Nieuwe ruimte­telescopen moeten mysterie van "donkere energie" uitklaren

Vandaag is een ruimtesonde gelanceerd met twee gloednieuwe, krachtige telescopen aan boord. Die zullen niet op zoek gaan naar nieuwe planeten of buitenaards leven, maar wel naar röntgenstraling. Astronomen hopen zo iets meer te weten te komen over donkere energie: één van de grootste mysteries van het heelal. Wetenschappers denken dat deze energie ervoor zorgt dat ons universum tegen een enorme snelheid maar blijft groeien.

Spektr-RG (Spektrum-Röntgen-Gamma), of kortweg SRG, zo heet de nieuwe ruimtesonde die vandaag gelanceerd is vanop de lanceerbasis Bajkonoer in Kazachstan. Aan boord van de sonde zitten een Duitse en een Russische telescoop die de komende zeven jaar samen het heelal gaan afspeuren naar röntgenstralen.

Röntgenstralen? Dat klinkt misschien meteen een pak minder spannend dan de ruimtemissies naar planeten en kometen, toch hopen wetenschappers met deze missie veel te leren over waarom het heelal maar blijft groeien. En waarom dat steeds sneller en sneller gebeurt.

Er moet een enorme kracht aanwezig zijn die daarvoor zorgt, maar die wetenschappers nog nooit hebben kunnen zien of meten. Die kracht wordt "donkere energie" genoemd. Wetenschappers schatten dat zo'n 70 procent van de totale energie in het heelal donkere energie is. 

Honderdduizenden sterrenstelsels in kaart brengen

De nieuwe ruimtetelescopen die vandaag gelanceerd zijn, zullen niet rechtstreeks donkere energie kunnen waarnemen, maar zullen zich vooral richten op clusters.

"Clusters bevatten duizenden sterrenstelsels en zijn de grootste objecten die we kennen", zegt Thomas Mernik, project manager van het Duitse ruimtevaartagentschap DLR. "Clusters zuigen door hun enorme zwaartekracht omringend gas op dat daardoor extreem heet wordt. Die hete gassen geven röntgenstraling af. Door die röntgenstraling in kaart te brengen kunnen we bestuderen hoe snel clusters door het universum bewegen en dat vertelt ons iets meer over donkere energie."

Het belangrijkste instrument aan boord van de SRG-ruimtesonde is de röntgentelescoop eRosita. Die is ontwikkeld door het Duitse Max Planck Instituut voor Buitenaardse Fysica. Aan de hand van de data die eRosita zal verzamelen, zullen onderzoekers voor het eerst een volledige, gedetailleerde kaart kunnen maken van de hoogenergetische röntgenstraling in het heelal.

(lees verder onder de foto)

De Duitse röntgentelescoop eRosita zal de komende jaren een volledige kaart maken van de röntgenstraling in de ruimte DLR

ERosita zal naar verwachting zo'n 100.000 clusters van sterrenstelsels en 700.000 sterren in het Melkwegstelsel detecteren. Maar eerst moet de ruimtesonde nog zo'n 1,5 miljoen kilometer door de ruimte vliegen vooraleer hij zijn baan rond de zon bereikt. De eerste metingen zullen dus nog wel even op zich laten wachten. 

Bekijk hieronder de beelden van de lancering:

Video player inladen...