Controversieel, grofgebekt en toonbeeld van Duitse efficiëntie: daarom speelt Rammstein in uitverkocht Boudewijnstadion

Vanavond speelt de Duitse groep Rammstein in een uitverkocht Koning Boudewijnstadion. Nog geen maand na de doortocht van Metallica stroomt de grootste concertarena van België opnieuw vol voor een grote metalband. En ook volgend jaar komt Rammstein naar ons land: dan spelen ze als eersten in het nieuwe “Park Nieuwe Koers” in Oostende. Een concert dat op een kwartier tijd uitverkocht was. Rammstein zoekt graag de controverse op en is nauwelijks te horen op de radio, maar is tegelijk mateloos populair. Hoe dat komt? VRT NWS vraagt het aan Jeroen Camerlynck, frontman van metalband Fleddy Melculy en presentator van “De zwaarste lijst” op Studio Brussel.

Rammstein omschrijft zijn muziek als “tanzmetall”, of dansbare metal, omdat er onder de scheurende gitaren en bassen altijd een drumbeat zit. “Eigenlijk brengen ze een metalversie van typisch Duitse elektronica. Even dansbaar als Kraftwerk, maar dan met een saus van stevige gitaren over”, omschrijft Camerlynck hun geluid.

Wat opvalt, is dat de tickets voor de Belgische Rammsteinconcerten verkopen als zoete broodjes, net als bij die andere metalgrootheid Metallica. “De Amerikanen van Metallica zijn de allergrootste tourende metalband, met het grootste budget. Maar ik denk dat Rammstein even toegankelijke en hapklare muziek brengt. Ze moeten niet onderdoen. Hun teksten zijn belachelijk eenvoudig, en live vervelen ze nooit. Die mannen weten wat ze doen, een teken van de typische Duitse efficiëntie.”

Rammstein brengt even toegankelijke muziek als Metallica. Eenvoudige teksten, en live vervelen ze nooit.

Jeroen "Fleddy Melculy" Camerlynck, metalzanger

Dat hun shows snel uitverkopen, is volgens Camerlynck deels te verklaren door de visuele impact ervan. Veel vlammenwerpers, rook en obscene gebaren zijn vaste ingrediënten. “Live is Rammstein nergens mee te vergelijken, want je gelooft je ogen niet. Het plaatje klopt, ook al zoeken ze de grenzen van het fatsoen op”, zegt Camerlynck.  

“Maar een Rammsteinconcert is meer dan een show, het is next level-concertbeleving. Mensen die naar een concert gaan, willen geëntertaind worden. Dat mag je als artiest nooit vergeten: of het nu in een grote of kleine zaal is, je moet je publiek vastpakken en ze alle hoeken van de kamer laten zien. Rammstein doet dat, en meer.”

Nochtans zijn hun nummers – behalve op Studio Brussel – zelden te horen op de radio. “Metallica is een uitzondering, want metal is over het algemeen te hard om voor een breed publiek door de radioboxen te jagen. Maar je ziet dat grote bands als Rammstein die klassieke airplay niet nodig hebben. In het undergroundcircuit circuleert hun muziek, en online ook. Daardoor worden ze headliner op festivals als Graspop, waar ze een groot publiek bereiken, en kunnen ze daarnaast grote, eigen shows spelen.”

Bekijk hier hoe Sofie Engelen en Jeroen Camerlynck als presentatoren van "De zwaarste lijst" het nieuwe album van Rammstein beoordelen:

Video player inladen ...

Wereldsucces in het Duits

Rammstein is een van de weinige Duitstalige artiesten die ver buiten hun taalgebied fans hebben. “Ze weten dat de gemiddelde Amerikaan geen Duits begrijpt, en daarom houden ze hun teksten meezingbaar en eenvoudig. Zodat het strikt gezien niet nodig is om te begrijpen waarover het gaat. Dat is een kwaliteit waar veel bands zich in verslikken: te moeilijke teksten op een te mooie manier willen brengen. Rammstein doet het omgekeerde, met teksten als “Eins, zwei, drei”, op het onnozele af. Waardoor ze op grote schaal hun ding kunnen doen in het Duits. Bijna niemand doet hen dat na.”

Ook Jeroen Camerlynck maakt met Fleddy Melculy metal in zijn moedertaal: het Nederlands. “Dat Rammstein het met een repertoire in het Duits zo ver schopt, is uitzonderlijk. Het maakt hen als groep exotischer en tegelijk authentieker dan de zoveelste Engelstalige artiest. Je valt op een positieve manier op, al lijk je misschien minder verstaanbaar. Maar binnen het metalgenre is die taalkeuze minder uniek: er zijn veel Scandinavische groepen die in hun moedertaal zingen. Wat goed is, blijft overeind, ongeacht de taal.”

Artiesten die in hun moedertaal zingen, vallen op een positieve manier op, en komen authentieker over.

Jeroen "Fleddy Melculy" Camerlynck, metalzanger

Graag en vaak choqueren

Dat Rammstein weet hoe ze de aandacht moet trekken, ook bij wie geen abonnement heeft op metalfestival Graspop, is een understatement. “Hun shockvalue is hoog, en ze houden dat graag in stand door constant de grenzen van het aanvaardbare op te zoeken. Die controverse is hun tweede natuur geworden”, aldus Camerlynck.

Rammstein is in eigen land allerminst onbesproken. Kandidaat-voorzitter van de Europese Commissie Ursula Von der Leyen heeft zelfs geprobeerd om hun album “Liebe ist für alle da” uit 2009 te laten censureren. Ze wilde dat de plaat op de index werd gezet, en dat minderjarigen de muziek van Rammstein niet langer konden kopen. Het tafereel op de albumhoes zou sm promoten, en het nummer “Pussy” zou een verheerlijking zijn van onbeschermde seks. Alle hetze ten spijt: Rammstein verkoopt honderdduizenden exemplaren van "Liebe ist für alle da", en de poging tot censuur draait uit op een sisser. 

Dit jaar is het opnieuw prijs, wanneer Rammstein na bijna tien jaar stilte een nieuwe plaat uitbrengt. De clip bij de eerste single daaruit, “Deutschland”, gaat meteen over de tongen. “Deutschland” vertelt de geschiedenis van het land in een notendop. Maar de scène waarin de groepsleden met strop rond de nek te zien zijn in een concentratiekamp, waar ze impliceren dat ze net als de joden destijds worden geëxecuteerd: dat is voor veel mensen een brug te ver. Zeker omdat de leden van Rammstein de typische gevangenisoutfits dragen die in de concentratiekampen werden opgelegd. 

Bekijk hier een fragment uit de videoclip van "Deutschland" - wie de volledige clip wil zien, moet zich inloggen op Youtube:

“Het lijkt ongepast, en er is discussie over, maar toch geraakt Rammstein ermee weg. Ze slagen erin om twijfel te zaaien: doen ze dit om de spot te drijven met de holocaust, of willen ze bepaalde problematieken aanklagen? In dit geval is de discussie of ze zelf extreemrechtse sympathieën hebben – iets waar Rammstein vaak van wordt beschuldigd - of ze de draak steken met mensen en regimes waarin die ideologie overheerst. Gezien hun Oost-Duitse achtergrond geldt waarschijnlijk het laatste. Met tonnen zelfrelativering maken ze moeilijke thema’s bespreekbaar, via rake beelden die blijven hangen.”