Copyright 2019 The Associated Press. All rights reserved.

Trump is een pak racistischer dan u denkt

De Amerikaanse president Donald Trump lag deze week onder vuur omdat hij op Twitter een aantal gekleurde Democratische Congresleden had aangeraden "terug te keren naar eigen land". Professor politieke communicatie Peter Van Aelst vindt het beledigend én racistisch om dat tegen een zwarte, bruine of gele burger in de VS of België te zeggen. Daarmee dient hij politiek medewerker David Neyskens van antwoord die de tweets omschrijft als een slimme politieke strategie.

opinie
frank bahnmüller
Peter Van Aelst
Peter Van Aelst, Professor (of hoogleraar) politieke communicatie, Universiteit Antwerpen

Met interesse, maar vooral groeiende verbazing las ik het opiniestuk “Trump is een pak slimmer dan men denkt” van David Neyskens. Daarin beweert deze conservatieve "Amerikawatcher" twee dingen. 

Ten eerste dat Trump het politiek slim heeft gespeeld door te suggereren dat de vier zeer uitgesproken progressieve parlementsleden best “terugkeren naar waar ze vandaan komen”. Over die stelling valt zeker te discussiëren, en mogelijk klopt ze zelfs, al is dat moeilijk te bewijzen. Heel wat opiniemakers zitten op deze lijn, maar er zijn ook stemmen die stellen dat hij de Democratische partij juist terug heeft verenigd en dat het ‘slimmer’ was geweest om ze verder intern ruzie te laten maken. Als iemand die lichtjes bezeten is van de politiek in de VS, ben ik ook erg benieuwd om te zien hoe al deze uitspraken de campagne in 2020 zullen beïnvloeden. 

Ten tweede doet Neyskens uitspraak over het meer  fundamenteel ethisch debat. Waren zijn uitspraken niet ongemeen grof en zelfs racistisch? Volgens David Neyskens bestaat over dat laatste geen enkele twijfel: “Trump is een nationalist die van zijn land houdt. En daar behoren alle Amerikanen toe, ook mensen met een andere huidskleur dan de zijne.” 

Waren Trumps uitspraken niet ongemeen grof en zelfs racistisch?

Hoe de auteur dat precies heeft achterhaald, is me niet duidelijk. Mogelijk gelooft hij Trump op zijn woord wanneer die meermaals stelt dat hij “de minst racistische persoon is die er bestaat”. Mogelijk is het ontvangen van Kanye West, en andere zwarte celebrities, op het Witte Huis een krachtig bewijs. De geschiedenis en uitspraken van Trump als zakenman, tv-persoonlijkheid en politicus lijken wel iets anders te suggereren.

Copyright 2019 The Associated Press. All rights reserved.

Laten we focussen op dit laatste voorval waarin hij suggereert dat vier vrouwen met een kleurtje best terugkeren naar het land waar ze origineel vandaan komen. Het valt me op dat David Neyskens dit vertaalt als “Als het je niet aanstaat, dan kan je altijd vertrekken.” Hij verwijst daarbij naar een baas die dit zegt tegen een werknemer of een ouder tegen een al te mondig kind. (Heel herkenbaar, want mijn moeder zei vroeger ook wel eens dat als het ons allemaal niet aanstond, ze ons voor de deur zou zetten met een bordje ‘te koop’ bij. Wij vonden dat grappig, en slikten vervolgens onze kritiek in.) 

Trump suggereert dat de vier vrouwelijke congresleden geen echte Amerikaan zijn en zich best wat meer zouden aanpassen

Maar de vergelijking gaat totaal niet op. Wanneer je dit stelt tegen gekleurde mensen betekent dat iets helemaal anders dan tegen een kind of werknemer. Het impliceert immers niet dat ze mogen ‘vertrekken’, maar eerder dat ze moeten ‘terugkeren’ naar hun land van herkomst. Los van het feit of ze daar geboren zijn of niet. Het suggereert dat ze hier niet thuis horen, geen echte Amerikaan zijn, en zich best wat meer zouden aanpassen in plaats van hun nieuwe thuis te bekritiseren. Trump verwees expliciet naar ‘hun land’, al zijn drie van de vier Congresleden in de VS geboren.

Waarom is dit racistisch en niet gewoon ongepast of beledigend? Om de simpele reden dat je dit nooit tegen een blanke persoon zegt. Donald Trump heeft nog nooit tegen Bernie Sanders gezegd om terug naar Polen te keren waarvan zijn vader afkomstig was. Nochtans is ‘Crazy Bernie’, zoals Trump hem noemt, een radicale linkse criticaster van de president en zijn beleid. 

