Copyright 2018 The Associated Press. All rights reserved.

Vrouwelijke onafhankelijkheid in aantocht in Saudi-Arabië: einde van de mannelijke voogdij?

Al decennialang moeten de Saudische vrouwen de toestemming van hun man, vader, broer of zelfs zoon krijgen om naar het buitenland te kunnen reizen. Een koninklijk besluit maakt nu een einde aan een belangrijk deel van de mannelijke controle in het conservatief islamitische land. Wat betekent dit nieuws voor het land?

Mag ik een paspoort, aub?

Niet de identiteitskaart, de pasfoto's of de kostprijs, maar de toestemming van de mannelijke voogd is tot nu toe dé belemmering geweest voor veel Saudische vrouwen die naar vrijheid streven. Dat een meerderjarige vrouw die mannelijke toestemming altijd nodig had om op reis te kunnen gaan, veroorzaakte grote frustratie en leidde tot gênante situaties. 

Want wat moet een gescheiden 40-jarige vrouw die aan het loket staat om een reispas aan te vragen, doen? Ze moet een briefje laten ondertekenen door haar man, haar vader, broer of zelfs zoon waarop staat dat ze naar het buitenland mag vertrekken.

De nieuwe wet moet een einde maken aan deze discriminatie. Voortaan kunnen vrouwen vanaf 21 jaar zelf een paspoort aanvragen. Ook al houdt het koninklijk besluit nog andere positieve aanpassingen aan de wet in, de "paspoort-wet" krijgt de meeste aandacht. Op sociale media juichen vrouwen de beslissing toe.

Copyright 2018 The Associated Press. All rights reserved.

"Mijn man en ik zijn gescheiden"

Ook het melden van echtscheiding of trouwen bij de overheid wordt hervormd zodat vrouwen dat ook mogen doen. In Saudi-Arabië was het altijd de taak van de man om aanpassingen aan te geven in verband met het sociaal statuut. Dat leidde tot grote sociale problemen voor vrouwen wier man besloten had om hen te verlaten, maar zonder officieel van haar te willen scheiden. Die vrouwen moeten soms eindeloos aanslepende juridische procedures ondergaan om een echtscheiding te laten erkennen.

De vrouwen zullen voortaan ook hun nieuwe kinderen kunnen inschrijven. Vroeger mocht alleen de man naar het loket gaan om dat te doen. Bij afwezigheid van de man moest een andere man van de familie zich aanmelden. 

Copyright 2018 The Associated Press. All rights reserved.

De goddelijke machten van de kroonprins

Al maandenlang ondergaat Saudi-Arabië grote stappen richting de modernisering van het land. Zo worden de Saudi’s verwend met de komst van allerlei entertainmentprojecten, inclusief de bioscoop. Vrouwen kregen een jaar geleden al groen licht om met de auto te rijden. 

Die beslissingen worden officieel in naam van koning Salman aangekondigd, hij is ook officieel premier van het land. Maar de moderniseringsgolf wordt door het publiek eerder toegeschreven aan zijn zoon de kroonprins Mohammed bin Salman. Hij wordt gezien als de feitelijke leider en hervormer van het land. De kroonprins kondigde bij zijn aantreden in 2017 een nieuwe visie voor het land aan. 

Copyright 2019 The Associated Press. All rights reserved.

Bin Salman wil naar eigen zeggen een nieuw Saudi-Arabië tegen 2030 aan de wereld voorstellen: Visie 2030 luidt de titel. Al tientallen jaren krijgen de inwoners en vooral de vrouwen van Saudi-Arabië een eenvoudige uitleg bij elke moeilijkheid aan het loket: zo staat het in de Koran of zo heeft profeet Mohammed het bevolen. Nu claimt de kroonprins met zijn visie alle lof bij iedere vernieuwing.

Toch is het volgens verschillende mensenrechten­organisaties onterecht om de erkenningen van vrouwen­rechten alleen toe te schrijven aan de machthebbers. Al jarenlang roepen Saudische vrouwen voor meer rechten. Een van die vrouwen, Loujain Al-Hathloul, zit samen met andere activisten al meer dan een jaar in een Saudische cel zonder duidelijk proces. Al-Hathloul en de andere activisten hebben lang geprotesteerd tegen de mannelijke voogdij en het verbod op rijden voor vrouwen. 

De 30-jarige Al-Hathloul wordt door de staatsmedia bestempeld als verrader en collaborateur. Ze zou volgens de autoriteiten contact proberen te leggen met buitenlandse journalisten en "verdachte" mensenrechtenorganisaties.

AFP or licensors

Einde van het conservatief Saudi-Arabië in aantocht?

Het is nog afwachten om te zien hoe ver Saudi-Arabië kan gaan met zijn moderniseringsgolf. En of die modernisering beperkt zal blijven tot de economie en het sociale leven, of zien we binnenkort ook enige hervorming op het vlak van vrijheden van meningsuiting of politiek activisme?

Het opleggen van de strikte religieuze toepassing van de islam was jarenlang de taak van Hay’aa, een staatsorgaan dat onder meer de religieuze politie de straat op stuurde om de islamitische regels af te dwingen.

De agenten van de Hay’aa waren de nachtmerrie van vele vrouwen en mannen. Zo liepen ze in winkelcentra achter vrouwen die hun gezicht niet genoeg bedekt hadden en spraken hen daarop aan. Of ze spraken mannen aan, omdat ze een korte broek op straat droegen. De Hay’aa lijkt intussen meer en meer van haar macht te verliezen. Er is nog altijd een scheiding tussen mannen en vrouwen in veel situaties. Aan het loket, in een restaurant of op school worden vrouwen en mannen uit elkaar gehouden.

Copyright 2018 The Associated Press. All rights reserved.

Het is nog altijd zo dat Saudi-Arabië zichzelf beschouwt als centrum van de islam in de wereld. Straks zakken miljoenen moslims opnieuw naar Saudi-Arabië af om deel te nemen aan de Hadj, de jaarlijkse pelgrimstocht voor de moslims. Klassiek houdt dat een bezoek in aan Mekka en Medina, waar de belangrijkste twee moskeeën voor de moslims liggen.

In Mekka ligt de al-Masjid al-Haram, waar moslims van over de hele wereld zich naar moeten richten bij een gebed. In Medina ligt de moskee waar profeet Mohammed begraven is. Doordat Mekka en Medina binnen de grenzen van Saudi-Arabië vielen bij de stichting van het land zo’n eeuw geleden, claimt het Saudische koningshuis een aanzienlijk religieus prestige.

De olierijkdom en de macht van de Saudi’s zorgden er uiteindelijk voor dat dit religieuze prestige zich heeft omgezet in religieuze autoriteit, die zich zowel binnen als buiten Saudi-Arabië heeft verspreid.