryfee, was een prille twintiger in 1949. Zij ging vol trots stemmen, maar vertelde onlangs in "De zevende dag" dat veel vrouwen niet zouden zijn gaan stemmen als ze niet moesten. "Ze vonden het een corvee", aldus Semer. (Lees verder onder de video)

Video player inladen...

1965: Eerste vrouw als minister

Ondanks de stemplicht voor vrouwen duurt het nog tot 1965 vooraleer ons land voor het eerst een vrouw als minister heeft. Marguerite De Riemaecker wordt minister van Gezin. (Lees verder onder de foto)

Marguerite De Riemaecker: de eerste vrouw als minister in België BELGA ARCHIVES

Van quota "verplicht ritsen": vrouwenrechten afdwingen?

Ondanks de eerste vrouw als minister in 1965 blijft politiek -vooral op de hoogste niveaus - voornamelijk een mannenzaak. In 1994 werd beslist dat minstens een derde van elke lijst uit vrouwelijke kandidaten moest bestaan. Maar die vrouwen hadden meestal een onverkiesbare plaats. Daarom werden in 2002 quota ingevoerd: de helft van de kandidaten moest vrouw zijn, en er moest ook minstens één vrouw op de eerste of de tweede plaats van elke lijst staan.

Lang niet iedereen is voorstander van die quota, ook sommige vrouwen zelf niet. Onder meer Liesbeth Homans zelf zegt eerder te geloven in "de juiste man op de juiste plaats, zonder quota". 

Hoe dan ook veroveren vrouwen steeds meer hun plaats in de politiek. Bij de verkiezingen van 26 mei was bijna 40 procent van de lijsttrekkers een vrouw, een kwart meer dan bij de verkiezingen vijf jaar geleden.

Deze legislatuur zijn ook ruim 46 procent van de Vlaamse Parlementsleden vrouwen, meer dan ooit tevoren.

Luister hieronder naar het gesprek met Nico Cardone over vrouwen in de politiek uit "De wereld vandaag".