Jonas Roosens

Meer niet-westerse bloeddonoren nodig, maar waarin verschilt dat bloed precies?

In Nederland is een campagne gestart om meer niet-westerse bloeddonoren aan te trekken. Volgens het Rode Kruis Vlaanderen is er bij ons geen acuut tekort aan niet-westerse donoren. "Al zien we wel dat de vraag ervoor toeneemt", klinkt het. Is er dan een verschil tussen westers en niet-westers bloed? En zo ja, wat is dat dan?

Veel mensen gaan ervan uit dat er 8 bloedgroepen bestaan: A, B, O en AB (telkens negatief en positief), waarbij O negatief de universele donor is. Maar feitelijk is het complexer dan dat. Er zijn 35 verschillende bloedgroepsystemen. A, B, O en AB vormen samen slechts één van deze systemen. Bovendien is de samenstelling van ons bloed grotendeels genetisch bepaald, dus speelt origine een niet onbelangrijke rol.

Lees verder onder het schema (welke bloedgroep mag aan wie geven):

Bron: Rode Kruis Vlaanderen

Op het celmembraan van de rode bloedcellen zitten eiwitten. Die eiwitten zijn bij iedere persoon verschillend, maar zullen bij mensen van dezelfde origine meer op elkaar gelijken dan bij mensen die uit een andere regio komen. Zolang de bloedgroep klopt (zie schema boven) kunnen niet-westerse mensen bloed krijgen van westerse donoren. Althans de eerste keer.

Maar het is mogelijk dat het immuunsysteem van degene die het bloed krijgt tegen de verschillen in de eiwitten antilichamen aanmaakt. De volgende keer dat de ontvanger bloed krijgt kan het dus voorkomen dat het immuunsysteem de rode bloedcellen van het gedoneerde bloed aanvalt. Met een mogelijke transfusiereactie tot gevolg.

Daarom is het belangrijk dat bijgehouden wordt wie een immuunrespons heeft ontwikkeld, zodat aan deze patiënten levenslang bloed kan gegeven worden dat genetisch voldoende dicht bij hun eigen bloed aanleunt om dergelijke transfusiereacties te voorkomen.

Spiegel van de samenleving

"De donatiepopulatie moet een spiegel zijn van de samenleving", legt dokter Veerle Compernolle, medisch directeur van het Rode Kruis Vlaanderen uit. "Momenteel is er voor alle duidelijkheid geen acuut tekort aan bepaalde donoren, maar op termijn moeten we er toch structureel werk van maken om meer donaties te krijgen van groepen die ondervertegenwoordigd zijn."

Momenteel is er voor alle duidelijkheid geen acuut tekort aan bepaalde donoren

Veerle Compernolle medisch directeur van het Rode Kruis Vlaanderen

Waar er voor bloed specifiek geen acuut tekort is, is dat er wel voor stamcellen. "Voor mensen van westerse origine hebben we in 90 procent van de gevallen vrij snel een match in de wereldwijde databank, voor niet-westerse is dat amper 65 procent", meldt een woordvoerder. Het Rode Kruis is daarvoor in september vorig jaar een campagne gestart en die loopt nog steeds.