Video player inladen...

Na de hoop, de teleurstelling. Waarom Alexis Tsipras de Griekse verkiezingen verloren heeft

De Grieken hebben gestemd en zoals verwacht zijn de uren van Alexis Tsipras als premier geteld. In januari 2015, midden in de crisis, behaalde de radicaal-linkse beweging SYRIZA van Tsipras een triomfantelijke verkiezingsoverwinning met de slogan "De hoop komt eraan". Vier en een half jaar later is die hoop voor velen een teleurstelling geworden. 

analyse
Bruno Tersago en Katrien Boon
Bruno Tersago is correspondent in Griekenland, Katrien Boon is VRT NWS-journalist en Griekenlandkenner.

In het centrum van Athene wees weinig erop dat er verkiezingen zijn. Er hingen nauwelijks affiches in de straten. Bij de campagnekiosken van de partijen was het de dagen voor de verkiezingen bepaald geen stormloop. In de metro keek niemand naar de rode en blauwe posters. Er was weinig animo.

Dat de Grieken zondag al gingen stemmen, en niet in september zoals gepland, was een beslissing van premier Tsipras zelf. Hij verloor in mei zwaar bij de Europese verkiezingen in Griekenland. De grootse oppositiepartij Nea Dimokratia won met bijna 10 procent meer stemmen dan SYRIZA, en daarop schreef Tsipras meteen verkiezingen uit.

Van golden boy tot kop van jut

Het zag er veelbelovend uit voor Alexis Tsipras, die januariavond in 2015 op het plein voor de Atheense universiteit. Duizenden Grieken juichten hem toe, hij was de man die de Grieken uit de miserie zou trekken en Griekenland zou bevrijden van het juk van de Europese schuldeisers. Maar Tsipras heeft de voorbije jaren op veel vlakken mensen ontgoocheld.

Het begon al met de fameuze “U-bocht” van Tsipras in de zomer van 2015. Tsipras sloot toen een deal met de Europese schuldeisers: in ruil voor extra geld duwde hij Griekenland tot 2060 in een strak financieel keurslijf. En dat terwijl hij net beloofd had om Griekenland uit die Europese wurggreep te halen.  

“Om de doelstellingen van die deal te halen, heeft hij bijvoorbeeld de belastingen flink verhoogd,” zegt VRT-correspondent Bruno Tersago in Athene. “Daardoor hebben nog meer Grieken het moeilijk gekregen om de eindjes aan elkaar te knopen. Nog altijd wordt de elektriciteit bij mensen afgesloten. Nog altijd worden huizen in beslag genomen omdat mensen hun leningen niet kunnen afbetalen. Heel wat Grieken staan hun erfenis af aan de staat omdat ze de belastingen erop niet meer kunnen betalen.”

En er zijn nog redenen waarom Tsipras voor een deel van zijn kiezers kop van Jut is geworden. Hij heeft gesnoeid in de pensioenen, hij heeft investeringen geschrapt én hij kreeg een deel van de bevolking over zich heen in de discussie over de naam Macedonië.

“Tsipras sloot een akkoord met de Voormalige Joegoslavische Republiek Macedonië zodat het land zich voortaan Noord-Macedonië mag noemen. Veel Grieken kunnen het niet verkroppen dat de naam Macedonië mag worden gebruikt door een land waar niet eens Grieks wordt gesproken”, zegt Tersago. “Zeker in het noorden van Griekenland kost dat SYRIZA veel stemmen.”

Stabiliteit

Toch heeft Tsipras dingen in beweging gezet. Het is hem gelukt om de werkloosheid te doen dalen. Die hing in 2014 nog rond 27 procent, en nam in 2018 af tot 18 procent. Maar de jeugdwerkloosheid blijft hoog. En de meeste banen die de voorbije jaren zijn gecreëerd, zijn deeltijdse jobs tegen lage lonen van gemiddeld 380 euro per maand.

Tsipras hield ook zijn belofte om de allerarmste Grieken voor een deel tegemoet te komen, onder meer door gratis elektriciteit te verstrekken en door een nieuwe regeling voor mensen die achterstallige belastingen moeten betalen.

Hij bracht het land ook stabiliteit. Zonder veel weerstand kon hij bijna zijn hele ambtstermijn uitzitten. Iets wat geen enkele crisispremier hem voordeed. En uiteindelijk slaagde hij erin om zijn land uit de greep van de noodleningen te loodsen. In augustus vorig jaar werd officieel bekend dat Griekenland de crisis achter zich gelaten had en nu verder kon zonder noodleningen. Al zal de komende jaren nog moeten blijken of dat echt lukt.

Lees voort onder de foto

Oppositieleider Kyriakos Mitsotakis van Nea Dimokratia bij een verkiezingsmeeting aan de voet van de acropolis AFP or licensors

Mitsotakis

De man voor wie Tsipras nu de duimen moest leggen, is Kyriakos Mitsotakis, van de conservatieve oppositiepartij Nea Dimokratia. Hij belooft economische groei, en wil opnieuw buitenlandse investeerders aantrekken en Grieken aanmoedigen om te ondernemen.

Mitsotakis komt uit een grote politieke familie die premiers en ministers heeft geleverd, en nu ook de burgemeester van Athene. Net dat aspect kan ook tégen hem spelen, want voor een deel van de Grieken vertegenwoordigt de familie de oude politieke garde die het land aan de economische afgrond heeft gebracht.

Zijn partij is ook niet onbesproken. “Ze heeft heel wat nationalistische extremistische figuren in de rangen, in een poging om zo veel mogelijk rechtse stemmen te halen”, vertelt Bruno Tersago. “De familie Mitsotakis duikt ook op in het Siemens-schandaal, waarbij de multinational politici steekpenningen toestopte in ruil voor lucratieve overheidscontracten. En de vrouw van de oppositieleider wordt genoemd in de Paradise Papers, documenten rond internationale belastingontwijking.”

Herbekijk hieronder de reportage in Het Journaal (lees voort onder de beelden):

Video player inladen...
Kiosk van de Nea Dimokratia-campagne in het centrum van Athene
Campagnekiosk van de radicaal-linkse Syriza-partij van Alexis Tsipras, Athene