Een boost voor computers en een niet echt duurzame terugkeer: vijf weetjes over de maanlanding

Dat het vandaag 50 jaar geleden is dat de eerste mens een voet op de maan zette, wist u intussen misschien al. Maar weet u ook hoe het komt dat Neil Armstrong als eerste uit het ruimtetuig mocht stappen en niet zijn collega Buzz Aldrin? En wist u al dat de landing op het laatste moment nog dreigde te mislukken? Deze vijf weetjes had u misschien nog niet gehoord.

1. Edwin "Buzz" Aldrin vond dat hij de eerste man op de maan moest zijn

Buzz Aldrin beschrijft achteraf in verschillende interviews dat er in de aanloop van de missie nog flink gediscussieerd is over wie als eerste uit de maanlander mocht, om als eerste voet op de maan te zetten. Aldrin vond dat hij dat recht had. Want volgens hem moest Neil Armstrong, als kapitein de hoogste in rang, "op het schip blijven". 

De NASA dacht er anders over. Volgens de ruimtevaartorganisatie moest de eer gaan naar de hoogste in rang. NASA vond Armstrong ook psychologisch stabieler. Achteraf gezien bleek dat ook te kloppen. Aldrin werd manisch-depressief, en raakte verslaafd aan alcohol. 

Tijdens de vlucht kon er trouwens niet meer over gediscussieerd worden. De maanlander was zo krap gebouwd, dat Armstrong vanop zijn plaats de enige was die als eerste naar buiten kon door het luik. Pas daarna, als het luik opnieuw toe was,  kon Aldrin doorschuiven naar de plek van Armstrong, en als tweede naar buiten. 

2. Alle brandstof voor de maanlanding was zo goed als op

De maanlanding is nog ei zo na misgelopen. De plek waar de landing moest plaats vinden, bleek niet glad te zijn, maar een grote krater vol keien. Armstrong besloot daarom om de maanlander op een andere plaats neer te zetten. Alleen raakte de brandstof op. De vluchtleiding telde zelfs af naar het moment waarop de brandstof op was.

Oud-VRT-journalist Herman Hendrickx herinnert zich dat moment nog levendig: 

Video player inladen...

Enkele seconden voor het moment dat de landing moest worden afgebroken, wegens een tekort aan brandstof, laat Buzz Aldrin aan de vluchtleiding weten dat de voelsprieten van de lander contact maken met de maan. 

De astronauten van Apollo 11 hebben geluk gehad. Toch was president Richard Nixon voorbereid op het ergste. Nixon had alvast een speech klaar voor als de astronauten de missie niet zouden overleven. Zij zouden een begrafenis op zee hebben gekregen.

3. De terugkeer naar de aarde is niet echt "proper" verlopen

Armstrong en Aldrin hadden een Amerikaanse vlag geplant op het maanoppervlak. Maar toen ze opstegen is die door de turbulentie van de motor omvergewaaid. Er bestaat geen beeldmateriaal van. Aldrin is de enige die het gezien heeft, en daarom is besloten om dat incident stil te houden. Bij volgende maanmissies is de vlag wel veel verder van de lander geplant.

Buzz Aldrin poseert naast de Amerikaanse vlag. Later komt uit dat deze omviel tijdens het opstijgen van de maanlander (foto: NASA)

De astronauten hebben bovendien ook afval achtergelaten op de maan. Om gewicht te besparen, hebben ze alles achtergelaten wat niet meer nodig was, meer dan honderd items: een fotocamera en een filmcamera, armleuningen, maanlaarzen, … en vier containers voor "faeces", uitwerpselen. Het is onbekend of die vol of leeg waren. 

4. Dankzij de maanlanding hebben we nu computers

Dé uitdaging voor de maanlanding was het uitrekenen van de baan naar de maan. Zelfs slimme ingenieurs als Armstrong en Aldrin konden dat niet snel genoeg uit het hoofd of met pen en papier. Er bestonden al wel computers, alleen hadden die de grootte van een stevige woonkamer. Te groot om mee te nemen op maanreis dus. En het radiosignaal van de aarde naar de maan deed er te lang over om nog te kunnen bijsturen. Met veel geld, middelen en mankracht is de NASA er dan in geslaagd om een kleine boordcomputer te maken.

"Die had een rekenkracht die veel kleiner is dan die van een gemiddelde smartphone", zegt oud-journalist Herman Hendrickx in de video hieronder:

Video player inladen...

Met de eerste computer kwamen ook de eerste computerproblemen. Tijdens de landing kwam er een foutmelding "error 1202". Er was te weinig tijd om de computer herop te starten. Maar de fout bleek geen grote gevolgen te hebben.

Maar het belangrijkste: de ontwikkeling van de boordcomputers heeft de hele computersector een ongelooflijke boost gegeven. Dat is misschien wel dé belangrijkste impact van de maanlanding nadien. Zonder maanlanding had de ontwikkeling van computers, internet, smartphones… zeker tien jaar trager gelopen.

5. Dankzij de maanlanding weten we dat de maan afkomstig is uit de aarde

Apollo 11 nam twintig kilogram aan maanstenen en maangruis mee naar de aarde. Met de daaropvolgende missies verzamelde NASA bijna 400 kilogram maanpuin. De analyse daarvan bevestigt de theorie dat de maan ontstaan is uit brokstukken van de aarde. De samenstelling is ongeveer identiek.

Waarschijnlijk is er kort na het ontstaan van de aarde een "incident" gebeurd waardoor grote brokstukken van de aarde zijn afgescheurd die samen de maan hebben gevormd. Dat blijkt ook uit de datering: het oudste monster van de maan is 4,5 miljard jaar oud, even oud als de aarde.

Het worden trouwens spannende tijden voor geologen: dit jaar geeft NASA voorraden maanmonsters vrij die bijna 50 jaar verzegeld in de kast hebben gelegen, en die nu met nieuwe technieken mogen worden onderzocht.