Video player inladen...

Waarom werd nu net Charles Michel gekozen als Europees president? Dát en vier andere vragen over de Europese topjobs

De Europese topjobs zijn - zo goed als allemaal - verdeeld. "Onze" Charles Michel (MR) wordt de nieuwe voorzitter van de Europese Raad en wordt zo de tweede Belg die de belangrijke functie mag invullen. Vanwaar de keuze voor hem? De Duitse Ursula von der Leyen wordt dan weer naar voren geschoven als voorzitter van de Europese Commissie. Maar moest dat geen "Spitzenkandidaat" zijn? Professor Europese politiek Hendrik Vos beantwoordt enkele vragen. 

1. Waarom werd Charles Michel gekozen als nieuwe Europese president?

De keuze voor Charles Michel als nieuwe voorzitter van de Europese Raad kwam nogal onverwachts. En net dat is een van de redenen waarom onze ontslagnemende premier het uiteindelijk geworden is, zegt Vos.

"Als je kop snel boven het veld komt in zo'n benoemingscarrousel, dan is er altijd wel iemand die hem snel wil afmaaien. Michel is pas laat in de race gekomen, net als de Duitse Ursula von der Leyen, die wordt voorgedragen als de nieuwe Commissievoorzitter. Dan hebben mogelijke tegenstanders niet meer de kans om zich te organiseren."

"Ook bij vorige Europese benoemingsrondes haalde wel vaker een verrassing het", zegt Vos. "Gedoodverfde kandidaten worden op een of andere manier snel afgebrand. Dat Michel pas laat werd genoemd als kandidaat, speelde zeker in zijn voordeel."

Als je kop snel boven het veld komt in zo'n benoemingscarrousel, is er altijd iemand die hem snel wil afmaaien

Maar er werd ook gekeken naar het inhoudelijke vlak, zegt de professor. "Michel staat bekend als een bemiddelaar, iemand die in België verschillende taalgroepen en politieke strekkingen samen kon brengen. Dat is een kwaliteit die ook in Europa nodig is. Bovendien was Michel niet de man die fel zijn Europese ideeën ging verkondigen en verdedigen, in tegenstelling tot bijvoorbeeld Guy Verhofstadt (die eerder werd genoemd als Europees Parlementsvoorzitter, red.). Michel profileerde zich steeds gematigder en dat speelt op momenten als deze zeker in zijn voordeel."

Een portret van Charles Michel kan u hier vinden. Michel zelf gaf gisterenavond een persconferentie over zijn benoeming. Meer daarover vindt u in dit bericht

2. Opnieuw een Belg, dus. Hoe komt dat eigenlijk?

Michel wordt de derde voorzitter ooit van de Europese Raad. Hij volgt de Pool Donald Tusk op, maar de voorganger van Tusk was Herman Van Rompuy (CD&V). Óók een Belg, dus. 

"Dat is zeker opmerkelijk", zegt Vos. "Belgen staan bekend als compromisfiguren. In België hebben we coalitieregeringen (met verschillende partijen, red.). Wie een Belgische regering heeft geleid, heeft dus al verschillende visies moeten samenbrengen en heeft ook al met verschillende talen gewerkt. Dat zijn kwaliteiten die ook voor deze functie handig zijn, want als Europees president zal hij zowel rechts als links in Europa moeten samenbrengen."

Wie een Belgische regering heeft geleid, heeft al verschillende visies moeten samenbrengen

Maar ook de oppervlakte van ons land speelt een rol, zo blijkt. "Grote landen gunnen elkaar vaak de topfuncties niet en daar profiteren de kleinere landen van. Von der Leyen is wel een Duitse, maar in het verleden waren ook al vaker Luxemburgers Europees Commissievoorzitter."

Charles Michel bij zijn persconferentie AP

3. Ursula von der Leyen wordt de nieuwe voorzitter van de Europese Commissie. Maar is dat nu al zeker?

Charles Michel is al zeker van zijn postje, maar Ursula von der Leyen - de huidige minister van Defensie in Duitsland - is momenteel enkel voorgedragen als voorzitter van de Europese Commissie. Over haar lot moet het Europees Parlement nog stemmen. "En dat kan wel eens een dubbeltje op zijn kant worden", voorspelt Vos. 

De stemming over Ursula von der Leyen als Europees Commissievoorzitter kan een dubbeltje op zijn kant worden

Lange tijd zag het er namelijk naar uit dat de sociaaldemocraat Frans Timmermans - momenteel Europees commissaris - het zou halen als voorzitter. "Tot twee dagen geleden leek het er nog op dat hij de hoofdprijs zou binnenhalen. In enkele uren tijd is dat volledig gekanteld en de functie gaat plots niet meer naar een sociaaldemocraat, maar wel naar iemand van de Europese Volkspartij."

"De sociaaldemocraten zijn teleurgesteld, maar ook verontwaardigd en boos", zegt de professor. "De vraag is wat zij nu in het parlement gaan doen. Een deel van hen zal Von der Leyen moeten steunen als ze het wil halen. Als dat niet gebeurt, dan komt er een nieuw probleem."

4. Als Von der Leyen het haalt, waar staat ze dan voor?

"Als Von der Leyen zich uitsprak over Europa dan benadrukte ze altijd het belang ervan", zegt Vos. "De uitdagingen waar Europa voor staat, moeten volgens haar samen worden aangepakt. Lees: Europa zal aan kracht moeten winnen. Ook op vlak van defensie - waar ze nu als minister mee bezig is in Duitsland - zal Europa volgens haar meer moeten samenwerken. Het wordt een klassieke Commissievoorzitter, die vooral wil zoeken naar oplossingen op het Europese niveau."

Wie is Von der Leyen eigenlijk? Lees er meer over in dit portret

Ursula von der Leyen

Niet helemaal mee met alle verschillende Europese functies? In dit artikel worden ze uitgelegd. 

5. Geen van de "Spitzenkandidaten" haalde het. Werkt het systeem dan niet?

Vijf jaar geleden koos de Europese Unie voor het systeem van "Spitzenkandidaten". Elke fractie koos iemand die kandidaat zou zijn voor de functie van Commissievoorzitter. Het waren zij die campagne voerden en in debat gingen met elkaar. Manfred Weber (van de christendemocratische fractie), Frans Timmermans (van de sociaaldemocratische fractie) en Margrethe Vestager (van de liberale fractie) waren de grote kanshebbers.

Maar op het einde van de rit werd niemand van het lijstje kandidaten gekozen. "Het ziet ernaar uit dat het systeem heeft gefaald, ja", zegt Vos. "Vijf jaar geleden zeiden alle fracties dat de nieuwe Commissievoorzitter iemand moet zijn die zich op voorhand kandidaat heeft gesteld voor die functie. Nu klonk hetzelfde geluid, maar énkel als het de kandidaat van de eigen fractie zou worden. De fracties hebben hun eigen ruiten ingegooid door zo koppig te zijn en vast te houden aan hun eigen kandidaat. Daardoor hebben de staatshoofden en regeringsleiders zélf de keuze gemaakt."

Herbekijk hieronder de reportage in "Het Journaal":

Video player inladen...
De spitzenkandidaten AFP or licensors

Beluister hier het gesprek met Hendrik Vos in "De ochtend":