BELGA/MAETERLINCK BRUNO FAHY

Vier redenen waarom geen cent meer naar homeopathie mag gaan  

Frankrijk betaalt homeopathische middelen binnenkort niet meer terug. Sceptici hopen dat ook Belgische mutualiteiten de middelen finaal de deur wijzen. Professor Cornelis weerlegt in dit opiniestuk de voornaamste argumenten in het voordeel van homeopathie.

opinie
Gustaaf Cornelis
Prof. dr. Gustaaf Cornelis, wetenschapsfilosoof VUB en UA, gewezen voorzitter SKEPP (Studiekring voor Kritische Evaluatie van Pseudowetenschap en het Paranormale)

Frankrijk gooide de knuppel in het hoenderhok: homeopathische middelen zullen binnen afzienbare tijd niet meer worden terugbetaald. Als sceptici zijn we daar verre van rouwig om: het is evident dat behandelmethodes waarvan de werking niet kan worden aangetoond dan ook niet worden terugbetaald door de mutualiteit. We hopen op een Europees domino-effect: we branden kaarsjes om ervoor te zorgen dat ook al onze Belgische mutualiteiten het licht zien en de homeopathie finaal de deur wijzen.

Begrijp ons niet verkeerd; we hebben echt het beste voor met onze medemens. Precies daarom zijn we uitzinnig blij dat de eerste stappen gezet zijn om homeopathie helemaal te doen vervluchtigen.

“Ja, maar ooit zullen ze kunnen aantonen dat het werkt”

Tot op heden en bij mijn weten is er geen enkele methodologisch correct uitgevoerde studie die aantoont dat homeopathische middelen geneeskrachtig zijn. De kans dat dit ooit zal gebeuren is ook erg klein; dat komt omdat de principes van de homeopathie volstrekt in tegenstrijd zijn met de resultaten geboekt door andere wetenschappen – zoals de scheikunde – waaraan vandaag geen mens nog twijfelt.

We branden kaarsjes om ervoor te zorgen dat ook al onze Belgische mutualiteiten het licht zien en de homeopathie finaal de deur wijzen

Je kan dan misschien wel stellen dat je de deur op een kier moet houden voor homeopathie. Goed, en laten we dan afspreken dat als het bewijs van de werking is geleverd we dan de homeopathie opnieuw terugbetalen, maar voorlopig de terugbetaling opschorten. Fair is fair; als we nu homeopathische middelen terugbetalen omdat we veronderstellen dat het geneesmiddelen zijn (zonder bewijs) dan moet er gauw aangetoond worden dat het wel degelijk geneesmiddelen zijn en dat kan alleen maar middels wetenschappelijk onderzoek zoals voor geneesmiddelen geldt – per definitie. 

“Ja, maar men heeft nog niet kunnen aantonen dat het niet werkt”

Dat is helemaal juist, maar het is een non-argument. Het is gewoon een logische zekerheid dat je niet kan aantonen dat iets niet is. Daar moet je dan ook niet aan willen beginnen. Dat de werking van homeopathie zeer onwaarschijnlijk is, staat wel reeds jaren als een paal boven water. Daarom wordt ook gevraagd naar zeer sterke bewijzen voor homeopathie.

“Ja, maar homeopathie werkt voor mij!”

Gelijk heb je; voor jou werkt het. Eerste verklaring. Je genas evenwel niet door het homeopathische middel, dan wel omwille van het feit dat je iets nam. Dat is het zogenaamde placebo-effect. Dat is zo sterk, dat zelfs als je weet dat het placebo is dat je er toch baat bij zal hebben! Het is menselijk en je hoeft je er helemaal niet voor te schamen. Tweede verklaring. Je genas spontaan; het grootste gedeelte van de aandoeningen gaat nu eenmaal vanzelf over. Ten slotte nog dit: je beseft ook wel dat persoonlijke ervaringen (of die van je buren) geen wetenschappelijke bewijskracht hebben. 

“Ja, maar de farmaceutische industrie heeft een sterke lobby”

Juist, maar de lobby voor de homeopathie draait nu ook op volle toeren, geloof me vrij. Er is nu eenmaal geld mee gemoeid langs beide kanten. Geld mag uiteraard geen argument zijn, maar toch even meegeven: sommige apothekers verkopen het omdat ze anders hun omzet en clientèle zouden zien dalen, sommige mutualiteiten betalen het terug omdat ze klanten vrezen te verliezen, sommige artsen schrijven het voor omdat ze geen patiënten willen kwijtspelen en/of er een geschikt placebo in zien. Het is dus niet omdat het werkt dat zij het aanprijzen. 

Sommige apothekers verkopen homeopathische middelen omdat ze anders hun omzet en clientèle zouden zien dalen

Zullen we dan louter om economische redenen homeopathie in stand houden? Met zoveel ellende in de wereld kan je het gewoon niet maken dat je als gemeenschap of als burger nog één eurocent plengt voor iets dat geen aangetoonde werking heeft.

Nee, laten we wel wezen, de argumenten in het voordeel van homeopathie zijn al te schamel, ver onder de drempel van wat enige aandacht zou mogen krijgen in onze hedendaagse maatschappij. Wij, sceptici, zijn verheugd met de ontwikkelingen. Het is nu aan al onze mutualiteiten om door te trekken. 

VRT NWS wil op vrtnws.be een bijdrage leveren aan het maatschappelijk debat over actuele thema’s. Omdat we het belangrijk vinden om verschillende stemmen en meningen te horen publiceren we regelmatig opinieteksten. Elke auteur schrijft in eigen naam of in die van zijn vereniging. Zij zijn verantwoordelijk voor de inhoud van de tekst. Wilt u graag zelf een opiniestuk publiceren, contacteer dan VRT NWS via moderator@vrt.be.