"Coupe zomer" en groen haar na een zwembeurt: hoe lief is de zomer voor ons haar?

De zomer, de zon, de zee, het strand… Het is vakantie! En dat heeft niet alleen een invloed op onze geest. Ons lichaam gaat in zomermodus, in opvallende en minder opvallende details. Vandaag: wat doet de zomer met ons haar?

Voor een andere haarkleur leggen sommigen met plezier veel geld op tafel bij de kapper. In de zomermaanden lopen veel mensen nochtans wel rond met een natuurlijke "coupe zomer". Ons haar dat een (of meerdere) tintjes lichter wordt: om te weten hoe dat werkt, moeten we even kijken naar hoe ons haar groeit.

Haren bestaan uit een wortel en een schacht. De haarschacht is het buitenste deel, wat we zien, dat is eigenlijk dood weefsel. De haarwortel zit vast in een onderhuids haarzakje. Haar vernieuwt zich voortdurend: in de haarwortel worden nieuwe cellen gevormd die letterlijk en figuurlijk uitgroeien tot de schacht. Het is ook in die wortel dat onze haarkleur "gemaakt" wordt. Net als in onze huid komen er melanocyten in voor, cellen die melanine oftewel kleurpigment, aanmaken. Er zijn twee pigmenttypes: een bruin-zwart (eumelanine) en een rood-gelig (pheomelanine). Die pigmenten komen bij iedereen in wisselende verhoudingen voor, wat maakt dat er verschillende haartinten zijn.

De kleur van ons haar is genetisch bepaald en hangt niet toevallig samen met ons huidtype. Als je een donkerder type bent, maken de pigmentcellen meer pigment aan dan wanneer je een lichter type bent. Er zit dus meer melanine in je huid en in je haar. Donkerdere types hebben doorgaans ook donkerder haar, lichtere types hebben blonder of rood haar.

Onder invloed van zonlicht, en vooral van de ultraviolette straling (uv), worden pigmentmoleculen in de haarschacht afgebroken, wat maakt dat ons haar verbleekt. Denk aan oma's huis-, tuin- en keukentip om wasgoed met een hardnekkige vlek in de zon te hangen om te drogen: dat helpt ook om die vlek weg te krijgen.

Zowel mensen met lichter als donker haar kunnen hun haren zien “oplichten”, maar “het effect zal zich vooral manifesteren bij mensen die al een lichtere haarkleur hebben, aangezien ze beschikken over minder beschermend melanine”, zegt dokter Stefan Kerre, dermatoloog in het Imelda-ziekenhuis in Bonheiden. “Bij donkerharigen, en bij mensen met geverfd haar, is het effect kleiner.”

Groeit haar sneller in de zomer?

Sommige onderzoeken suggereren dat het tempo van haargroei verschilt van seizoen tot seizoen en dat haar sneller groeit in de zomer. “Het klopt inderdaad dat haargroei schommelt volgens het seizoen”, zegt dokter Kerre, “met de snelste groei gedurende de late lente en het begin van de zomer.”

Een en ander heeft te maken met veranderingen in de haarcyclus. De groeicyclus van hoofdhaar bestaat uit drie fasen. De eerste is de anagene fase, met nieuwe haargroei. Ongeveer 90 procent van je haar bevindt zich in die fase, die 3 tot 5 jaar kan duren, soms nog korter, soms veel langer. Daarna volgt de katagene fase, een soort overgang van enkele weken naar de telogene fase. Dat is de rustfase, die duurt een paar maanden, en daarna valt het haar uit. “In de zomermaanden zijn percentages aan telogene haren het hoogst, waarna maximale haaruitval gebeurt in de maanden augustus en september. Eigenlijk vergelijkbaar met ruiven bij dieren.”

“Wat deze veranderingen stuurt? Dat zijn mogelijk de seizoensgebonden veranderingen in androgenen (mannelijke hormonen zoals testosteron, die onder meer verantwoordelijk zijn voor de groei van hoofd- en lichaamshaar). Of bijvoorbeeld vitamine D, die makkelijker aangemaakt wordt in de lente- en zomermaanden, en het hormoon melatonine, dat aangemaakt wordt onder invloed van daglicht, hierin een rol spelen, is nog niet helemaal uitgeklaard”, aldus professor Kerre.

En voor de mannen onder de lezers: de wisselende snelheid waarmee haar groeit, geldt ook voor baardgroei. “Zo groeit baardhaar in de maanden februari en maart gemiddeld 0,27 mm/dag en van juni tot september tot 0,3 mm/dag .”

Groen haar? Het is niet de schuld van chloor

Bij mooi weer plonsen we al eens graag in het zwembad of in zee. Maar ook dat heeft een invloed op ons haar. Vooral mensen met gekleurd haar zouden moeten oppassen om niet met een opvallend uitgeslagen coupe uit het water te komen. Urban legend, of zit er toch een grond van waarheid in?

Chloor wordt dikwijls als de grote boosdoener aangewezen, maar dat klopt volgens dokter Kerre niet helemaal. De geoxideerde metalen in het zwembadwater spelen wél een rol. “Aan zwembadwater worden soms kopersulfaten toegevoegd om de vorming van algen en bacteriën tegen te gaan. Groene verkleuring van je haar komt meestal doordat het koper zich bindt met de haarproteïnen. En net zoals bij de natuurlijke verkleuring van je haar onder invloed van de zon, zal het effect ook dit keer beter zichtbaar zijn bij mensen met blond haar.”

Hoe verzorgen we ons haar het best in de zomer?

De combinatie van hitte, chloor en zout is niet altijd even gunstig voor onze haardos. Bij hogere temperaturen produceert je hoofdhuid meer talg. De juiste hoeveelheid talg houdt je haar soepel. Te veel talg kan je haar vet of net droog maken. Chloor haalt talg op je huid en haar weg, zout onttrekt vocht aan je haar. Dat alles kan ons haar beschadigen, waardoor het dof, droog en broos wordt. En ja, ook dat ineens ontplofte pluizige krullenkopje veroorzaken. Wat kan je doen?