Het mannetje van Similicaudipteryx, een dinosaurus die niet kon vliegen, gebruikt zijn veren om mee te pronken in een paringsdans. Sydney Mohr

'Sexy veren' hielpen dinosaurussen het luchtruim kiezen

Het aantrekken van een partner door een opvallend vertoon van veren tijdens het baltsgedrag, kan dinosaurussen geholpen hebben grote veren te ontwikkelen die hen later in staat gesteld hebben te vliegen. Dat blijkt uit nieuw onderzoek van paleontologen van de University of Alberta in Canada. De stap tussen de kleine, zachte veren die dino's eerst hadden om zich warm te houden, en de grote, stijve veren om mee te vliegen, is behoorlijk groot, en grote opvallende veren om mee te pronken kunnen een ideale tussenstap zijn geweest.  

"De eerste complexe veren van vleugels verschijnen bij piepkleine raptor-dinosaurussen, die in staat waren tussen de prehistorische boomtoppen door naar beneden te parachuteren en te zweven zoals een vliegende eekhoorn", zei Scott Persons, die de studie leidde als postdoctoraal onderzoeker aan de University of Alberta. 

"In deze studie hebben we onderzocht hoe dinosaurussen zijn overgegaan van warmblijven met eenvoudige, haarachtige pluimen naar zweven met gecompliceerde vliegveren", zo zei hij in een persmededeling van de universiteit. 

De studie stelt dat grotere, stijvere en plattere veren zich langzaam ontwikkeld hebben als opvallende waaiers op de voorpoten en staarten van dinosaurussen om mee te zwaaien en schudden tijdens het baltsgedrag, en dat die uiteindelijk geleid hebben tot de evolutie van vogels - een interpretatie die ondersteund wordt door een toenemend fossielenbestand van vroege veren. 

"Seksueel vertoon blijft ook nu nog een belangrijke functie van complexe veren bij een aantal vogels", zei Persons. "Denk aan de waaiers van veren bij kalkoenen en pauwen, of de kuif bij de kaketoes."

(lees voort onder de foto's)

Een mannetjespauw in volle glorie. Azim Khan Ronnie.Photography/Wikimedia Commons/CC BY-SA 4.0
Het onopvallende wijfje van de pauw. Pfau/Wikimedia Commons/CC BY-SA 2.0

De ontbrekende schakel

Persons zei dat de veren op de vleugel van een vogel allemaal een centrale holle schacht hebben die een rachis genoemd wordt, terwijl de fossiele veren waarmee vele dinosaurussen bedekt waren, eenvoudige, haarachtige pluimen waren die niets te maken hadden met vliegen.  Ze dienden enkel als isolatie om de dinosaurussen warm te houden.

"Overgaan van eenvoudige, haarachtige veren naar gesofisticeerde vliegveren is een grote sprong. Evolutie werkt normaal niet met grote sprongen, ze gaat geleidelijk", zei Persons in de persmededeling. "Seksueel vertoon erkennen als een tussenstap, biedt een geleidelijke weg voor eenvoudige veren om complexer te worden."

Hoewel de studie aanwijzingen biedt voor de evolutionaire stappen die van dinosaurussen naar vogels hebben geleid, zijn er in verband met fossiele veren nog steeds heel wat paleontologische mysteries die onderzocht moeten worden, merkte Persons op. 

Een van de problemen is dat veel vogels vandaag seksueel dimorf zijn, dat mannetjes en vrouwtjes een ander uitzicht en/of een andere lichaamsbouw hebben. De vrouwtjes, die grote eieren moeten leggen, zijn al wel eens groter dan de mannetjes, en de mannetjes, die de vrouwtjes moeten verleiden tijdens de balts, hebben vaak een opvallender verenkleed dan de vrouwtjes, die vaak een grijze of bruine schutkleur hebben. 

"Het ontbreekt ons nog steeds aan duidelijke voorbeelden van seksueel dimorfische veren bij dinosaurussen. Vandaag is het makkelijk om de geslachten uit elkaar te houden bij veel vogels op basis van hun veren", zei Persons. "Mannelijke vogels hebben de neiging grotere, opzichtigere en feller gekleurde veren te hebben omdat zij het zijn die te koop lopen met hun verenkleed."

"Dit was waarschijnlijk ook het geval met gevederde dinosaurussen, maar daar hebben we geen doorslaggevend voorbeeld van... nog niet", zo zei hij. 

De studie van Scott Persons en Philip Currie is gepubliceerd in Evolution. Dit artikel is gebaseerd op een persbericht van de University of Alberta.  

Een afbeelding van Wilsons paradijsvogel, waarvan de mannetjes felgekleurde veren hebben en ingewikkelde staartveren terwijl de vrouwtjes enkel op hun kop wat kleur vertonen. Daniel Giraud Elliot/Public Domain

Meest gelezen