2019 Chesnot

De Facebookmunt libra: financiële revolutie of globale catastrofe?

Donald Trump tweette gisteren geen fan te zijn van de libra, de nieuwe munt van Facebook. De commentaar van de Amerikaanse president volgt een dag op de waarschuwing van de voorzitter van de Amerikaanse centrale bank die stelt bezorgd te zijn over “privacy, witwaspraktijken, bescherming van de consument en financiële stabiliteit. Uitbreiding van het monopolie van Facebook vervolledigt het lijstje waarom Koen De Leus het voor één keer volmondig eens is met de Amerikaanse president. 

opinie
Koen De Leus
De auteur is hoofdeconoom van BNP Paribas Fortis

Eén munt die geldt voor heel de wereld, waarmee je snel en goedkoop geld transfereert en je ook je koffietje of Uber mee betaalt. Dat is de droom van Facebook en haar libra, en misschien zelfs ook van heel wat consumenten. 

Komt daarbij dat door de libra 1,7 miljard bankloze mensen plots wel een bank zullen hebben. Met de Calibra-app beschikken ze dan over een elektronische portefeuille waarmee ze transfers kunnen doen. Men laadt geld op in de app dat automatisch wordt omgezet in libras. Elke nieuw uitgegeven libra wordt gedekt door een korf van stabiele munten zoals de euro, dollar en Zwitserse frank. Geen speld tussen te krijgen. 

Libralisering

Of toch wel, want wie denkt dat hij een échte bank heeft, komt bedrogen uit. Gebruikers ontvangen geen rente op hun geld. Dat gaat naar de Libra Association, zijnde Facebook en zijn partners. Ten tweede blijft er een wisselkoersrisico voor je libras ondanks de koppeling van zijn waarde aan de muntkorf. 

In landen met volatiele munten zouden mensen wel eens richting libra kunnen vluchten om hun koopkracht te vrijwaren. En hoe meer landgenoten in de libra stappen, hoe groter de druk op de eigen munt.

Een volledige ‘libralisering’ van de economie van die landen, in navolging van bijvoorbeeld de dollariseringen in Latijns-Amerika, is dan dichtbij. Op dat moment wordt het gros van de facturen en rekeningen in dat land vereffend in libras. De eigen munt en het eigen monetair beleid verliezen aan belang. In geval van economisch stormweer staat de lokale centrale bank vrijwel machteloos. 

Gevaar financieel systeem

Met de meer dan 2 miljard gebruikers van Facebook wordt de libra potentieel zeer belangrijk voor het globaal financieel systeem. Met alle gevaren van dien. Stel dat de libra-gebruikers plots het vertrouwen in de munt verliezen door een of ander nieuw schandaal. Tal van gebruikers willen hun libras terug omruilen in de eigen munt. Een groot stuk van het gigantische monetaire fonds waarin de inleg van de gebruikers geïnvesteerd is, moet plots geliquideerd worden. Puur denkbeeldig? Misschien niet met een munt gecreëerd door een bedrijf dat “move fast and break things” hoog in het vaandel draagt. 

De libra als wereldmunt is een potentieel recept voor een financiële catastrofe. 

Facebook en haar partners beloven een stabiele waarde tegenover de mand van munten evenals de inwisselbaarheid van je libras te allen tijde. Die belofte kunnen ze bij paniek niet hard maken. Noch Facebook noch enig andere privéonderneming heeft toegang tot de benodigde ongelimiteerde voorraad aan de onderliggende dekkingsmunten die nodig zijn om het vertrouwen te herstellen en de vlucht naar de exit te stoppen. Enkel ’s werelds belangrijkste centrale banken kunnen dan de noodzakelijke hulp voorzien om het financieel systeem overeind houden. 

Misbruik van monopolie

De libra als wereldmunt is een potentieel recept voor een financiële catastrofe. Facebook-dochter Calibra moet ook onderworpen worden aan de strenge controle-eisen die gelden voor de banken. Dat is een aspect dat Facebook wil vermijden. Maar een goedkoop en snel geldtransfersysteem zonder controle trekt onvermijdelijk centen aan gelinkt aan malafide praktijken. Er zijn redenen waarom overheden geldtransacties, zeker de grensoverschrijdende, zeer scherp in het oog houden en deze naar sommige landen en individu’s zelfs verbieden. 

De toenemende dominantie van Facebook blijft tot slot een probleem. Zodra de libra ingeburgerd is, wil de Libra Association nog andere diensten aanbieden die met de nieuwe munt betaald kunnen worden. Facebook beschikt hier met zijn gigantisch aantal gebruikers over een groot voordeel tegenover andere transferspelers. Het gebruikt haar dominantie in één markt om die in een andere sector op te leggen. Dat is de definitie van misbruik van monopolie.

Conclusie? De libra lijkt op het eerste zicht de realisatie van de droom van een wereldwijde munt met minder kosten en meer gebruiksgemak. Het gevaar van een financiële catastrofe is echter groot.  En te veel macht in handen van één privé onderneming, liep in het verleden nooit goed af. 

VRT NWS wil op vrtnws.be een bijdrage leveren aan het maatschappelijk debat over actuele thema’s. Omdat we het belangrijk vinden om verschillende stemmen en meningen te horen publiceren we regelmatig opinieteksten. Elke auteur schrijft in eigen naam of in die van zijn vereniging. Zij zijn verantwoordelijk voor de inhoud van de tekst. Wilt u graag zelf een opiniestuk publiceren, contacteer dan VRT NWS via moderator@vrt.be.