CAVALIER Michel / hemis.fr

Zwemmen in de openlucht: wat mag wel, wat niet en waarom?

Veel mensen zoeken verfrissing tijdens deze warme dagen, maar gaan zwemmen in havendokken, vaarten en kanalen is verboden én vaak ook gevaarlijk. Dat bleek gisteren nog toen in Kortrijk een 21-jarige man om het leven kwam nadat hij met vrienden was gaan zwemmen in het kanaal Bossuit-Kortrijk. Waarom is het in ons land verboden om te zwemmen in bevaarbare waterlopen en waar kunt u dan wel terecht? 

Eerst en vooral dit: zwemmen in bevaarbare waterlopen is in ons land overal verboden en dus strafbaar. Ook wildzwemmen in meren en plassen is verboden, tenzij het expliciet is toegestaan door het lokale bestuur.  

Sinds vorige zomer staan er onder meer langs de oevers van het kanaal Bossuit-Kortrijk waar het ongeval gisteren gebeurde bordjes met "verboden te zwemmen" van De Vlaamse Waterweg nv.

Wie in Kortrijk de regels herhaaldelijk niet volgt, riskeert een GAS-boete van 50 euro. De politie houdt toezicht, maar in periodes met warm weer is het vaak onmogelijk om alle overtreders op heterdaad te betrappen. 

In ons land is er een algemeen verbod omdat onze kanalen druk bevaren worden.  "Het is dan makkelijker om te zeggen dat je nergens mag zwemmen en enkel die plaatsen aan te duiden waar je net wel mag zwemmen", legt Liliane Stinissen van de Vlaamse Waterweg nv, die de bevaarbare waterlopen beheert, uit. "Dan is het duidelijker voor de mensen." 

Zwemmen in bevaarbare waterlopen wordt enkel uitzonderlijk toegelaten in het kader van een vergund evenement zoals een triatlon of zwemwedstrijd. 

Voor het zwemverbod zijn verschillende redenen, die opgelijst zijn door De Vlaamse Waterweg: 

  • Een zwemmer is vanaf een schip meestal niet of nauwelijks te zien. Schepen hebben een langzamere reactietijd dan auto’s. Schippers kunnen dus niet snel uitwijken of vaart minderen. Zelf zie je ook niet altijd een varend schip door de bouw van een brug of gewoon door onoplettendheid.
  • Schepen gaan sneller dan de meeste mensen denken en zwemmers kunnen door de zuigende werking naar een schip worden toegetrokken. Ook de sluizen en stuwen op de rivieren en kanalen veroorzaken stromingen, die zwemmers voor problemen kunnen stellen.
  • In een kanaal of een vaart kan je er op een bepaalde plek vaak wel in, maar aan de overkant kan je er veel moeilijker uit, bijvoorbeeld door een hoge boordkant.  Het water in een kanaal is van aan de kant meteen ook erg diep, in tegenstelling tot in een zwembad. 
  • Onder water kunnen onzichtbare betonnen constructies aanwezig zijn en op de bodem van het kanaal liggen soms voorwerpen die je kunnen verwonden. Een duik in het soms troebele water kan dan ook ernstige letsels veroorzaken.
  • De watertemperatuur in kanalen en vaarten is vaak maar 17 à 19 graden (de bovenlaag voelt zeer warm aan, maar de onderlaag kan extreem koud zijn). Dat maakt het risico op verkrampte spieren en directe onderkoeling zeer reëel. 

Waar kunt u dan wel terecht?

Zwemmen in de openlucht kan uiteraard op plaatsen waar het wel mag en waar het veilig is. 

Op www.kwaliteitzwemwater.be (een initiatief van de Vlaamse Milieumaatschappij en het Vlaams Agentschap Zorg en Gezondheid) ziet u waar u wel terechtkunt. De interactieve kaart biedt een overzicht van de erkende zwemvijvers en recreatiedomeinen. Het gaat bovendien om plaatsen waar de zwemwaterkwaliteit heel erg goed is en waar u met een gerust hart kan zwemmen. 

Ook in Wallonië mag u enkel zwemmen in aangewezen badzones en met een vlot varen in kajakzones. Een overzichtelijke kaart vindt u hier.