Dit is racistisch om de simpele reden dat je dit nooit tegen een blanke persoon zegt

Heeft iemand in al die jaren dat Trump zelf het beleid van Obama bekritiseerde en de VS beschouwde als een falende natie die constant verliest van buitenlandse mogendheden gesteld dat Trump best het land zou verlaten? Nee, natuurlijk niet, want striemende kritiek geven op een zittende president is in de VS, net als bij ons, gelukkig volledig toegelaten.

Trouwens, naar waar zou Trump moeten gaan, naar Duitsland, waar zijn grootvader is geboren? Of eerder naar Schotland, waar Trumps moeder vandaan komt.  Toegegeven, een absurde gedachte. Het feit dat deze suggestie in het geval van de gekleurde vrouwen, alvast voor veel van Trumps supporters, geen absurde gedachte is, is veelzeggend. En een duidelijk bewijs van racisme, of minstens xenofobie, een angst voor al wie er niet uitziet zoals wij (lees wit). Minstens impliciet suggereert Trump dat kritiek van witte mensen op de VS prima is, maar zodra het van gekleurde mensen komt het ‘niet loyaal’ is.

Ook voor de rechterzijde waren de uitspraken een brug te ver

Vele fans van David Neyskens, en zijn visie, zullen momenteel denken: ‘Weer een linkse prof met te veel tijd die ons even vanuit zijn ivoren toren de les komt spellen’. Klopt gedeeltelijk, maar misschien is mijn visie overtuigender als ik zeg dat ze gedeeld wordt door heel wat conservatieven aan de rechterzijde van het politiek spectrum in de VS. 

Misschien is mijn visie overtuigender als ik zeg dat ze gedeeld wordt door heel wat conservatieven aan de rechterzijde van het politiek spectrum in VS

Zo zag ik als trouwe kijker van Fox News, vorige week, een vrij emotioneel interview met Geraldo Rivera, een commentator die vaak te gast is bij "Fox and Friends" en "Hannity" en dus niet meteen bekend staat als een linkse jongen. Hij was compleet van zijn melk door de uitspraken van Trump, een man die hij als vriend beschouwt en vaak heeft verdedigd tegen de gemene aanvallen van de traditionele media.

Hij kon niet begrijpen waarom Trump deze ‘racistische taal’ had gebruikt en hoopte dat het allemaal pure strategie was en helemaal geen ‘inkijk gaf in zijn ziel’. Hij hoopte (tevergeefs) dat Trump zich oprecht zou verontschuldigen voor de tweets.

Ik ben het eens met het feit dat we niet te snel mogen oordelen dat een uitspraak racistisch is, laat staan een persoon als ‘racist’ bestempelen. Maar tegen een zwarte, bruine of gele burger in de VS of België zeggen dat hij of zij best terug gaat naar zijn eigen land, is beledigend én racistisch. Volgens David Neyskens is het dat niet, en geraakt door deze suggestie “écht racisme” compleet ondergesneeuwd. Wat is dan wel echt racisme, vraag ik me af. Mogen we enkel het gooien van een banaan naar een zwarte voetballer en simultaan oerwoudgeluiden nadoen, als écht racisme beschouwen?

Trump was jarenlang de grote man achter de campagne die onterecht beweerde dat Barack Obama geen "echte burger" was

Mogelijk is Trump slimmer dan velen denken, hij zit ten slotte compleet onverwacht als voormalige tv-vedette en dubieus zakenman in het Witte Huis. Maar allicht is hij ook een pak racistischer dan alvast David Neyskens denkt. Trump was jarenlang de grote man achter de campagne die onterecht beweerde dat Barack Obama geen ‘echte burger’ was, omdat hij stiekem in Afrika was geboren.

Op basis daarvan, en vele andere voorbeelden, heb ik een donkerbruin vermoeden dat Trump een racist is. Of minstens iemand die er niet voor terugdeinst de soms diep gewortelde racistische opvattingen van mensen aan te spreken en op te poken voor ‘slim’ politiek gewin. Als David Neyskens dat laatste beweerde met zijn bijdrage, dan kan ik daar, met pijn in mijn ziel, volledig mee instemmen.

VRT NWS wil op vrtnws.be een bijdrage leveren aan het maatschappelijk debat over actuele thema’s. Omdat we het belangrijk vinden om verschillende stemmen en meningen te horen publiceren we regelmatig opinieteksten. Elke auteur schrijft in eigen naam of in die van zijn vereniging. Zij zijn verantwoordelijk voor de inhoud van de tekst. Wilt u graag zelf een opiniestuk publiceren, contacteer dan VRT NWS via moderator@vrt.be.