Video player inladen...

Amerikaanse schrijfster en Nobelprijswinnares Toni Morrison (88) overleden

De Amerikaanse schrijfster Toni Morrison is op 88-jarige leeftijd overleden. Morrison won in 1993, als eerste zwarte vrouw ooit, de Nobelprijs voor Literatuur. Haar bekendste werk is "Beloved". Die roman over een Afro-Amerikaanse slavin die haar kind vermoordt, werd in 1998 verfilmd met Oprah Winfrey in de hoofdrol. 

Volgens Kristien Hemmerechts, schrijfster en docent Engelstalige literatuur, mag de betekenis van Morrison voor de Amerikaanse literatuur niet onderschat worden. "Ze heeft gigantisch veel betekend. Zij schreef romans over wat het betekent om Afro-Amerikaan te zijn", zegt Hemmerechts. "Dat ging in tegen het dominante witte perspectief in de literatuur, waarbij verhalen verteld worden door de ogen van witte personages. Ze is zeker niet de eerste en de enige die dat gedaan heeft, maar zij heeft dat zeer doorgedreven gedaan."

"Zij heeft ook zeer goed de stemmen van haar familie en hoe mensen in haar omgeving praten, als literatuur neergezet. Ze heeft ook de geschiedenis van de slaven, die grotendeels verloren is gegaan, in haar romans geïntegreerd. Slaven mochten niet leren lezen en schrijven, waardoor die geschiedenis vooral overgeleverd is via liederen. Het prachtigste boek in dat opzicht is "Beloved".

Ze heeft gigantisch veel betekend. Zij schreef romans over wat het betekent om Afro-Amerikaan te zijn.

Kristien Hemmerechts, auteur en docent Engelstalige literatuur

Bekijk hier het fragment uit "Het Journaal" in 1993 als Morrison de Nobelprijs wint:

Video player inladen...

Debuteert als ze bijna 40 jaar is

Toni Morrison werd geboren in Ohio in een gezin met vier kinderen. Ze werd van jongs af aan gestimuleerd om te lezen en na te denken. Ze studeerde Engelse letteren aan de Howard Universiteit en later gaf ze er ook les. Na haar scheiding ging ze als redacteur werken bij een uitgeverij. Daar bleef ze wat op haar honger zitten, omdat ze nooit de manuscripten te lezen kreeg die ze zelf wou lezen. De meeste verhalen werden verteld vanuit de ogen van witte personages. Ze is dan zelf begonnen met verhalen te schrijven, waarbij zwarte personages centraal staan. 

Ze debuteerde in 1970, toen ze bijna 40 was, met "The bluest eye" en maakte heel snel een grote indruk met haar romans. In 1993, ze had toen slechts zes romans gepubliceerd, won ze als eerste zwarte vrouwelijk auteur ooit, de Nobelprijs voor de Literatuur. De Zweedse Academie prees haar voor haar visionaire kracht en voor hoe ze de taal exploreert en wil bevrijden van categorieën als wit en zwart. In 2012 ontving ze de hoogste civiele onderscheiding in de VS: de Presidential Medal of Freedom. 

Beluister hier het gesprek met Kristien Hemmerechts in "De wereld vandaag" op Radio 1:

Veel bewonderaars

In haar werk geeft Morrison een stem aan de Afro-Amerikanen en hoe zij de Amerikaanse samenleving ervaren. Ze legt de levens bloot van de onbekenden en de ongewilden, diegene die zij "de onvrijen in het hart van het democratische experiment" noemt. Ze beschouwt ras als een sociale constructie en probeert via taal een betere wereld te creëren voor haar personages. Verhalen zijn voor haar geen puur plezier. Zij gelooft dat het een van de belangrijkste manieren is om kennis te absorberen. 

Ik voelde me representatief, ik voelde me Amerikaan, ik voelde me Ohioan, ik voelde me zwarter dan ooit, ik voelde me meer vrouw dan ooit. 

Toni Morrison over haar Nobelprijs

Morrison had enorm veel bewonderaars, onder wie ook de voormalige Amerikaanse president Barack Obama en talkshowpresentatrice Oprah Winfrey, die via haar boekenclub heel veel mensen heeft aangezet om Morrison haar boeken te lezen. 

Dat ze de Nobelprijs won als eerste zwarte vrouw, vond Morrison fantastisch. "Niemand zou dat van mij afnemen en er iets anders van maken. Ik voelde me representatief, ik voelde me Amerikaan, ik voelde me Ohioan, ik voelde me zwarter dan ooit, ik voelde me meer vrouw dan ooit. Ik voelde dat allemaal en bracht dat allemaal samen en ik ging uit en had plezier."

Bekende romans zijn, naast "Beloved", "Song of Solomon", "Jazz" en "Love". Morrison stierf na een korte ziekte in een ziekenhuis in New York.