Avalon.red. All rights reserved.

Kristalina Georgieva wordt nieuwe directeur IMF, maar wat doet het IMF eigenlijk? Vijf vragen en antwoorden

De Bulgaarse Kristalina Georgieva wordt door de Europese ministers van Financiën voorgedragen als nieuwe directeur van het Internationaal Monetair Fonds of Internationaal Muntfonds (IMF): een Europeaan aan het hoofd van een belangrijke internationale organisatie met zetel in Washington. Maar wat is het IMF en wat doet die organisatie? 

Wanneer en waarom opgericht?

Het IMF is in 1944 opgericht, tegelijk met zusterorganisatie Wereldbank. Beide organisaties moesten het internationale betalingsverkeer in goede banen leiden tijdens de woelige economische jaren na de Tweede Wereldoorlog.

De Wereldbank concentreert zich meer op de zogenoemde ontwikkelingslanden en verstrekt leningen, bijvoorbeeld voor de gezondheidssector, voor onderwijs of voor milieu- en infrastructuurprojecten.

Het IMF moest aanvankelijk toezien op de monetaire orde, maar evolueerde tot een soort kredietfonds dat leningen verstrekt aan staten die op de internationale kapitaalmarkten niet aan krediet raken, zoals bijvoorbeeld recent nog met Griekenland. Het doel van dit alles? Economische groei, werkgelegenheid en welvaart stimuleren.

Wie is lid van het IMF?

Het IMF werd in 1945 voor het eerst officieel in werking gesteld door 29 nationale regeringen, waaronder ook België. Het aantal lidstaten is geleidelijk uitgebreid tot 189 in 2017.

De organisatie is ook verbonden aan de Verenigde Naties, die in 1945 is opgericht ter bevordering van de samenwerking op het vlak van internationaal recht, veiligheid, mensenrechten, economie en cultuur. Belangrijk in dat verband is dat het IMF zich niet hoeft te verantwoorden tegenover de Algemene Vergadering of de secretaris-generaal van de VN.

De lidstaten betalen lidgeld bij toetreding tot het IMF: de zogenoemde quota. Dat geld vormt het eigen kapitaal van de instelling. Om de vijf jaar worden de quota herbekeken en eventueel aangepast. Daarnaast kan het IMF ook zelf leningen aangaan.

Wie deelt de lakens uit bij het IMF?

Hoe hoger de quota van een lidstaat, hoe meer stemrecht dat land krijgt, en dus hoe meer macht. Vanuit de opkomende machten in Azië en Latijns-Amerika krijgt het IMF daardoor vaak het verwijt dat het te veel door de Verenigde Staten en Europa wordt gedomineerd.

Opvallend in dat verband is de verdeling van de topfuncties bij de Wereldbank en het IMF. De directeur van de Wereldbank is steevast een Amerikaan, die van het IMF steevast een Europeaan. 

Waarom is er zo vaak kritiek op het IMF?

Het IMF heeft zich vaak laten leiden door liberale recepten ter genezing van de economie. In armere landen wordt dat al eens ervaren als wurgrecepten die de ongelijkheid alleen maar groter maken. Landen die leningen van het IMF krijgen, moeten zich vaak houden aan strenge besparingen die de crisis soms nog erger maken in plaats van op te lossen.

Mede daarom hebben de zogenoemde BRICS-landen (Brazilië, Rusland, India, China en Zuid-Afrika) een eigen noodfonds voor crisisbestrijding opgericht.

Maar het IMF is er niet alleen voor de ontwikkelingslanden. Zo speelde het de voorbije jaren een belangrijke rol bij het uitwerken van financiële steunpakketten aan Griekenland, dat na de internationale kredietcrisis in 2010 in zwaar economisch weer was terechtgekomen.

Wie stond al aan het IMF-roer?

De eerste directeur van het IMF was de  Belg Camille Gutt (1946-1951), minister van Financiën in de jaren 30 en tijdens de oorlogsjaren. Tijdens de Tweede Wereldoorlog stelde Gutt de Belgische goudvoorraad van de Nationale Bank ter beschikking van de Britten, na de oorlog werd hij de man van de Operatie Gutt, een operatie die de geldhoeveelheid moest inkrimpen, de prijzen moest stabiliseren en waarbij alle banktegoeden tijdelijk werden geblokkeerd.

Een andere bekende naam is de Franse oud-minister van Economie en Financiën Dominique Strauss-Kahn (2007-2011). Die moest ontslag nemen nadat hij in opspraak was gekomen in een onverkwikkelijke aanrandingszaak met een hotelmedewerkster in New York.

Sinds 2011 wordt het IMF geleid door Christine Lagarde, een andere Franse oud-minister van Economie en Financiën. Lagarde wordt echter de nieuwe voorzitter van de Europese Centrale Bank.

Meest gelezen