Amerikaanse deportatieactie levert weinig op: "Schandalig hoe Trump via intimidatie afschrikkingseffect wil creëren" 

De Amerikaanse immigratie- en douanedienst ICE is afgelopen weekend gestart met wat als een grote deportatie-actie van mensen zonder papieren werd aangekondigd. Maar veel mensen zijn er vooralsnog niet gearresteerd. De actie lijkt vooral bedoeld om te intimideren en angst aan te jagen, zegt Human Rights Watch. "Een schandalige situatie."

De deportatie-actie van ICE (Immigration and Customs Enforcement) was op voorhand aangekondigd. ICE-agenten zouden binnenvallen bij duizenden mensen die illegaal in de Verenigde Staten verblijven. Het was de bedoeling om in een tiental steden minstens 2.000 mensen die recent illegaal de VS zijn binnengekomen, op te pakken en het land uit te zetten.

"We voeren heel gerichte acties uit tegen specifieke individuen die al voor een immigratierechter zijn verschenen en het bevel kregen het land te verlaten", legde ICE-directeur Matt Albence uit aan de Amerikaanse televisiezender Fox News. Onder meer in New York, Chicago, Los Angeles en Miami zouden huiszoekingen plaatsvinden.

De actie had eigenlijk al eerder moeten plaatsvinden, maar werd toen uitgesteld nadat de Amerikaanse president Donald Trump er over getweet had. Trump zei toen dat hij "miljoenen illegale vreemdelingen" het land zou uitzetten.

Storm in glas water

De huiszoekingen zouden zondag beginnen, maar volgens de New Yorkse burgemeester Bill de Blasio vonden er in zijn stad zaterdag al enkele arrestaties plaats. Maar al bij al werden er afgelopen weekend zowel in New York als in andere steden maar weinig arrestaties gepleegd. "Er was aangekondigd dat het een grootschalige actie zou zijn, maar er is blijkbaar niets van in huis gekomen. Het leek weer een storm in een glas water", aldus Amerikacorrespondent Björn Soenens.

Mensen hebben boodschappen gedaan, blijven thuis, doen de lichten uit en houden de gordijnen dicht. Ze vergelijken het met de bescherming tegen een orkaan.

Florida Immigrant Coalition

Dat komt onder meer omdat de immigratiedienst wel bij de mensen mag aankloppen en aanbellen, legt Soenens uit, maar zolang die geen huiszoekings­bevel heeft, hoeven de bewoners de deur niet open te doen. "En in de meeste gevallen krijgt ICE geen huiszoekingsbevel van de rechter." Veel migranten wisten dat aanvankelijk niet, maar allerlei organisaties, activisten en advocaten hebben zich de voorbije dagen ingezet om hen erop te wijzen dat ze wel degelijk rechten hebben en de agenten bijvoorbeeld niet moeten binnenlaten als ze geen huiszoekingsbevel hebben.

De migrantengemeenschap geniet kennelijk de steun van een deel van de Amerikaanse bevolking, die het immigratiebeleid van de regering-Trump afkeurt. In verschillende steden hebben kerken hun deuren opengesteld om families zonder papieren op te vangen en hen met raad bij te staan. In Chicago hebben enkele schepenen van de stad samen met activisten een fietsbrigade opgericht. Ze patrouilleren in wijken waar veel migranten wonen op zoek naar ICE-agenten en om de mensen te informeren. Ze zijn van plan dat de komende dagen te herhalen.

Angst aanjagen

Mogelijk komen er na dit weekend nog acties, al is het maar de vraag of er dan wel veel mensen opgepakt zullen worden. Hoe dan ook veroorzaken ze angst bij de migranten. "Ik zag beelden van een park in New York dat normaal gezien helemaal vol zit met spelende kinderen, Chinese vrouwen en voetballende Latijns-Amerikaanse mannen. Nu was het helemaal leeg", zegt Jan Kooy van de mensenrechtenorganisatie Human Rights Watch.

Mensen blijven thuis, doen de lichten uit en houden de gordijnen dicht, zegt ook de organisatie Florida Immigrant Coalition. "Ze hebben boodschappen gedaan en zijn van plan om thuis te blijven. Sommigen gaan zelfs niet naar hun werk. De mensen vergelijken het met de bescherming tegen een orkaan." Ook de medewerkers van de Florida Immigration Coalition hebben de voorbije dagen migranten ingelicht over hun rechten.

Volgens Kooy waren arrestaties ook niet het doel op zich voor Trump. "Het echte punt hiervan was niet dat mensen zouden worden aangehouden, maar wel om hen angst aan te jagen." Overigens is deze aangekondigde ICE-actie geen uitzondering. Dergelijke acties vinden constant plaats. Tijdens een normale week arresteert de immigratiedienst duizenden mensen. Maar zonder voorafgaande bekendmaking.

Het respecteren van de mensenrechten zou vanzelfsprekend moeten zijn. Dat zijn eigenlijk heel basale dingen die je niet aan een regering zou moeten vragen.

Jan Kooy, Human Rights Watch

Kooy benadrukt dat Human Rights Watch niets tegen de uitzettingen zelf heeft, maar wel tegen de manier waarop. "Het is het recht van ieder land om mensen die geen papieren hebben het land weer uit te zetten. Maar de manier waarop dat gebeurt, hoort wel gepaard te gaan met respect voor de rechten van ieder mens. Dat geldt ook voor Latijns-Amerikaanse mannen of kinderen of Chinese vrouwen. Dat is waar wij op hameren." Kooy verwijst ook naar de erbarmelijke situatie in de detentiecentra aan de grens, waar mensen op de betonnen vloer moeten slapen of amper te eten en te drinken krijgen.

Het respecteren van de mensenrechten zou eigenlijk vanzelfsprekend moeten zijn, zegt Kooy. "Dat zijn eigenlijk heel basale dingen die je niet aan een regering zou moeten vragen, maar nu is dat wel nodig want we zitten met een regering die via intimidatietechnieken en de superslechte behandeling van mensen een soort van afschrikkingseffect probeert te creëren. Het is een schandalige situatie."

Volgens De Blasio, naast burgemeester van New York ook een van de presidentskandidaten voor de Democraten, zijn de ICE-acties niet meer of niet minder dan een "politieke actie van de president". "Hij heeft een overheidsorganisatie van de Verenigde Staten (ICE, nvdr.) gepolitiseerd om hem aan een herverkiezing te helpen."

Tijdens een persconferentie maandag noemde Trump de acties "heel succesvol". "Maar dat was niet zichtbaar voor het publiek", aldus de president. "Er vonden veel acties plaats op zondag, maar jullie wisten er gewoon niet van. Het was een zeer succesvolle dag, maar jullie hebben er weinig van gezien."